Kıraat, nahiv ve edebiyat âlimlerinden. İsmi Muhammed bin Zeyn bin Muhammed bin Zeyn'dir. Lakabı Şemseddin, künyesi Ebu Abdullah'tır. İbn-i Zeyn diye bilinir. 760 (m. 1359) senesinde Nehrariyye'de doğdu. 845 (m. 1441) senesi Rebiulevvel ayında, hacdan döndüğünde vefat etti.
Aslen Tantalı olup Mısır'ın batısında bir yer olan Nehrariyye'de büyüdü. Kur'an-ı Kerim okumasını öğrenip ezberledi. İlim öğrenmek maksadıyla Kahire'ye geldi. Burada Şatıbiyye, Tenbih ve Elfiye kitaplarını ezberledi. Ezher Medresesi'nin büyük âlimi Fahreddin Bilbisî'den kıraat-i seb'anın tamamını, yirmi bir rivayetiyle beraber okudu. Kıraat ilminde ve Şatıbiyye kitabını okutmak için bu âlimden icazet aldı. İzzeddin Kalyubî ve Şemseddin Garakî'den fıkıh ilmi öğrendi. Ebnasî'nin derslerine uzun müddet devam etti. Bedreddin Zerkeşî, Kemaleddin Demirî ve başka âlimlerden de ilim öğrendi. Ömer Havlanî'nin derslerine devam ederek, ondan nahiv ilmi öğrendi. Ezher Camii'nde, Taceddin Muhammed Sindebirî'den Sahih-i Buharî kitabını dinledi. İki defa hacca gitti. Bazı eserleri nazım hâline çevirdi. Şiir yazmada ve şiirlerinde cinas sanatını kullanmada çok kabiliyetliydi.
Güzel ahlâklı, salih ve zahit bir zattı. Çok hayır işlerdi. Evliyaya mahsus hâller ve kerametler sahibiydi. Ondan, sayılamayacak kadar çok kimse kıraat ilmi öğrendi. Şihabeddin bin Cüleyde ve Zeyneddin Ca'fer Senhurî, ondan kıraat ilmi alan zatlardandır. Yaşlandığı zaman kulakları ağır işitir oldu. Talebeleri ondan ders alırlarken, dudaklarının hareketlerinden doğru veya yanlış okuduklarını anlardı. Zeki bir kimseydi. İbn-i Fehd ve Bukaî de onun söylediği şiirleri yazmışlardır.
Çok cömertti. Eline geçen her şeyi, dostlarına ve ihtiyaç sahiplerine dağıtırdı. Daha sonraları ise fakir düştü. Âmâ bir kadınla evlenmişti. Hanımı, onu devamlı Kur'an-ı Kerim okumaya teşvik ederdi. Bir zamanlar şiirleriyle Peygamber Efendimizi methederdi. Sonra bunu terk ederek, başka şiirler söylemeye başladı. Bir gün Peygamber Efendimizi rüyasında gördü. Peygamberimiz onun elinden tutmuştu. Uyandığında çok ağır hasta oldu. Salih insanlardan birisi, yine Peygamber Efendimizi methetmesini tavsiye etti. O da eskiden olduğu gibi Peygamber Efendimizi şiirleriyle övmeye, O'nun güzel hâllerinden, üstün meziyetlerinden bahsetmeye başladı. Bu hareketinden sonra Medine'de bulunan ve İbn-i Reyhan denilen biri gelerek şöyle anlattı: “Ben, Peygamber Efendimizi rüyada gördüm. Bana; “Muhammed bin Zeyn'e selam söyle. Ondan razı olduğumu bildir.” buyurdu.” O da Peygamber Efendimizi methetmeye devam etti.
Eserleri: Birçok eser yazmış olup bazıları şunlardır:
1- Kasidetü Yusuf Aleyhisselam: Bin beyttir. 2- Divan, 3- Şerhu Elfiyeti İbn-i Malik: Nazım şeklindedir. 4- Manzumetü fi'l-kıraat.
