Şafiî âlimlerinden. İsmi Ahmed bin Muhammed bin Ali bin Muhammed bin Ahmed bin Yusuf bin Hüseyin bin Yusuf bin Musa el-Haskefî'dir. “İbnü'l-Molla” diye meşhur oldu. Lakabı Şihabeddin'dir. Aslen Diyarbakır'a bağlı Hasankeyflidir (Hısn-ı keyfalıdır). 937 (m. 1530) senesinde Halep'te doğdu ve oraya yerleşti. Burada ve başka şehirlerde birçok âlimden ders aldı. Çeşitli ilimlerde derin bilgi sahibi oldu. Çok kitap yazdı. 1003 (m. 1590) senesinde, Halep'ten 5 fersah (28,8 km.) uzakta bulunan Mir'at-ı Nesrin köylerinden Batşa'da, eşkıyalar tarafından şehit edildi.
İbnü'l-Molla, ilimde üstün bir yeri olan ve birçok âlim tarafından methedilen bir zattı. Önce babasının yanında ilim tahsiline başladı. Daha sonra birçok âlimden ders okudu. Tarih-i Haleb kitabının sahibi Radıyyüddin ibni Hanbelî'den ilim öğrendi. Uzun zaman onun derslerine devam etti. İbn-i Hanbelî'nin Şerhü'l-Mukalleteyn fî meshi'l-kulleteyn adındaki eserini, kendi kendine okuyup mütalaa etti. Yine onun Mehailü'l-melaha fî mesaili'l-mesaha adındaki eserini beraberce okudular. Cebir ve matematik ilimlerinde de çok yükseldi. Ayrıca ondan, Celaleddin Mahallî'nin tefsirini haşiyesi ile birlikte ve İmam-ı Tirmizî'nin Şemailü'n-Nübüvve'sini okudu. Yine İbn-i Hanbelî'den, Şerh-i Mevakıf ile Şerh-i Adud adındaki eserleri, Seyyid Şerif Cürcanî'nin ve Sa'deddin-i Teftazanî'nin haşiyeleri ile beraber okudu. Alvan bin Muhammed el-Hamevî'nin 954 (m. 1547) senesinde sohbetlerinde bulundu. Derslerine devam edip Sahih-i Buharî'nin üçte birini ondan okudu. Burhaneddin-i Ummadî'den öncelikle müselsel hadis-i şerifleri dinledi. Bu zat kendisine icazet (diploma) verdi. Halep'te bulunan Şeyh İbrahim Darir-i Dımaşkî'den de Kur'an-ı Kerim'in tecvidini ve kıraat usullerini çok okudu. 965 (m. 1557) senesinde ondan da icazet aldı.
İki defa Şam'a gidip geldi. Orada, Bedreddin-i Gazzî'nin Şamiyyetü'l-Beraniyye Medresesi'ndeki derslerine devam ederek ilim aldı. Yine Şam'da Nureddin-i Nesefî'den, Sahih-i Buharî'nin bir bölümü ile Sahih-i Müslim'i okudu. Ayrıca onun, Cem'u'l-cevami' ve Şerhü'l-Behçe kitaplarından okuttuğu derslerine devam etti. Ondan da icazet aldı. Yine orada Muhibbüddin-i Tebrizî'den, Mollazade'nin Hidayetü'l-hikme şerhini okudu. Bu sırada Süleymaniye Medresesi'nde kalıyordu. Ayrıca bu zattan, Tefsir-i Beydavî'nin bazı yerlerini okuyordu. Yine ondan, Mutavvel'i de okudu. Ebü'l-Feth eş-Şebşirî'den de ilim öğrendi.
Bir ara İstanbul'a geldi ve burada oturan Şeyh Garsüddin-i Halebî'den Usturlab risalesini okudu. Büyük âlim Seyyid Abdürrahim-i Abbasî ile de buluşup ondan ilim tahsil etti ve icazet aldı. Yazdığı kasidelerde bu hocasını çok methetmektedir. Bu yolculuğunu anlatan güzel bir kitap yazdı ve adını Ravdatü'l-verdiyye fi'r-rıhleti'r-Rumiyye koydu. İstanbul'an Halep'e döndükten sonra Belatiyye Medresesi'ne müderris tayin edildi. Çok kimseye faydalı oldu ve birçok eser kaleme aldı.
İbnü'l-Molla Haskefî'nin Münteha emeli'l-edib mine'l-kelami alâ Mugni'l-Lebib adlı eserinin yazma nüshasının ilk iki sayfası. Eser Ümmü'l-kura Üniversitesi Kütüphanesi 16043 numarada kayıtlıdır.
Eserleri:
1- Talibetü'l-visal min makami zalike'l-gizal,
2- Ukudü'l-ceman fî vasf-ı nebzetin mine'l-gılman,
3- Münteha emeli'l-edib mine'l-kelami alâ Mugni'l-Lebib: İbn-i Hişam'ın nahiv hakkında yazdığı eserine yaptığı kıymetli şerhtir.
4- Şerhü'ş-Şafiyye fi'n-nahvi,
5- Şerhü'ş-Şevahid li's-Süyutî,
6- Şerhü'l-Izzî,
7- Şerhü'l-Kafiye,
8- Şekva dem'ı'l-merak min sihami'l-firak,
9- Feraiz-i İbn-i Molla,
10- Müt'atü'l-ezhan mine't-temettü'ı bi'l-akran.
