Tefsir, fıkıh, hadis, tarih ve edebiyat âlimi olan bu zatın ismi Hasan bin Muhammed bin Muhammed bin Hasan bin Ömer bin Abdurrahman es-Saffurî ed-Dımaşkî el-Burinî'dir. Lakabı Bedreddin olup Burinî nisbeti ile meşhur olmuştur. Aslen Ürdün'ün Saffuriye köyündendir; babası da yine Ürdün'deki Buriniyye köyünde doğmuştur. Bedreddin-i Burinî de 963 (m. 1556) senesinde bu köyde dünyaya gelmiş, 1024 (m. 1615) senesi Cemaziyelevvel ayında Şam'da vefat etmiştir.
Burinî, henüz 11 veya 12 yaşlarında iken babası ile birlikte Dımaşk'a (Şam'a) gitmişti. Burada Medrese-i Ömeriyye'nin yanındaki Salihiyye Medresesi'nde bir odaya yerleşmiş ve ilim tahsili ile meşgul olmaya başlamıştı. Nahiv (dil bilgisi), feraiz (miras hukuku) ve hesap (matematik) ilimlerini; Burhaneddin İbrahim bin Ahdeb, Şeyh Ebu Bekr-i Zübab ve Şeyh Ganîm-i Dımaşkî'den okudu.
975 (m. 1567) senesine kadar ilim tahsiline devam etti ancak o tarihlerde Şam'da baş gösteren büyük bir kıtlık sebebiyle tahsiline ara vermek zorunda kaldı. Babası ile birlikte Kudüs'e hicret ettiler. Kudüs'te bulunduğu dört seneye yakın müddet içerisinde Şeyhülislam Muhammed bin Ebü'l-Lutf'tan ilim öğrendi. Daha sonra tekrar Şam'a dönerek anne ve babasıyla beraber Meydan-ı Hısnî denilen mevkie yerleşti ve ilim tahsiline kaldığı yerden devam etti.
Tefsir, fıkıh, hadis, tarih ve edebiyat âlimi.
Tefsir, fıkıh, hadis, tarih ve edebiyat âlimi.
Burinî'nin Teracimü'l-a'yan min ebnai'z-zaman adlı eserinin kapak sayfası (sağda) ve El-Bahrü'l-faid fî Şerhi Divan-ı İbn-i Farid adlı eserinin iç kapak sayfası (solda).
Tefsir, fıkıh, hadis, tarih ve edebiyat âlimi.
Burinî'nin yazdığı Şerhu'l-Kasideti'lYaiyye adlı eserinin yazma nüshasının ilk sayfası. Eser Köprülü Kütüphanesi No: 735'te kayıtlıdır.
Şihabeddin-i Tayyibî el-Kebir ve oğlu Tayyibî, Şeyhülislam Bedreddin-i Gazzî ve onun oğlu Şihabeddin Ahmed Gazzî gibi daha birçok büyük âlimden ders aldı. Allame Ebü'l-Feda İsmail Nablusî'den, Şemseddin Muhammed bin Minkârî'den ve Şam hatibi Muhammed bin Behensî'den de fen ilimlerini tahsil etti. Şemseddin Muhammed Davudî'den ve Şihabeddin Ahmed Aysavî'den de hadis ilmini okudu.
Asrının âlimleri arasında yüksek bir dereceye erişti. Tahsilini tamamladıktan sonra birçok medresede ders verdi. Nasıriyye-i Cevvaniyye, Şamiyye, Berraniyye, Adiliyye-i Sugra, Farisiyye ve Kelase medreseleri, onun ders verdiği yerlerden bazılarıdır. Cami-i Emevî'de ders okuttuğu özel bir kürsüsü vardı. Şam'da Sultan Süleyman Camii'nde vaaz ve nasihat ederek ilim ve faziletleriyle meşhur oldu. Şöhreti kısa sürede her yere yayıldı.
Beydavî, Keşşaf ve Ebüssü'ud tefsirlerini bizzat okutup talebelerine yazdırdı. 998 (m. 1590) senesi sonlarında, İbn-i Kerbelalî diye meşhur olan Hafız Hüseyin-i Tebrizî ile karşılaşıp sohbetlerinde bulundu. Bu vesileyle Farsçayı öğrendi ve bu lisanla akıcı bir şekilde konuşmaya başladı. Bundan sonra Türkçeyi de öğrendi. Bilhassa Farsçada büyük bir maharet kazandı; bu dil ile hem manzum hem de nesir olarak birçok eser kaleme aldı. Özellikle meth ve sena içerikli şiirlerini Farsça yazmayı tercih ederdi. Kendisinin bu tür eserlerini topladığı bir divanı mevcuttur.
Burinî'nin şiirlerinin toplandığı Divan'ının ilk sayfası. Eser Köprülü Kütüphanesi No: 1257'de kayıtlıdır.
Tefsir, fıkıh, hadis, tarih ve edebiyat âlimi.
Bütün ilimlerde zamanının bir tanesi olan Burinî, şiir, tarih ve neseb ile hadis-i şerif senetlerini ezberlemekte de eşsizdi. Bundan başka lügat, nahiv, siyer, megaziden de çok şey ezberlemişti. 1020 (m. 1611) senesinde, Şam hacılarının kafilesinde kadılık yaptı ve hac farizasını ifa etti.
Eserleri:
-
1Teracimü'l-a'yan min ebnai'z-zaman: Bu eserinde, 205 zatın hâl tercümesi hakkında uzun fasılalar ile topladığı bilgiler yer almaktadır. Eser, 1023 (m. 1614) senesinde tamamlanmıştır. Fadlullah bin Muhibbullah bu eseri tertipleyerek bir zeyl (ilave) yapmış ve eser 1966'da bu zeyl ile birlikte Şam'da basılmıştır.
-
2El-Bahrü'l-faid fî Şerhi Divan-ı İbn-i Farid: 1313'te Kahire'de basılmıştır.
-
3Rihletü'l-Halebiyye
-
4Rıhletü't-Trablusiyye
-
5Seb'u's-Seyyare
-
6Haşiyetün alâ Envari't-tenzil: Tefsir-i Beydavî'ye yaptığı haşiyedir.
-
7Divan-ı şiir: Bir nüshası Köprülü Kütüphanesi No: 1257'de kayıtlıdır.
-
8Şerhu'l-Kasideti'l-Yaiyye: Bir nüshası Köprülü Kütüphanesi No: 735'te kayıtlıdır.
-
9Şerhu'l-Kasideti't-Taiyye: Bir nüshası Süleymaniye Kütüphanesi Halet Efendi Kısmı No: 814'te kayıtlıdır.
