Kelam âlimlerinin meşhurlarından. İsmi, Abdülhamid bin İsa bin Ammuye bin Yunus bin Halil bin Abdullah bin Yunus el-Hüsrevşahî'dir. Künyesi Ebu Muhammed, lakabı da Şemseddin'dir. Hüsrevşah, İran'da Tebriz'e bağlı bir köydür. 580 (m. 1184) senesinde Hüsrevşah'ta doğdu. 652 (m. 1254) senesinde Şam'da vefat etti. Melik Muazzam'ın türbesinin kapısı yakınına defnedildi.
Kelam, fıkıh ve usûl ilimlerinde büyük bir âlim olup, aynı zamanda muhakkık (araştırıcı) idi. Aklî ilimlerde de yüksek bir yeri vardı. Büyük âlim Fahreddin-i Razî'nin talebesidir. İlimlerinin çoğunu ondan öğrendi. Fahreddin-i Razî'yi, diğer talebeleri gibi Abdülhamid Hüsrevşahî de çok severdi. Nitekim bir keresinde, başka taraflardan birisi yanına gelmişti. Yanında İmam-ı Razî'nin eliyle yazılmış bir yazı vardı. Bunu görünce, kitabı alıp yazıyı öptü ve başının üzerine koydu ve; “Bu, hocamın yazısıdır.” diyerek, hürmet ve saygısını gösterdi.
İmam-ı Fahreddin-i Razî'nin vefatından sonra Şam'a geldi. Orada ders okuttu, herkese çok faydalı oldu. Sonra Kerk şehrine geldi. Bu şehrin valisi olan, Sultan Nasır Davud bin Muazzam'ın yanından ayrılmadı. Sultan ondan çok faydalandı. Sultan, onun meclisinde bulunmak ve ilim öğrenmek için davet etmişti. O da kabul edip, uzun bir zaman yanında kalmıştı. Sonra Dımaşk'a (Şam'a) döndü. Vefat edinceye kadar orada kaldı.
Hadis ve fıkıh ilimlerinde de yüksek bir âlimdir. Şafiî mezhebi fıkhına dair yazılan Mühezzeb adındaki kitabı kısaltarak daha muhtasar hale getirmiştir. Felsefe, mantık gibi aklî ilimlere dair eserleri de vardır. Kendisinden de Hatib Zeyneddin bin Merhal ilim öğrendi. Dimyatî de ondan hadis-i şerif rivayet etti.
Ebu Şame diyor ki: “O, heybetli ve fazilet sahibi bir zat olup, mütevaziydi. Güzel giyinirdi.”
İbnü'l-Cevzî de dedi ki: “O, mütevazi ve zeki bir âlim olup, hep hayırla meşgul olurdu. Hiçbir kimseye bir eziyet, sıkıntı verdiği bildirilmemiştir. Faydalı olan şeyleri söyler, yoksa susardı.”
Eserleri:
1- Muhtasarü'l-mühezzeb: Şafiî mezhebi fıkıh bilgilerini anlatır. Eserin aslı Ebu İshak-ı Şirazî'nindir. ,
2- Muhtasarü'ş-şifa: Mantık ilmine dairdir.
3- Telhisü'l-ayati'l-beyyinat: Fahreddin-i Razî'nin eserinin kısaltılmış şeklidir.
