Hanbelî mezhebi fıkıh âlimlerinden. Künyesi, Ebu Ali olup; ismi, Muhammed bin Ahmed bin Muhammed bin İsa bin Ahmed bin Musa bin Muhammed bin İbrahim bin Abdullah bin Ma'bet bin Abdülmuttalib el-Haşimî'dir. Ebu Ali 345 (m. 957) senesi Zilkade ayında doğdu. 428 (m. 1037) senesi Rebiulahir ayının üçüncü günü Bağdat'ta vefat etti. Bab-ı Harb denilen yere defnedildi. Cenaze namazını kılmak için, çok kalabalık bir halk topluluğu hazır bulundu.
Haşimî; Muhammed bin Muzaffer, Ebü'l-Hüseyin bin Sem'un ve Ebü'l-Hasan et-Temimî'den ilim tahsil edip, hadis-i şerif rivayet etti. Devrinde Hanbelî mezhebinin en büyük âlimlerindendi. Şöhretten uzak, kadri yüksek bir zattır. Zamanının halifesi kendisine çok hürmet ederdi. Haşimî Camiu'l-Medine'de ders okuttu. Hanbelî mezhebine göre birçok kitap yazdı.
Eserlerinden bazıları şunlardır: 1- Kitabü'l-itikad, 2- El-İrşad fi'l-mezheb, 3- Şerhü Kitabü'l-Hırakî.
Haşimî hazretlerine, Allahü Teâlâya imandan sorulduğunda, şöyle cevap verdi: “Allahü Teâlânın birliğini kalb ile tasdik, dil ile ikrardır. Allahü Teâlânın birliği ezeli ve ebedidir. O görür ve işitir. Sıfatları da zatı gibidir. Benzeri bir varlık yoktur. Eğer Allahü Teâlâ, “Ey kullarım! Sizleri günahlardan arındırdım.” deseydi. Kul hiçbir zaman günah işlemezdi.”
Haşimî hazretleri buyurdu ki:
“Allahü Teâlânın günahları ve sevapları tartacağı terazisi vardır.”
“Peygamberler kabirlerinde diridirler. Namaz kılarlar, Ölü, Cuma günü güneş doğmadan önce ve doğduktan sonra ziyaretçisini tanır.”
“İcma ve tevatüre muhalefet eden sapıktır.”
“Hazreti Ali, hem hilafette, hem de fazilette dört halifenin dördüncüsüdür.”
“Kul için bir takım melekler vardır ki, Allahü Teâlânın emriyle onu muhafaza ederler.”
“Nasihat, salih amellerin en faziletlisi ve dinde asıldır.”
“Süfyan-ı Sevrî buyurdu ki: “İnsanlara ilim öğretmekten daha faziletli bir ibadet bilmiyorum.”
“Ehli kıbleden, ister büyük, ister küçük günah işleyen olsun, böyle bir kimse küfür ile itham edilemez.”
“Tövbe; hakkıyla Allahü Teâlâdan korkanların işidir.”
Haşimî'nin Kitabü'l-itikad adlı eserinden bazı bölümler:
“Allahü Teâlâ seni doğru itikat edenlerden ve ona yardımcı olanlardan eylesin. Âmin. İtikadî mevzularda konuşmak, konuşanın hem dinine, hem de dünyasına zarar verir. Dünyadaki zararı; kin ve tehlikelere sebep olur. Gömülüp gitmiş bazı fitneleri ortaya çıkarır. Dinî yönden zararına gelince; bu mevzulara dalan kimse, hevasına (nefsinin arzu ve isteklerine) uymaktan, Ehl-i Sünnet itikadına ters düşen itikatlara düşmekten emin olamazlar.”
“Allah, dünyâda güzel sûret ve iyi huy ihsân ettiği kulunu âhırette Cehenneme sokmaz.”
Hadis-i Şerif
“Meymun bir Mihran buyurdu ki: “Üç şey ile kendini imtihan etme. Birincisi, kendisine Allahü Teâlâya itaati emrederim gayesiyle bile olsa, sultanın huzuruna girme. İkincisi, kendisine Kur'an-ı Kerim'i öğretmek niyetiyle bile olsa, yabancı kadının yanına girme. Üçüncüsü, heva sahibinin (nefsinin arzusuna uyanın) sözünü dinleme. Çünkü sen, kalbine ondan ne bağlandığını bilemezsin.”
“Ehl-i Sünnet âlimleri, akait konusunu inceleyip, lüzumlu olanlar hakkında bildirilmesi lazım olanları bildirdiler.”
“Resulullah Efendimiz bir hadis-i şerifte; “Hak, Ömer'in dili üzeredir. Ömer, Cennetliklerin kandilidir.”buyurdu. Selef-i salihîn'den bir zat da; “Dilim yırtıcı bir hayvandır. Eğer onu salıverirsem beni yer.”buyurdu.
Şöyle anlatılır: “Meliklerden birinin bir terbiye edicisi vardı. Birgün melik ile beraber yolculuk yapıyorlardı. Bir yere geldiler. Burada bir kuş ötüyordu. Melik o kuşun avlanmasını istedi. Yanındakiler o kuşu avladılar. Terbiye edici bunun üzerine; “Eğer bu kuş ötmese idi, avlanmaktan kurtulacaktı.” dedi.”
