Kıraat, nahv ve hadis âlimi. Asıl adı, Hafs bin Ömer bin Abdülaziz bin Suhban bin İsa bin Suhban ed-Durî el-Ezdî el-Bağdadî, künyesi Ebu Ömer'dir. Büyük dedesinin ismini “Suhban” yerine “Suheyb” şeklinde verenler de vardır. 150 (m. 767) yılından sonra Bağdat'ın doğu taraflarındaki Dur semtinde dünyaya geldi. Bu sebeple oraya nisbet edilir. Bilahare Samarra şehrine hicret etti. Orada ömrünü devam ettirdi.
Yüz yaşına yakın bir ömür yaşayan Durî, ölümüne yakın gözlerini kaybetti. Bu sebeple “ed-Darir” (âmâ) ünvanıyla tanındı. 246 senesinin Şevval ayında (Aralık 860) vefat etti. 248 (m. 862) senesinde vefat ettiğini bildiren güçlü rivayetler de vardır. Durî, zamanında kıraat ilminin önde gelen âlimlerinden idi. Kıraat-i seb'a âlimlerinden Ebu Amr ile Kisaî'nin meşhur ravilerindendir. Güvenilir, sağlam ve güçlü bir hafızası vardı. Mütedeyyin ve hayırlı bir kişiydi. Kufe, Basra ve Bağdat şehirlerine giderek burada ki kıraat âlimlerinden ilim tahsil etti. Medine-i Münevvere'deki meşhur kıraat âlimi Nafi bin Abdurrahman'a yetişti, fakat fakirlik sebebiyle gidip kendisinden istifade edemedi. “Nafi'in zamanına yetiştim; 10 dirhem param olsaydı mutlaka ona gider, kıraatini bizzat kendisinden öğrenirdim.” derdi. Bununla beraber elinden geldiği kadar zamanın kıraat âlimleriyle görüşüp onlardan ilim almayı ihmal etmemiştir.
İsmail bin Cafer, Kisaî, Yahya el-Yezidî, Ebu İsmail el-Müeddib, İbrahim bin Süleyman, İsmail bin Ayyaş, Süfyan bin Uyeyne, Ebu Muaviye ed-Darir, Muhammed bin Mervan es-Süddî, Osman bin Abdurrahman el-Vakkasî, Ahmed bin Hanbel ve Yezid bin Harun başta olmak üzere zamanın meşhur âlimlerinden ders almıştır. Böylece Kıraat-i seb'ayı öğrenmiş; şaz kıraatlere de vukuf kesbetmiştir. Kisaî'nin kıraatini bizzat kendisinden öğrendi. Ebu Amr'ın kıraatini Yahya el-Yezidî'den, Hamza bin Zeyyat'ın kıraatini Süleym bin İsa'dan, Nafî'nin kıraatini İsmail bin Cafer el-Medinî'den, Asım'ın kıraatini Ebu Bekr Şu'be bin Ayyaş'tan aldı. Ebu Amr'ı bizzat görmemekle beraber, ilminin üstünlüğü sebebiyle bütün kıraat kitaplarında Ebu Amr kıraatinin iki ravisinden biri olarak gösterilmektedir. Durî'nin rivayetleri kıraat imamlarına yakın olduğu için, çok kimse etrafında toplanıp, kendisinden ilim almayı ve kıraat öğrenmeyi tercih etmiştir. Ahmed bin Yezid el-Hulvanî, Ebü'z Za'ra Abdurrahman bin Abdus, Ahmed bin Ferec, Hasan bin Beşşar bin el-Allaf, Kasım bin Zekeriyya el-Muttariz, Ebu Osman Sa'id bin Abdurrahim ed-Darir, Ali bin Süleym, Cafer bin Esed en-Nasibî, Kasım bin Abdülvaris, Ahmed bin Mes'ud es-Serrac, Muhammed bin Muhammed en-Neffah el-Bahılî, Muhammed bin Hamdun el-Kutaycî, Hasan bin Abdülvehhab el-Verrak, Hasan bin Hüseyn es-Savvaf, Ahmed bin Harb ve Şeyhu'l-Mutavvî gibi âlimlere ders vermiştir. Uzak beldelerden gelip, ders halkasına oturarak kendisinden istifade etmek isteyenlerin sayısı da az değildir.
