Hanefî mezhebi fıkıh âlimi. Künyesi bilinmeyen Hüsameddin-i Razî'nin ismi, Ali bin Ahmed bin Bekr Mekkî'dir. Rey'de doğdu. Bir süre sonra Şam'a geldi. İslamın düşmanlarına karşı verdiği cevapların keskin bir kılıç gibi olmasından dolayı Hüsameddin lakabı verildi. Dedesine nisbetle İbn-i Mekkî, doğum yerine nisbetle Razî denildi. 598 (m. 1201) yılında Şam'da vefat etti.
Doğduğu bölgedeki belli başlı ilim merkezlerinde, yüksek ilim sahibi âlimlerden ilim öğrenen Hüsameddin-i Razî, Sultan Selahaddin-i Eyyubî'nin, âlimlerin ilmine hürmet edip, onlar için medreseler açması neticesi, ehli ilim için çok cazip bir hale gelen Şam'a gitti. Şam'daki âlimlerin de ilminden istifade edip, dinimizin ana ilimlerinde yüksek bilgiler kazandı. Dört mezhebin fıkıh ve usul bilgilerine, Hanefî mezhebi fıkıh bilgilerinin inceliklerine vakıf oldu. Mezhepler arasındaki içtihat farklılıklarını çok iyi bilirdi. Şam'da Sadriyye Medresesi'ne müderris tayin edildi. Burada birçok talebe yetiştirdi. Allahü tealanın dinini, O'nun kullarına yaymak için çalıştı. Güzel ahlâkı, tatlı dili ve güleryüzü, cömertliği ve ihsanları ile insanların sevgisini kazandı. Onlara emr-i ma'rûf yapıp, Allahü tealanın emir ve yasaklarını öğretti. Haram ve şüpheli şeylerden çok sakınır, mubahların birçoğunu da terk ederdi. Allahü tealadan korkusundan yüzü sararır, devamlı gözyaşı dökerdi. Bir Müslümana, kaşları çatık olarak baktığı hiç görülmedi. Vaktini, ilim öğrenmek, öğretmek ve ibadetle geçirirdi.
Eserleri: Bir taraftan talebelerine Hanefî mezhebi fıkıh bilgilerini öğretirken, bir taraftan da bu güzel bilgileri kitaplara geçirdi. Muhtasar-ı Kudurî'yi şerh edip, Hulasatü'd-delail fî tenkihi'l-mesail adını verdi. Bir çocuğunun ölümü üzerine Selvetü'l-hümum adlı eserini yazdı. Fetvaları, Fetava-yı Hüsam diye bilinen fetva kitabında toplandı.
