Hanefî mezhebi fıkıh âlimlerinden. İsmi, Muhammed bin Hüseyin Buharî el-Adidî'dir. Künyesi Ebu Bekr, lakabı Haherzade'dir. Farsça "kız kardeş oğlu" manasına gelen bu lakap, meşhur âlim Kadı Ebu Sabit Muhammed bin Ahmed Buharî'nin kız kardeşinin oğlu olduğu için kendisine verilmiştir. Meşhur bir âlim olan dayısından sonra fıkıh ilminde o söz sahibi olmuştur. Doğum tarihi bilinmemekle beraber, 433 (m. 1042) veya 483 (m. 1090) senesinde Buhara'da vefat etmiştir.
Maveraünnehr'de yetişen büyük âlimlerdendir. İlim öğrendiği zâtlar; dayısı Ebu Sabit Muhammed bin Ahmed, babası Hüseyin bin Muhammed, Ebu Fadl Mansur bin Nasr el-Kagızî, Ebu Nasr Ahmed bin Ali el-Hazimî, Hakim Ebu Ömer, Muhammed bin Abdülaziz el-Kantarî ve Ebu Sa'id bin Ahmed el-İsfehanî gibi zamanının meşhur âlimleridir.
İlimdeki üstünlüğünden dolayı zamanının Nu'man'ı (İmam-ı A'zam'ı) diye anılan Ebu Bekr Haherzade, çok kıymetli kitaplar yazmış ve kıymetli âlimler yetiştirmiştir. Osman bin Ali Beykendî ve Ömer bin Muhammed bin Lokman en-Nesefî en meşhur talebelerindendir. Ebu Bekr Haherzade'den sonra fıkıh ilmi Ebü'l-Hasan Ali en-Nişaburî'ye intikal etmiştir.
Eserleri:
-
1El-Mebsut: İmam-ı Muhammed Şeybanî'nin Siyer-i Kebir adlı meşhur eserine yazdığı on beş ciltlik şerhtir. İki ayrı Mebsut'u olduğu da söylenmiştir.
-
2Şerhu Muhtasari'l-Kudurî: Kudurî'ye yazdığı şerhtir. Fevaidü'l-Kudurî, Hallü Müşkilati'l-Kudurî gibi adlarla da bilinir. Çeşitli yazma nüshaları mevcuttur.
-
3Fetava-yı Haherzade
-
4Şerhu'l-Camii'l-Kebir: İmam-ı Muhammed'in eserinin şerhidir. Eksik bir yazması Fatih Kütüphanesi No: 1867'de kayıtlıdır.
Diğer eserleri şunlardır: * El-Muhtasar
- Et-Tecnis
- Şerhu Edebi'l-Kadi
- Kitabü'z-Zahire
- El-İzah
- Şerhu Kitabi'l-Hiyel li'l-Hassaf
