Hadis, fıkıh ve tarih âlimi. Künyesi Ebu Abdullah olup, ismi Muhammed bin Mahled bin Hafs'tır. Bağdat'ın doğusunda yüksek bir tepe üzerinde kurulmuş bir mahalle olan Dur'da 233 (m. 848) yılında doğdu. Bundan dolayı Durî nisbet edildi. Attar lakabı verildi. Daha çok İbn-i Mahled Attar diye tanındı. 331 (m. 943) yılında doksan yedi yaşında Bağdat'ta vefat etti.
Öğrenecek yaşa geldiği zaman, kendisini ilmi bir çevre içinde bulan İbn-i Mahled Attar, devrinin en meşhur âlimlerinden ilim öğrendi. Büyük âlimlerle sohbet etti. Ya'kub bin İbrahim Devrekî, Fadl bin Ya'kub Ruhamî, Ebu Huzafe Ahmed bin İsmail Sehmî, Zübeyr bin Bekkar, Abbas bin Yezid Behranî, Fadl bin Sehl A'rec, Ebu Yahya Muhammed bin Sa'id Attar, Muhammed bin İsmail Hassanî, Ahmed bin Osman bin Hakim Evdî, Eşkab'ın oğulları Ali ve Muhammed, Muhammed bin Hassan Ezrak, Muhammed bin Osman bin Kerrame, Hasan bin Arefe, Müslim bin Haccac ve daha birçok âlimden ilim öğrenip hadis-i şerif dinledi.
İlim öğrenmek için her türlü sıkıntıya katlandı. Yüz bin hadis-i şerifi ravileriyle birlikte ezberleyerek hafız oldu. Fıkıh ilminde yüksek derecelere erişti. İlminin çokluğu, rivayetinin sağlamlığı, ibadete düşkünlüğü, emanete riayeti ile meşhur oldu. Hadis ilminde sika (güvenilir) idi. Vaktini sadece Allahü Teâlâ’nın dinini öğrenmeye ve öğretmeye harcayan İbn-i Mahled, yüksek ilim sahibi talebeler yetiştirdi. Ebü'l-Abbas bin Ukde, Muhammed bin Hüseyin Acurrî, Muhammed bin Muzaffer, Ebu Ömer bin Hayve, Ebü'l-Hasan Dare Kutnî, Ebu Hafs, İbn-i Şahin, Ebu Abdullah Merzubanî, Ebu Ömer bin Mehdi ve daha birçok âlim ondan ilim öğrendi.
İbn-i Mahled Attar'ın El-Cüz fîhi min hadisi Ebu Abdullah Muhammed bin Mahled Durî an şuyuhih adlı eserinin unvan sayfası. Eser, Süleymaniye Kütüphanesi Şehid Ali Paşa Kısmı 546/14 numarada kayıtlıdır.
Eserleri
Yetiştirdiği talebeleri yanında, pek kıymetli eserler de yazdı. Tahriç ve tasnifler yaptı.
1- Ahbaru's-sibyan: Çocuk eğitimi ile alakalıdır. Kitap 1986'da Rabat'ta yayınlanmıştır.
2- Ehadisuhu mimma intekahü'l-Habbal aleyh: Zahiriyye Kütüphanesi'nde bir nüshası vardır.
3- El-Emalî: Aynı kütüphanede vardır.
4- Fevaid maa fevaidi'n-Neccad ve Kasideti İbn-i Ebu Davud fi's-sünne: Aynı kütüphanede vardı.
5- El-Cüz fîhi min hadisi Ebu Abdullah Muhammed bin Mahled Durî an şuyuhih: Bir nüshası Şehid Ali Paşa No: 546'da vardır.
6- Ma ravahü'l-ekabir ani'l-İmam Malik: Zahiriyye Kütüphanesi'nde vardır.
7- Hadisü İbni's Semman ve Ca'fer bin Muhammed Huldî: Zahiriyye kütüphanesinde vardır.
Kaynaklarda İbn-i Mahled'in ayrıca, Ecza fi'l-hadis, Müsned fi'l-hadis, Kitabü'l-Adab, Kitabü's-sünen fi'l-fıkh gibi eserleri de geçmektedir.
Hasan bin Ebu Talib anlatır: İbn-i Mahled'den hadis-i şerif öğrenmek için gelenler; “Ya Eba Abdullah! Senin evin bize çok uzak, her zaman gelip gidemiyoruz. Ne olur geldiğimiz zaman bize daha çok hadis-i şerif öğret.” dediler. O da; “Ben geçmişte buradan çok uzak yerlere giderek hadis-i şerif öğrendim.”dedi. İlim öğrenmek isteyenin sıkıntıya katlanması icap ettiğini anlatmış oldu.
Kendisi anlatır: “Annem vefat ettiği zaman, Derb-i Reyhan mezarlığında bir kabir kazmaya başladık. Biraz derine inince, kazdığımız mezarın bir tarafı çöktü. Çöken tarafta yeni defnedilmiş gibi duran bir erkek cesedi çıktı. Göğsünde etrafa güzel kokular saçan bir reyhan çiçeği vardı. Onu elime alıp kokladım. Misk kokusundan daha hoş bir kokusu vardı. Cenazeye gelen diğer cemaate de koklattıktan sonra tekrar yerine koyup mezarı kapattık.”
