Şafiî mezhebi fıkıh âlimlerinden. İsmi Ali bin Ebu Bekr Ahmed bin Halife el-Hemedanî el-Hüseynî el-Yemanî olup künyesi Ebü'l-Hasan'dır. Lakabı Muvaffakuddin ve Nureddin'dir. Aslen İran'da bulunan Hemedan şehrindendir. Daha çok İbnü'l-Ezrak diye tanınır. Kaynak eserlerde doğum tarihi bulunamamıştır. 809 (m. 1407) senesi Ramazan-ı şerif ayının yirmibeşinde, Cumartesi günü Ebyat-ı Hüseyin isimli beldede vefat etti. Vefatında seksen yaşlarında olduğu tahmin edilmektedir.
Ebyat-ı Hüseyin isimli beldede yetişen İbnü'l-Ezrak, Fakih Yahya el-Âmirî, İbrahim bin Matir ve başkalarından fıkıh öğrendi. Dayısı Ebu Bekr bin İmran'dan feraiz okudu. Bundan sonra Yemen'de bulunan Zebid beldesine göç etti. Orada, İmam-ı Maverdî'nin meşhur Havî isimli fıkıh kitabını Ebu Bekr ez-Zebidî'den okudu. Ayrıca İbnü'l-Cellad'ın derslerinde bulunup cebir ve başka ilimler okudu. Hacca gitti. Mekke-i Mükerreme'de Afifüddin Yafiî'den ilim aldı. Sonra Zebid'e döndü. İlim öğrenmek hususundaki üstün gayretleri neticesinde kısa zamanda yetişti. Fıkıh, feraiz, riyaziyye, cebr, hesap ve başka ilimlerde âlim oldu. Bilhassa fıkıh ilminde çok mahirdi. Devamlı ilim ile meşgul olur, çok kitap mütalaa ederdi.
İlimde çok yükselip zamanının büyük âlimlerinden olduktan sonra ders ve fetva vermeye başlayan İbnü'l-Ezrak, elli sene gibi uzun bir müddet bu hizmetini devam ettirdi. Onbeş sene kadar doğup büyüdüğü Ebyat-ı Hüseyin beldesinde kaldı. Bir müşkülü olanlar, sohbetinde bulunmak isteyenler, yakın beldelerden yanına geldikleri gibi; Zebid, Aden ve San'a gibi uzak beldelerden de gelenler olurdu. Bedreddin Hüseyin bin Abdurrahman el-Ehdel, Ebü'l-Feth el-Meragî ve Takıyyüddin bin Fehd gibi âlimler, İbnü'l-Ezrak'ın derslerine devam edip ondan icazet aldılar.
Eserleri: İbnü'l-Ezrak hazretleri, insanlarla meşgul olmak, yakın ve uzak beldelerden gelen kimselerin suallerine cevap vermek ve hususî talebelerinin derslerini devam ettirmek gibi çok fazla olan meşguliyetleri arasında bazı kıymetli eserler de telif etmiş olup bunlardan birkaçının ismi şöyledir:
1- Nefaisü'l-ahkâm,
2- Muhtasarü'l-mühimmat li'l-İsnevî,
3- Tahkikü'l-Vafî bi'l-İzahi'ş-Şafiî,
4- Bugyetü'l-haiz fî şerhi'l-feraiz.
“Allahü teâlâ baba ile çocukları arasını, iki kardeş arasını açan kimseye lanet etsin.”
Hadis-i Şerif
