Tabiîn'in büyüklerinden, muhaddis ve fakih. Tam adı Abdullah bin Zekvan el-Kureşî Ebu Abdurrahman el-Mede nî; künyesi Ebu Abdurrahman; lakabı ise, Ebü'z-Zinad'dır. Yaklaşık olarak İbn-i Abbas'ın yaşadığı bir dönemde, 65 (m. 684) senesinde doğmuştur. Ebü'z-Zinad, Medine'de, 130 (m. 747) senesinde, 60 yaşında iken, bir Cum'a gecesi, banyo yaparken aniden vefat etmiştir.
Babası Zekvan, Hazreti Osman'ın hanımı Remle'nin veya Hazreti Osman'ın kızı Aişe'nin veyahutta Hazreti Osman ailesinin azatlı kölesidir. Ayrıca babasının Hazreti Ömer'in katili olan Ebu Lü'lü'nün kardeşi olduğu da rivayet edilir.
Ebü'z-Zinad; Enes, Aişe binti Sa'd, Ebu Ümame bin Sehl, Sa'id bin Müseyyeb, Ebu Seleme bin Abdurrahman, Eban bin Osman, Harise bin Zeyd, Ubeydullah bin Huneyn, Hişam bin Urve, Ali bin Hüseyin, A'rec gibi pek çok muhaddisten hadis almış ve bunları nakletmiştir. İbn-i Ömer ve Ömer bin Ebu Seleme'den de mürsel rivayetleri vardır.
Ondan da, oğulları Ebü'l-Kasım ve Abdurrahman, Salih bin Keysan, İbn-i Ebu Müleyke, A'meş, Ubeydullah bin Amr, Muhammed bin Aclan, Hişam bin Urve, İmam-ı Malik, Süfyan bin Uyeyne, Süfyan-ı Sevrî ve daha birçok kişi hadis almıştır.
Süfyan-ı Sevrî, Ebü'z-Zinad'ı hadis ilminde Müminlerin emiri olarak tanıtır. Bazı hadis tenkitçileri de senetlerin en sahihlerinin Ebü'z-Zinad, A'rec ve Ebu Hüreyre tarikiyle (yoluyla) varit olan (gelen) senetler olduğunu zikrederler.
Leys, onun ilmî kişiliğini; “Ebü'z-Zinad'ı gördüm. Onun peşinde, fıkıh ve şiir öğrenmek isteyen veya değişik ilim dallarında ondan faydalanmak arzusunda olan üç yüz talebesi vardı. Lakin daha sonra onun hiç talebesi kalmadı. Bütün talebeleri, Rebia bin Abdurrahman'ın peşine takıldılar.” diye anlatır.
İmam-ı Azam Ebu Hanife, Ebü'z-Zinad ve Rebîa'yı gördüğünü fakat Ebü'z-Zinad'ın daha fakih olduğunu söyler. Ali bin el-Medinî; “Tabiîn büyüklerinden sonra Medine'de, Ebü'z-Zinad'dan, İbn-i Şihab'dan ve Yahya bin Sa'id'den daha bilgili kimse kalmamıştır.” der. İclî, onun sika olduğunu belirtir ken, İbn-i Hibban, ravileri sika, güvenilir olduğunda onun rivayetlerinin kullanılabileceğini söylemiştir.
Hişam bin Abdülmelik zamanında Medine'nin mali işler divanında vazife almıştır. Ömer bin Abdülaziz zamanında da Kufe'nin beytülmalını idare etmiştir.
Rivayetleri Kütüb-i Sitte'de yer alır. İmam-ı Malik kendisinden elli dört hadis rivayet etmiştir. Fıkha dair bir eser yazdığı zikredilmekte fakat mahiyeti hakkında bilgi verilmemektedir.
Tabiîn'in büyüklerinden, muhaddis ve fakih
