EBU BEKREL-CERA'Î

EBU BEKREL-CERA'Î Hanbelî mezhebi fıkıh âlimlerinden ve büyük müfessirlerden
A- A+

Hanbelî mezhebi fıkıh âlimlerinden ve büyük müfessirlerden. İsmi belli olmayıp Ebu Bekr künyesi ile meşhurdur. Babası Zeyd ile kardeşi Ömerü'l-Madî de aynı künyeler ile tanınırdı. Lakabı Takıyyüddin idi. Nesebi, Ebu Bekr bin Zeyd bin Ebu Bekr bin Zeyd bin Ömer bin Mahmud el-Hasenî el-Cera'î ed-Dımaşkî es-Salihî'dir. “Cera'î” nisbeti ile meşhur oldu. Cera', Nablus'un köylerinden olup takriben 825 (m. 1422) senelerinde orada dünyaya geldi. 842 (m. 1438)'de Şam'a geldi. Kadılık vazifesinde bulundu. Kıymetli eserleri vardır. 883 (m. 1478) senesinde Şam'da vefat etti.

Ebu Bekr Cera'î, Kur'an-ı Kerim'in kıraatini Yahya el-Abdüsî'den okudu. Ayrıca ondan Umde, tefsire dair Üzeyr'i, fıkıhta Hırakî ve Nizamü'l-mezheb, Milha, İbn-i Malik'in Elfiye'sinin bazı bölümlerini, Cem'u'l-Cevami'in üçte birine yakınını, Elfiye-i Şa'ban-ı Asarî'nin tamamını ve daha başka eserleri okudu. 842 (m. 1438) senesinde Şam'a gelip Takıyyüddin bin Kandes'ten fıkıh ilmini tahsil etti. Ondan hiç ayrılmadı ve icazet aldı. Fıkıh, usul, feraiz, Arabiyat, me'ani ve beyan ilimlerinde ondan çok istifade etti. Hanbelî âlimlerinden Şeyh Abdurrahman bin Süleyman ile de devamlı bulundu. Şemseddin es-Silî'den ve başka âlimlerden feraiz bilgilerini okudu. Devamlı ilimle meşgul oldu ve çok yükseldi. Nihayet Şam'daki Hanbelî mezhebi âlimlerinin fazıllarından, üstünlerinden oldu. Ders ve fetva vermekte ve herkese faydalı olmakta çok ilerledi. Kadı yardımcılığı yaptı.

Ebu Bekr El-Cera'î'nin yazdığı Gayetü'l-matlab fî marifeti'l-mezheb kitabının kapak sayfası (sağda) ve bu eserin Topkapı Sarayı Üçüncü Ahmed Kütüphanesi No: 1131'de kayıtlı yazma nüshasının ilk sayfası (sağdan ikinci) ve Şerhu Muhtasari Usuli'l-fıkh kitabının Ezher Kütüphanesi No: 388'de kayıtlı nüshasının ünvan sayfası (soldan ikinci) ve ilk sayfası (solda). Ebu Bekr El-Cera'î'nin yazdığı Tuhfetü'r-raki' ve's-sacid bi ahkami'l-mesacid adlı eserin kapak sayfası (sağda) ve bu eserinin Irak Kütüphanesi No: 9098'de kayıtlı yazma nüshasının ilk sayfası (sağdan ikinci) ve Hılyetü't-tarraz fî halli mesaili'l-elgaz adlı eserinin kapak sayfası (soldan ikinci) ve El-Evail adlı eserinin kapak sayfası (solda).

Eserleri: Genç yaşta vefat eden Ebu Bekr Cera'î kıymetli kitaplar yazdı. Bunlardan bazıları:

1- Gayetü'l-matlab fî marifeti'l-mezheb. Bu eserini, İbn-i Müflih'in füruata (fıkhî meselelere) dair yazdığı eserini ve Hırakî'nin eserini kısaltarak, bir cilt hâlinde hazırladı.

2- Hılyetü't-tarraz fî halli mesaili'l-elgaz. Bunda da Şafiî âlimlerinden Cemaleddin İsnevî'nin kitabından çok faydalandı. 

3- Et-Terşih fî beyanı mesaili't-tercih 

4- Şerhu Muhtasari Usuli'l-fıkh. 

5- Tuhfetü'r-raki' ve's-sacid bi ahkami'l-mesacid. 

6- El-Evail

Ebu Bekr Cera'î, Ba'lebek'te Sahih-i Buharî'yi dinledi. Şam'a gelince hocası Takıyyüddin'e tâbi olarak, hadis dinlemek hususlarında Şemseddin-i Sehavî'ye de arkadaş oldu. Kendi kendine çok kitap mütalaa etti. 861 (m. 1456) senesinden sonra Kahire'ye geldi. Orada kaldığı az süre içinde, bazı âlimlerin yanına gidip onlardan istifade etti. Seyyid Nesabe, Şeyhülislam Bülkinî, Celaleddin-i Mahallî gibi âlimlerden çeşitli müsnedleri okudu. Hepsinden icazet aldı. Takıyyüddin el-Hısnî'den ve Kadı İzzeddin'den az miktarda mantık ve başka ilimleri okudu. Kadı İzzeddin ona, kendisinin naipliğini (yardımcılığını) yapmasını teklif etti. Aralarındaki sevginin kopmasından korktuğu için kabul etmedi. İbn-i Hümam'ın, derslerinde hazır bulundu. Ondan, Mısırlı birçok âlim, ilim tahsil etti. Kahire'de çok fetva verdi. Çok hac yaptı. 875 (m. 1470) yılında yaptığı hacdan sonra bir müddet Mekke'de kaldı. Burada da çok ilim tahsil etti. Orada, Müsned-i Ahmed ibni Hanbel'in tamamını, Necmeddin bin Fehd'in huzurunda okudu. Müsned'in isnatlarını nazım hâline getirmiştir. Bu kasidesine şu beyt ile başlamaktadır: “Bizi hidayete ulaştıran Allah'ımıza hamd olsun! O, bize nice nimetler ihsan etti.”

Şemseddin Sehavî diyor ki: “O, büyük bir âlim, sözleri fasih, dinine çok bağlı, kimseye sıkıntı vermeyen, insanların ihtiyaçlarını gidermeye çalışan, ilim ve amel ile nefsini terbiye etmeye uğraşan bir zattı.”

Whatsapp İkon Facebook İkon Bağlantıyı Kopyala
İslam Alimleri Ansiklopedisi, Türkiye Gazetesi Yayınları