Kıraat-ı seb'ayı ve aşereyi bilen âlimlerden idi. Bu kıraatları ilk toplayan Durî'dir. Çeşitli kıraatleri öğrenip toplamak üzere seyahatlerde bulundu. Muhammed bin Neffah; “Ben, Durî'nin, İsmail bin Cafer'e Medinelilerin kıraatıyla Kur'an-ı Kerim'i tamamen okudum, Nafi'ye de yetiştim, dediğini işittim.” demektedir. Ebu Amr bin el-Ala ve Kisaî'ye de kıraat dinletmiş; onlardan da kıraat rivayet etmiştir. Dünya Müslümanlarının dörtte üçü, Türkiye de dahil olmak üzere, Kur'an-ı Kerim'i İmam-ı Asım kıraatinin Hafs rivayetine göre okumaktadır. Kuzeybatı Afrika'da (Fas, Tunus, Cezayir) ve Mısır'ın bir bölümünde İmam-ı Nafi kıraatinin Verş rivayeti yaygındır. Afrika'nın bir bölümünde (mesela Sudan'da) ise İmam-ı Ebu Amr kıraati ile Kur'an-ı Kerim okunmaktadır. Hafs, Kur'an-ı Kerim'in mahluk olduğuna dair fasit iddiayı reddedenlerden idi. Aynı zamanda nahiv âlimi idi. Ebu Muhammed Yahya el-Mübarek el-Yezidî'den nahiv okumuştur. Bu hususta Kufe şehrinde nahiv âlimlerinin reisi sayılmıştır.
Durî, hadis-i şerif ilmine de vakıf idi. İsmail bin Cafer, Ebu İsmail el-Müeddib, Mervan bin Muaviye el-Fezarî, Yahya bin Ebu Kesir, Süfyan bin Uyeyne, Ahmed bin Hanbel ve Ebu Cafer Muhammed bin Ahmed bin Hanbel'den hadis rivayetleri vardır. Kendisinden de yine Ahmed bin Hanbel, Ebu Hatim er-Razî, Ebu Zür'a er-Razî, Fadl bin Şazan rivayette bulundu. Ahmed bin Hanbel, kendisinden hadis-i şerif yazarak rivayet etmiştir. Böylece Durî'nin hem hocası, hem talebesi olmaktadır. Kütüb-i Sitte'den İbni Mace'nin Sünen'inde, Durî'den rivayetler vardır. Ebu Ali el-Ahvazî ve Ukaylî, Durî için sika tabirini kullanır.
Eserleri: Durî'nin çeşitli eserleri olduğu kaynaklarda zikredilmektedir. Günümüze intikal eden en meşhur eseri Kıra'atü'n-Nebî adlı eseridir. Hazreti Peygamber'in, Kur'an-ı Kerim ayetlerinin nasıl okuduğunu, kelimelerin nasıl telaffuz ettiğini anlatan kitap, surelere göre tertip olunmuştur. Eldeki nüshalarda surelerin hepsi değil 49 tanesi mevcuttur. Yazma nüshaları Şam'da Zahiriyye Kütüphanesi'nde ve İstanbul'da Millet Kütüphanesi'nde mevcuttur. Kaynaklar, Durî'nin fıkıh ilmine dair Es-Sünen ile Me'ttefekat Elfazuhu ve Me'anihi mine'l Kur'an, Ecza'ü'l-Kur'an ve Feza'ilü'l-Kur'an adlı eserlerinden bahseder. 848 (m. 1445) senesinde vefat eden müellif Osman bin Ömer en-Nasirî, Durî ile başka bir kıraat âlimi olan Kalun arasındaki kıraat ihtilaflarını Hilafü Kalun ve'd-Durî ve ed-Dürrü'n Nazım li-Rivayeti Kalun ve'd-Durî adlı eserlerinde zikretmiştir. Durî ile Hafs bin Süleyman arasındaki kıraat ihtilaflarını da Cuma Süheyl adlı müellif Mevazı'u'l-İhtilaf beyne Rivayetey Ebi Ömer ed-Durî ve Hafs bin Süleyman adlı eserinde tetkik etmiştir.
