Kıraat âlimi. İsmi, Ahmed bin Hüseyin bin Mihran el-İsfehanî en-Nişaburî olup; künyesi, Ebu Bekr'dir. 295 (m. 907) senesinde İsfehan'da dünyaya geldi. Nişabur'da yaşadı. 381 (m. 991) senesinde burada vefat etti. 358 (m. 968) senesinde vefat eden kardeşi Muhammed de edebiyat ve fıkıh âlimi idi.
İlim öğrenmeye İsfehan'da başladı. Bilahare Nişabur, Buhara, Semerkant, Tus, Bağdat ve Kufe'de bulundu. buradaki âlimlerden istifade etti. Ebü'l-Huseyin Ahmed bin Buyan, Ebu Bekr en-Nakkaş, Ali bin Muhammed bin Halil, Hibetullah bin Ca'fer, Muhammed bin Ahmed bin Hamides-Saffar gibi meşhur âlimlerden kıraat ilmi tahsil etti. İbn-i Kesir kıraatini, arz (okuyup dinletme) yoluyla es-Saffar'dan aldı. Böylece zamanın önde gelen kıraat âlimlerinden oldu. İmamü'l-asr (asrın imamı) ünvanıyla tanındı. Aynı zamanda hadis-i şerif hafızı idi. Sadece kıraat değil, hadis ilminde de çok talebesi vardır.
Hakim en-Nişaburî en meşhur talebelerinden biridir. İbn-i Mihran'ın eş-Şamil fi'l-Kıraat adlı eserinde yer alan kıraat tarzını Ubeydullah bin Muhammed et-Tusî, Abdullah bin Hüseyin en-Nişaburî ve Ebu Abdullah Hakim en-Nişaburî nakletmiş; Kitabu'l-Gaye fi'l-Asr adlı eserindeki kıraat tarzını da Ahmed bin İbrahim nakletmiştir. Her ikisi de sima' (işitme) yoluyla nakledilmiştir.
İbn-i Mihran, zeki ve kuvvetli hafızalı olduğu kadar; züht ve takva sahibi, duası makbul bir zat idi. 381 senesi Şevval ayında (m. 991) Nişabur'da vefat etti. Vefatında 86 yaşında idi. Cenaze namazı Tahiriyye Meydanı'nda kılındı.
Eserleri:
Bilhassa kıraat ilminde bazısı günümüze kadar intikal eden eserleri vardır. kıraat-i aşere üzerine ilk defa kitap yazan odur. Nitekim Kitabü'ş-Şamil fi'l-Kıraat adlı eseri bu istikamettedir. Yazma nüshası Leiden'dedir. Yine bu mealde Kitabü'l-Gaye fi'l-Kıraat (Kitabü'l-Gaye fi'l-Aşr) adlı eserinin yazma nüshası Teymuriyye Kütüphanesi'ndedir. İmam Begavî'nin Me'âlimü't-Tenzil adlı tefsirinin en mühim kaynaklarından birini teşkil eder. Bu eseri, Ebü'l-Kasım Mahmud bin Hamza bin Nasr el-Kırmanî (500/1106), Kitabü'l-Gaye fî Şerhi Gayeti ibni Mihran adıyla şerhetmiştir. Ayrıca Ali bin İbrahim el-Kuhunduzî'nin de şerhi vardır.
İbn-i Mihran'ın El-Mebsut fî Kıraati'l-Aşr adlı eseri Zahiriyye Kütüphanesi'ndedir. Kitabü Kıraati's-Seb'a Bengal Kütüphanesi'nde; Tuhfetü'l-Enam fi't-Tecvid adlı eseri de Asifiyye Kütüphanesinde'dir. Ayrıca Tabakatü'l-Kurra, Kitabu Garaibi'l-Kıraat, Kitabü Ruusi'l-Ayat, Kitabü'l-Vakf ve'l-İbtida ve başka eserleri de vardır.
