Hadis âlimi ve tarihçi. İsmi Ömer bin Muhammed bin Muhammed bin Muhammed bin Abdullah bin Fehd el-Haşimî el-Mekkî'dir. Künyesi Ebü'l-Kasım olup “İbn-i Fehd” diye meşhur oldu. Künyesinin Ebu Hafs olduğu da rivayet edilmiştir. Lakabı Siraceddin idi. 812 (m. 1409) senesi Cemaziyelahir ayının sonlarında Mekke'de dünyaya geldi. Küçük yaşta ilim tahsiline başladı. İlim öğrenmek için; Mısır, Şam, Hama, Medine, Mekke ve daha birçok yerlere seyahatler yaptı. Hadis ve tarih ilimlerinde büyük bir âlim oldu. Şafiî mezhebi fakihlerindendir. 885 (m. 1480) senesi Ramazan ayında Mekke'de vefat etti.
Necmeddin İbn-i Fehd'in İthafü'l-vera bi ahbari ümmi'l-kura adlı eserinin kapak sayfası (sağda) ve bu eserin Teymüriyye nüshasının Daru'l-kütübi'l-Mısriyye No: 2204'de kayıtlı mikrofilminden alınan ilk iki sayfası (solda).
İsminin Ömer olmayıp “Muhammed” olduğu da kaynaklarda zikredilmektedir. Önce Kur'an-ı Kerim'i, sonra da babasının hadis ilmine dair yazdığı bir kitabı ezberledi. Hanbelî âlimi Hırakî'den feraiz ilmini öğrenirken, okuduğu kitabı da ezberlemişti. Babası onu Şafiî âlimi olarak yetiştirdi. Minhac kitabının ilk yarısını, İbn-i Malik'in Elfiye adlı eserinin üçte biri kadarını, Irakî'nin Elfiye kitabının yarısını ezberledi. Önce, onu babası okuttu. Mekke'deki birçok âlimin derslerinde onu hazır bulundurup hadis-i şerif derslerini dinletti. Zeyneddin Ebu Bekr el-Meragî, Zeyneddin Abdurrahman ez-Zerendî, Cemaleddin bin Zahire, akrabası Kemaleddin Ebü'l-Fadl Muhammed bin Ahmed, Ebü'l-Berekat, Zahire bin Hüseyin, Fethüddin Muhammed bin Muhammed bin Muhammed el-Mahsunî, Zeyneddin Muhammed bin Ahmed et-Taberî, Abdullah bin Sulh eş-Şeybanî, Şemseddin bin Muhibbullah el-Makdisî gibi âlimlerin derslerinde hazır bulundu. Mekke'de; Veliyyüddin Irakî, İbn-i Selame, İzzeddin Muhammed bin Ali el-Kudsî, Cemaleddin Muhammed bin Hüseyin el-Kazerunî Şerefeddin Ebu Abdullah el-Fasî, Tahir el-Hocendî gibi âlimlerden hadis-i şerif dinledi. Birçok beldenin âlimleri ona icazet verdiler.
İbn-i Fehd hakkında yapılan En-Necm ibni Fehd müerrihen adlı tezin kapak sayfası.
Bunlar, Şam'dan; Şihabeddin bin Hacı Şihabeddin-i Hasbanî, Cemaleddin bin Şerayihi, Abdülkadir-i Ürmevî, Kudüs'ten; Burhaneddin bin Ebu Mahmud, Bedreddin Hasan bin Musa el-Hibravî, Kahire'den; Şerefeddin ibni Küveyk, İzzeddin bin Cema'a, Celaleddin-i Bülkinî, Cemaleddin Hanbelî, Şemseddin-i Bilalî, İskenderiyye'den; Bedreddin bin Demaminî, Kemaleddin bin Hayreddin, Halep'ten; İzzeddin el-Hadirî, Humus'tan; Şemseddin Muhammed bin Muhammed bin Muhammed bin Ahmed es-Sübkî, Hama'dan; İzzeddin ibni Hatibü'd-Dehşe, Ba'lebek'ten; Taceddin bin Berdes, Şemseddin bin Yünuniyye, Zebid'den (Yemen'den); Mecdüddin-i Lügavî, Nefsü'l-ulvî, Muvaffakuddin Ali bin Ahmed el-Hazrecî, Ahmed bin Ali bin Şaddad, Te'az'dan; Cemaleddin bin Hayyat ve daha başka birçok beldenin âlimlerinden icazet aldı.
