Fıkıh âlimi. İsmi Muhammed bin Abdullah bin Raşid el-Bekrî el-Kafsî olup künyesi Ebu Abdullah’tır. Din ve fen bilgilerinde mahir, faziletler sahibi, fakih bir zattı. Doğum tarihi bilinmemekle beraber, Tunus yakınlarında Kafsa’da doğdu. 736 (m. 1336)’da Tunus’ta vefat etti. 685 (m. 1286)’da vefat ettiği de söylenmekte ise de 731 (m. 1330)’da hayatta olduğu, kaynaklarda yazılıdır. İbn-i Raşid, ilim tahsiline memleketinde başladı. Bir müddet Tunus’ta ikamet edip ilim tahsil ettikten sonra Mısır’a gitti. İskenderiyye’de Kadı Nasireddin el-Ebiverdî ve daha sonra da onun talebesi Ebu Amr bin el-Hacib’den fıkıh ilmini öğrendi. Ayrıca Ziyaeddin bin el-Alaf’tan da fıkıh okudu. Arap dili ve edebiyatını İbn-i Muhyiddin’den öğrendi. Kahire’ye gidip İmam el-Allame Şihabeddin el-Karafî ile görüşüp onun fıkıh derslerine katıldı. Ondan çok istifade etti ve fıkıh, usul-i fıkh ilminde salahiyetli olduğuna dair icazet (diploma) aldı. Bunun yanında İmam Takıyyüddin bin Dakikulîd, İbn-i Gammaz, Hazim, Kemal İbnü’l-Tenisî, Muhyiddin Hafî Re’sihî, Şemsü’l-İsfehanî ve Şemseddin el-İsfehanî’nin derslerinde de bulundu.
İbn-i Raşid, 680 (m. 1281) senesinde hacca gitti. Hac vazifesini ifa ettikten sonra birçok ilimleri kendinde toplamış olarak Tunus’a döndü. Doğduğu yerde kadılık vazifesi yapmaya başladı.
Eserleri:
Çok kıymetli eserler yazdı. Bazıları şunlardır:
1-Lübabü’l-lübab fi beyanı ma tedammenehu ebvabü’l-kitab mine’l-erkan ve’ş-şürut ve’l-mevani ve’I-esbab: Eser 1927’de Tunus’ta basılmıştır. Bu iki eserde İbn-i Raşid, hocası Karafî’nin izinden yürüyerek tümevarım metoduyla bazı mücerret ve kapsamlı önermeler tesbit etmeye çalışmaktadır. Tahric usulüyle elde edilen bu hükümler, aynı zamanda hakkında hüküm bulunmayan meseleler için de belirleyici olmaktadır. El-Müzheb’de, Karafî’nin gerek üslubunun gerekse usüllerinin etkileri açık bir şekilde görülmektedir. El-Müzheb’den daha sonra kaleme alındığı anlaşılan El-Lübab’da ise füru-i fıkhı kurallara indirgeme anlayışının yoğunluk kazandığı görülür.
2-El-Müzheb fi dabti’l-mezheb: Eserin ilk bölümünün Fas’ta Hamziyye Zaviyesi’nde bulunduğu bildirilmiştir.
3-El-Faik fi ma’rifeti’l-ahkam ve’l-vesaik: Noterlikle ilgilidir. Eserin Tunus el-Mektebetü’l vataniyye’de çeşitli yazmaları bulunmaktadır.
4-En-Nazmü’I-bedi fi’htisari’t-Tefri’: İbnü’l-Cellab’ın Malikî’de çok tutulan Et-Tefri’ adlı eserinin manzum özetidir.
5-El-Mertebetü’s-seniyye fi ilmi’l-Arabiyye: Son üç eser British Museum’da 125 numaralı nüshada bir arada bulunduğu kaydedilmektedir.
6-El-Mertebetü’l-ulya fi tefsiri’r-rü’ya: Chester Beatty Library’de (No: 4608) yazmasının bulunduğu belirtilmektedir.
7-Eş-Şihabü’s-sakıb fi şerhi Muhtasarı İbni’l-Hacib: İbnü’l-Hacib’in El-Muhtasar adlı eseri üzerine yazılan ilk şerh olduğu belirtilmektedir. Müellif, İbnü’l-Hacib’in eserindeki rumuz ve işaretleri açıklamış, meselelerin dayandığı delilleri ortaya koymuştur.
Kaynaklarda İbn Raşid’in Telhisü’l-Mahsul fi ilmi’I-usul, Nuhbetü’l-vasıl fi şerhi’l-Hasıl ve Tuhfetü’l-lebib fi’htisari kitabi İbni’l-Hatib adlı eserleri de kaydedilmiş olup bu sonuncusu Fahreddin er-Razî’nin tefsirinin muhtasarıdır.
