Matematik, fıkıh ve lugat âlimi. İsmi, Ahmed bin Muhammed bin İmamüddin bin Ali Mısrî'dir. Künyesi Ebü'l-Abbas, lakabı Şihabeddin olup, İbnü'l-Haim ismiyle tanınmıştır. 756 (m. 1355) senesinde Kahire'de doğdu. 815 (m. 1412) senesinde Kudüs'de vefat etti. Me'menullah kabristanında medfundur.
Kahire'de tahsil gördü. İbn-i Hatim, Siraceddin Ömer Bülkinî, Cemal el-Emyutî'den ve Zeyneddin Irakî gibi zamanının âlimlerinden ilim öğrendi. Tahsilini tamamladıktan sonra Kudüs'e gidip, orada ders ve fetva vermekle meşgul oldu. Vefatına kadar Salihiyye Medresesi'nde tedris işini yürüttü. Kendisinden pek çok kişi istifade etti. İbni Hacer el-Askalanî bunlardandır. Burada vefat etti.
Fıkıh ilminde Şafiî mezhebi âlimlerinden olup, bilhassa feraiz (miras) ilminde meşhur oldu. Geniş ilim sahibi, heybetli ve hakkı söyleyen salih bir zat idi. Feraiz ve hesab ilminde asrının meşhur ve son âlimlerinden idi. Nureddin el-Cilavî'den riyaziye (matematik) tahsil etti. Zamanının en büyük matematik âlimi idi. Şark ve Garb matematik ekollerini uhdesinde birleştirmesiyle tanındı. Klasik hesaptan Yeniçağ Batı Avrupa hesabına geçilmesine kadar olan devrede kendi adıyla anılan matematik ekolünü kurdu. Hesap ilminin fıkıhtaki yerini vurguladı. Bunun günlük hayata nasıl tatpik edileceğini gösterdi. Eserlerinde matematik tedrisatı tarihi bakımından da değerli bilgiler bulunmaktadır.
Başta matematik ve feraiz üzerine olmak üzere çok sayıda eseri vardır. Üslubundaki sadelik sebebiyle eserleri çok rağbet gördü. Osmanlı medreseleri dahil olmak üzere İslam dünyasında okutuldu. Bunlara şerh, ta'lik ve haşiyeler yazıldı.
1- El-Ma'une fî ilmi'l-hesabi'l-hevaî: Tam ve rasyonel sayılar üzerine hesap ansiklopedisi hüviyetinde mühim bir eserdir. Şerhleri vardır. 1988'de Bağdad'da basılmıştır. Yazma bir nüshası Süleymaniye Kütüphanesi Laleli Kısmı No: 2763'de kayıtlıdır.
2- El-Vesile ila sinaati'l-heva: El-Me'une muhtasarıdır. Çeşitli şerh ve haşiyeleri vardır. Yazma bir nüshası Süleymaniye Kütüphanesi Laleli Kısmı No: 2766'da vardır.
3- El-Mübdi: Yine El-Ma'une'nin muhtasarıdır ve El-Vesile'den kısadır. Yazma bir nüshası Bayezid Devlet Kütüphanesi Veliyyüddin kısmı No: 3179-39'da kayıtlıdır. Müellif hattı olduğu kabul edilmektedir.
4- El-Havi fi ilmi'l-hisab: İbnü'l-Benna'nın hesab-ı hindiye dair eserinin muhtasarıdır. Ondalık sistem, sayı türleri, pozitif tam ve rasyonel sayılarda dört işlem, kökler hesabı ve oran-orantı ile cebir ve mukabele üzerinedir. 1988'de Bağdad'da basılmıştır. Yazma bir nüshası Süleymaniye Kütüphanesi Laleli Kısmı No: 1327'de kayıtlıdır. Şerhleri vardır.
5- Muhtasaru Veciz fî ilmi'l-hisab, İbnü'l-Haim'in yazdığı El-Vesile ila sinaati'l-heva: El-Me'une adlı eserin Melik Suud Üniversitesi Kütüphanesi No: 2814'de kayıtlı yazma nüshasının ünvan sayfası (sağda) ve bu eserin ilk sayfası ortada), El-Lum'a f'l-hesab adlı eserinin Berlin MS. 5986 numarada kayıtlı yazma nüshasının ilk sayfası (solda).
6- El-Lum'a fi'l-hesab: İbnü'l-Haim'in ikinci önemli matematik kitabıdır. Bir nüshası Süleymaniye Kütüphanesi Laleli Kısmı No: 2758'de kayıtlıdır. Feraiz hesaplarına girişi de ihtiva ettiği için fıkıh hesapları bakımından da önemlidir. 1241 Hicrîde Bulak'ta basılmıştır. Çeşitli şerhleri vardır.