İlimle çok meşgul oldu. Beldesinde az okudu. 835 (m. 1431) senesinin baharında Kahire'ye gitti. Orada Rukbü'l-Mürî'nin sohbetlerine devam etti. Buradan Medine-i Münevvere'ye geldi. Orada üç gün kaldı. Fakat kimseden bir şey işitmedi. Kahire'ye gelişi, bunu takip eden Muharrem ayının ondördüncü günüydü. Burada, Vasıtî, Bedreddin Hüseyin Busayrî ve başka âlimlerden hadis-i şerif dinleyip derslerinde bulundu. Büyük âlim İbn-i Hacer Askalanî'den hiç ayrılmadı. Ondan çok ilim tahsil edip kendisini yetiştirdi. O senenin Ramazan'ında Kahire'den ayrılıp Şam'a geldi. Gazze'de Şemseddin Memlûk-i Ayasî'den, Halilürrahman'da Şemseddin-i Tedmirî'den, Kudüs'te Zeyneddin-i Kababî'den, Remle'de İbn-i Rislan'dan çok hadis-i şerif dinledi. Hafız İbn-i Nasireddin'den faydalanıp ondan çok ilim almıştır. Onunla beraber memleketinden ayrılıp Halep'e gittiler. Bu zat, büyük hadis âlimi olup yüksek faziletlerle süslenmişti. O, hem seyyid, hem de şerif idi. (Yani Resulullah'ın mübarek nesebindendir.) Babası da yüksek bir âlimdi. İlim ve yaş bakımından kendisinin akranı olan âlimlerden ve büyük âlimlerden de ilim tahsil etti. Şemseddin-i Sehavî'nin bütün kitaplarını kendisinden okudu.
İbn-i Fehd'den birçok âlim, çeşitli konulardaki hadis-i şerifleri dinleyip öğrendiler. O, Ehl-i Beyt'in faziletlerini bildiren hadis-i şerifleri toplamıştı. Hadis ilmini öğrenmek için uzun ve yorucu seyahatlerinde, ondan birçok kimse hadis-i şerif dinledi. Şam, Halep ve diğer şehirlerde birçok âlimden yazarak da hadis-i şerif almıştı. Ondan birçok âlim, çeşitli meşhur hadis kitaplarını okudular ve hadis-i şerif rivayet ettiler. Herkes onu metheder, överdi. Telif ve tahric ettiği birçok eser vardır.
Eserleri:
1- İthafü'l-vera bi ahbari ümmi'l-kura: Mekke tarihi ile ilgili önemli bir kaynaktır. Eser dört cilttir. Üç cildi 1984'te Kahire'den, dördüncü cildi de 1988'de Mekke'de basılmıştır.
2- Ed-Dürrü'l-kemin bi zeyli'l-İkdi's-semim fî tarihi beledi'l-emin: Takiyyüddin Fasî'nin Mekke Tarihi'ne yazılan bir zeyldir. Eser birçok kütüphanede yazma olarak yer almakta ve 1405'te neşre hazırlanmıştır.
3- Mu'cemü'-şüyuh: 514 kişinin hayatını anlatır. 1982'de Riyad'da basılmıştır.
4- Buğyetü'l-meram bi ahbari vülati'l-beledi'l-haram: Eshab-ı Kiram'dan Attab bin Esid'den başlayarak Mekke'de doğan ünlü kişilerden bahsetmektedir. Mekke'de Ümmi'l-kura Üniversitesi Kütüphanesi'nde bir nüshası vardır.
5- Meşyehatü Ebü'l-Feth el-Osmanî el-Meragî: Eser, El-Fethu'r-Rabbanî bi Mu'cemi'ş-Şeyh Ebü'l-Feth Osmanî diye de bilinir. Medine Arif Hikmet Kütüphanesi'nde eksik bir nüshası vardır.
6- Et-Tebyin bi tercami't-Taberiyyîn,
7- Teracimü Şeyhatina Sare bint el-İz bin Cemaa: Bir nüshası Kudüs'te Darü'l-hatib'dedir.
Diğer eserleri şunlardır:
Bezlü'l-cehd fî men sümmiye bi “Fehd” ev “İbn-i Fehd”, Tezkiretü'n-nasi bi Evlad-ı Ebu Abdullahi'l-Fasî, Es-Sırrü'z-zahiri bi Evlad-ı Ahmedi'n-Nüveyrî, Nurü'l-uyun bima teferreka mine'l-fünun, El-meşarikü'l-münire fî zikr-i Benî Zahire, Kitabü'l-müdellesin, El-Lübab fi'l-elkab.
