Hanefî mezhebi fıkıh âlimlerinin büyüklerinden. İsmi Hasan bin Ali bin Haccac bin Ali es-Sığnakî'dir. Bazı kaynak eserlerde, isminin Hasan olmayıp Hüseyin olduğu zikredilmektedir. Lakabı “Hüsameddin”dir.
Sığnak, Türkistan'da bir beldedir. Doğum tarihi belli değildir. Fıkıh, nahiv ve cedel ilimlerinde büyük bir âlim olarak yetişti. Daha küçük yaşlarda fetva vermeye başladı ve kadı olarak tayin edildi. Fıkıh ve usul-i fıkh ilimlerine dair çok kıymetli eserleri vardır. Hidaye adındaki eseri şerh etti. Ayrıca Pezdevî'nin Usul'ünü de şerh etmişti. Başka şerhleri ve telif eserleri de vardır. 711 (m. 1311)'de vefat etti. Kabri Halep'tedir.
Hanefî mezhebinin en büyük fakihlerinden olan Hüsameddin-i Sığnakî, fıkıh ilmini birçok âlimden aldı. Hafızüddin Kebir Muhammed bin Nasr el-Buharî, Allame Abdülcelil bin Abdülkerim, “Hidaye”nin sahibi Burhaneddin-i Mergınanî, Fahreddin Muhammed bin Muhammed bin İlyas Maymergî gibi âlimler, fıkıh ilmini tahsil ettiği hocalarından bazılarıdır.
Hüsameddin-i Sığnakî'nin yazdığı ve Pezdevî Usulü'nün şerhi olan Kafi kitabının yazma nüshasının ünvan sayfası (sağda) ve ilk sayfası (solda). Eser Köprülü Kütüphanesi No: 520'de kayıtlıdır.
Hüsameddin-i Sığnakî'nin Şerhu'l-Müntehab adlı eserinin ilk iki sayfası. Eser Köprülü Kütüphanesi No: 505'de kayıtlıdır.
Nahiv ilmini Gocdüvanî ve başka âlimlerden öğrendi. Bağdat'a gelip orada İmam-ı A'zam Ebu Hanife hazretlerinin kabri yanındaki medresede müderrislik yaptı. Sonra hacca giderken, 710 (m. 1310) senesinde Şam'a uğradı. Halep'te Kadılkudat Nasireddin Muhammed bin Ömer bin Adun ile birlikte bulundu. O, bütün merviyyat ve mesmuatından (rivayet ettiklerinden ve dinlediklerinden) ona icazet (diploma) verdi. Kadılkudat, bu icazetini, onun Hidaye'ye yaptığı şerhinin evveline ve sonuna bizzat eliyle yazdı.
Ondan fıkıh öğrenenlerden biri, Hidaye şerhi olan Miracü'd-diraye adındaki eserin sahibi Kıyamüddin Muhammed bin Muhammed bin Ahmed el-Kakî'dir. Biri de Kifaye sahibi Seyyid Celaleddin Kerlanî'dir.
Eserleri: Eserleri çok kıymetlidir. Başlıcaları şunlardır:
1- En-Nihaye: Hidaye kitabının ilk şerhi olup en mufassalı, en genişi olan bir eserdir. Birçok meseleleri içine almaktadır. Bu eserini 700 (m. 1300) senesinde tamamladı.
2- Şerhü't-temhid fî kavaidi't-tevhid: Ebu Main el-Mekhulî'nin eserinin şerhidir.
3- El-Kafî: Pezdevî'nin Usul'ünün şerhidir.
4- Şerhü'l-Mufassal,
5- En-Necah: Sarf ilmine dair bir eseridir.
6- Şerhu'l-Müntahab li Ahsikesî.