7- Mürşidetü't-talib ila esne'l-Metalib, Hesab-ı hindi üzerinedir. Bir nüshası Süleymaniye Kütüphanesi Laleli Kısmı No: 2762'de kayıtlıdır.
8- Nüzhetü'n-Nüzzar, Mürşidetü't-talib'in muhtasarıdır. Bir nüshası Süleymaniye Kütüphanesi, Laleli Kısmı, No: 2717'de kayıtlıdır. Osmanlılarda çok tutulmuştur. Çok şerhleri vardır.
9- Şerhu'l-Urcuzeti'l-Yaseminiyye fi'l-cebr ve'l-mukabele: İbnü'l-Yasemin diye tanınan Ebu Muhammed Abdullah bin Haccac'ın cebir ve mukabele üzerine eserinin şerhidir. Ana terimler tanıtılmış ve altı temel cebir denklemi incelenmiştir. Bir nüshası Köprülü Kütüphanesi, Fazıl Ahmed Paşa Kısmı, No: 947'de vardır.
10- El-Mukni' fi'l-Cebr ve'l-Mukabele: cebir ve mukabele üzerine yazılmış manzum bir eserdir.
11- El-Mümti' fî şerhi'l-mukni': Müellif hattı nüsha Süleymaniye Kütüphanesi Şehid Ali Paşa Kısmı No: 2706'da kayıtlıdır.
12- El-Müsri fî şerhi'l-Mukni: İbnü'l-Haim'in yazdığı Şerhu'l-Urcuzeti'l-Yaseminiyye f'l-cebr ve'l-mukabele adlı eserinin Köprülü Kütüphanesi No: 947'de kayıtlı yazma nüshasının unvan sayfası (sağda) ve ilk sayfası (ortada) ve Eş-Şübbak veya El-Münasahat bi'l-cedvel diye bilinen eserinin yazma nüshasının ilk sayfası (solda). Bu eser Melik Suud Üniversitesi Kütüphanesi No: 1707'de kayıtlıdır. **El-Mümti'**nin muhtasarıdır. Bir nüshası Süleymaniye Kütüphanesi Laleli Kısmı No: 3737 ve 3752'de vardır.
13- Risale fi'l-Gırbal: Gırbal, asal sayıların tesbitine dair bir usuldür. 1988'de Bağdad'da neşredilmiştir.
14- Gayetü's-Sual: Oniki hesab meselesinin beş farklı hâlline dairdir. Bir nüshası Süleymaniye Kütüphanesi Esad Efendi Kısmı No: 3170'de kayıtlıdır.
15- El-Miftah fi'l-hisab: Şerh ve muhtasarı vardır.
16- Tergibü'r-raiz fi ilmi'l-feraiz,
17- En-Nefehatü'l-Kudsiyye: Birkaç şerhi vardır.
18- El-Fusul fi'l-feraiz: Feraiz hesaplarına dair çok geniş bir eserdir. Şerhleri vardır. 1994'de Riyad'da basılmıştır.
19- Kifayetü'l-huffaz fi'l-feraiz: Feraize dair 1096 beyitlik bir manzumedir. Şerh ve neşredilmiştir.
20- Eş-Şübbak veya El-Münasahat bi'l-cedvel: Neşredilmiştir.
21- İbrazü'l-Hafaya fi Fenni'l-Vesaya: Chester Beatty Library, No: 4428'de müellif hattı nüshası vardır.
22- Nüzhetü'n-nüfus fî beyani hükmi't-teamül bi'l-fülus: İslam dünyasında fülus denilen altın ve gümüş dışındaki paralar üzerinedir. Alış-veriş, borçlanma, kiralama, paranın değerinin düşmesi veya artması gibi hâlleri ele alan çok enteresan ve kıymetli bir eserdir. Sadece Şafiî mezhebine göre değil, mezhebler arası mukayeseli metodla yazılmıştır. 1995'te Beyrut'ta neşredilmiştir.
23- Et-Tibyan fî tefsiri Garibi'l-Kur'an: Kur'an-ı Kerim'deki garip kelimeler üzerinedir. Kelimelerin hem lugat manası, hem de etimolojisi ele alınmıştır. 1992'de Kahire'de neşredilmiştir.
24- Tuhfetü't-tüllab fî nazmı Kavaidi'l-i'rab: İbni Hişam'ın Tuhfetü't-tüllab adlı eserinin nazma çekilmiş halidir. Bir nüshası Bayezid Devlet Kütüphanesi, Bayezid Kısmı, No: 2948'de kayıtlıdır. Müellif tarafından önce şerhedilmiş; sonra da El-Kavaidü'l-hisan adıyla ihtisar olunmuştur. Bu muhtasarı da nazma çekip şerhetmiştir.
25- El-Gurerü'l-mudiyye fî nazmi'd-Düreri's-seniyye: Zeyneddin Irakî'nin eserinin şerhidir.
