Şafiî mezhebi fıkıh âlimlerinden. İsmi Muhammed bin Ebu Bekr el-Eşhar'dır. Lakabı Cemaleddin'dir. Nisbeti ise Zebidî'dir. 945 (m. 1539) senesinde Yemen'de bulunan “Beytü'ş-Şeyh” köyünde doğdu. 991 (m. 1583) senesinde yine aynı yerde vefat etti ve orada defnedildi.
Zamanının âlimlerinden aklî ve naklî ilimleri tahsil etti. İlk önce babasından ilim öğrendi. Mekke'ye gidip İbn-i Hacer el-Heytemî, Allame İbn-i Ziyad gibi zatlardan da ilim tahsil etti. Hocalarından ve zamanının diğer âlimlerinden ilim öğretme hususunda icazet aldı.
İbnü'l Eşhar'ın Şerhu Zeriati'l vusul ila iktibasi zübedi'l-usul adlı eserinin kapak sayfası.
İbnü'l-Eşhar'dan birçok kimse ilim tahsil edip istifade ettiler. Onların başında, kardeşi Allame Ahmed el-Eşhar gelir. Fakih Muhammed bin İsmail Ebu Fazl ve Fakih Salih Cemaleddin bin Muhammed de ondan ilim tahsil edip yükselenlerdendir. Onun yetiştirdiği talebeleri, fetvaları ve yazmış olduğu eserler, büyüklüğünün isbatı için delildir. Bütün muhakkıklar, onun ilmî üstünlüğü hususunda ve ondan sonra böylesinin gelmediği hususunda ittifak ettiler. Ömrünün sonuna doğru hastalandı. Bu hastalığı sebebiyle üzülüyor ve insanlardan ayrı kalıyordu. Buna rağmen, Fakih Ahmed bin Muhammed Ebu Cabir, onun yanında uzun süre kalıp istifade etti. Birçok faydalı hususları yazdı. Onun yanında birçok fıkhî mevzuları öğrendi.
İbnü'l-Eşhar; âlim, faziletli, ilmiyle âmil bir zattı. Zamanının bir tanesi, şeyhülislam idi. Zamanında yaşayan âlimler, ilmî üstünlüğü ve faziletinden dolayı, ona çok hürmet gösterirlerdi.
İbnü'l Eşhar'ın Behçetü'l mehafil ve Bugyetü'l-Emasil adlı eserinin iç kapak sayfası. Eser Peygamber Efendimizin mucizelerini anlatır.
Nurü's-safir adlı eserin müellifi anlatır: “Evliya'nın büyüklerinden Muhammed el-Bekrî, Muhammed el-Eşhar'ın vefatından önce bana geldi ve: “Bu gece rüyamda Kâbe-i Muazzama'nın “Rükn-i Yemanî” köşesinin yıkıldığını gördüm.” dedi. Ertesi gün İbnü'l-Eşhar vefat etti.”
Edip Hüseyin bin Abdülbakî ez-Zahid ez-Zebidî, onun vefatı üzerine çok manâlı ve uzun bir mersiye (ağıt) yazıp onun üstünlük ve faziletlerini saydı.
Eserleri: İbnü'l-Eşhar, kendi zamanındakiler ve daha sonraki zamanlarda gelenlerin istifade edebileceği birçok kıymetli eser yazdı. Eserlerinin çoğu şiir şeklindedir. Yazmış olduğu bu kıymetli eserlerin başlıcaları şunlardır:
1- Manzumetü'l-irşad,
2- Şerhu Şüzurü'z zeheb,
3- Manzumetün fî Esmai'r-Rical,
4- Muhtasaru't-Tuffahatü fî ilmi'l-mesahati,
5- Manzumetün fî usuli'l-fıkh,
6- Behçetü'l-mehafil ve Bugyetü'l-Emasil: Peygamber Efendimizin hayatını, mucizelerini ve şemail-i şerifini anlatır.
7- Fetava,
8- Muhtasarü'l-Muharrer li's-Semhudî fî ta'liki't-Talâk,
9- Elfiye fi'n-Nahv: Vefatına yakın, hasta iken yazdığı eserdir.
10- Şerhu Hadis-i Ümmü Zer': En son yazdığı eseridir.
11- Şerhu Zeriati'l-vusul ila iktibasi zübedi'l-usul.
