İBNÜ'L-GARS

Muhammed bin Muhammed bin Muhammed bin Halil Hanefî mezhebi fıkıh âlimlerinden
A- A+

Hanefî mezhebi fıkıh âlimlerinden. İsmi Muhammed bin Muhammed bin Muhammed bin Halil'dir. Künyesi Ebü'l-Yüsr, lakabı Bedreddin olup İbnü'l-Gars ismi ile tanınmıştır. 833 (m. 1429) senesinde Kahire'de doğdu. 894 (m. 1489)'da orada vefat etti.

İlim tahsiline küçük yaşta başladı. Yedi yaşında iken Kur'an-ı Kerim'i ezberlemeye başlayıp dokuz yaşında tamamladı. Kıraat ilmini Şihab bin Mesdî'den öğrendi. On yaşında iken bazı metinleri ve kitapları ezberledi. El-Mecma', El-Menar, Telhis, Elfiye gibi nahiv ve Arapçaya dair metinleri ezberlemiştir.

Fıkıh ilmini; İbnü'l-Hümam, İbnü'd-Deyrî ve Ebü'l-Abbas Sesrî'den öğrendi. Arapçayı ve akait ilmini Ebü'l-Fadl Mağribî'den okudu. Ayrıca, İbnü'l-Hümam ve onun talebesi Seyfeddin Ali'den usul-i din (akait) ilmini öğrendi. Burhaneddin Hindî ve diğer âlimlerden de me'ani ve mantık ilmini öğrendi. Bunlardan başka, Sayramî, Emin el-Aksarayî gibi âlimlerden de ilim öğrenmiştir.

İbnü'l-Gars, zekasının keskinliği ile tanınmış bir âlimdi. İbnü'd-Deyrî'ye vekâleten bir müddet kadılık yaptı. Bundan sonra Eşrefiye türbesinde ve Bulak'ta Cami-i Zeynî'de Meşihatlık (başmüderrislik) yaptı. Bundan başka, Cemaliyyetü'l-Cedide'de İbn-i Aksarayî'den sonra fıkıh dersleri verdi. Daha başka yerlerde de ders vermiş olup defalarca hacca gitmiştir. Mekke'de talebelere fıkıh dersi vermiştir.

İbn-i Uht Medyen vasıtasıyla tasavvuf yoluna girdi. İbn-i Farıd'ı müdafaa eden bir eser kaleme aldı. Vahdet-i Vücud yolunu benimsediği nakledilmiştir.

İbnü'l-Gars'ın "Haşiyetün alâ şerhi't-Teftazanî li'l-Akaidi'n-Nesefiyye" adlı eserinin yazma nüshasının ünvan sayfası (sağda) ve ilk sayfası (solda). Eser Köprülü Kütüphanesi HAP Kısmı No: 336/20'de kayıtlıdır.

İbnü'l-Gars'ın fetvalarını ihtiva eden "El-Fevakıhü'l-Bedriyye fi'l-akdiyyeti'l-hükmiyye" adlı eserinin yazma nüshasının ilk sayfası. Eser Köprülü Kütüphanesi No: 52/3'te kayıtlıdır.

Eserleri:

1- El-Fevakıhü'l-Bedriyye fi'l-akdiyyeti'l-hükmiyye: Bu eseri fetva hususunda "Risale-i İbnü'l-Gars" adıyla tanınmıştır. Şerhi ile birlikte 1908'de Kahire'de basılmıştır.

2- "Risaletün fi't-temanu",

3- "Haşiyetün alâ şerhi't-Teftazanî li'l-Akaidi'n-Nesefiyye": Bir nüshası Atıf Efendi Kütüphanesi No: 1305, 1306'da kayıtlıdır.

4- "Risale fî hükmi mai'l-müste'mel".

Bu eserlerinden başka, şiirleri de vardır. İbnü'l-Gars'tan nakledilen bir şiirin tercümesi şöyledir:

"İnsanların tabiatı, huyları, değişik topraklara benzer. Yumuşak toprakla sert toprak bir değildir. Huyundan razı olunan insan azdır. Her topraktan altın çıkmaz."

Whatsapp İkon Facebook İkon Bağlantıyı Kopyala
İslam Alimleri Ansiklopedisi, Türkiye Gazetesi Yayınları