Kıraat âlimi. İsmi Abdullah bin Abdülmümin bin el-Vecih bin Abdullah bin Ali bin Mübarek et-Tacir el-Vasıtî olup künyesi Ebu Muhammed'dir. Lakabı ise Taceddin ve Necmeddin'dir. 671 (m. 1273) senesinde Vasıt'ta doğdu. 740 (m. 1340) senesi Şevval ayında Bağdat'ta vefat etti. Şünuziyye Kabristanı'na defnedildi.
Kur'an-ı Kerim'in okunuşu ile ilgili olan kıraat ilmini birçok zattan öğrendi. Çok yerler dolaştı. Dımaşk'ta; El-İmad Ahmed bin el-Mahruk, Şeyh Ali Harim ve Ali ibni Gazal'dan, Kahire'de; Et-Takî es-Saig ve başkalarından öğrendi. Şam, Mekke-i Mükerreme, Ceziretü'l-Kays, Hürmüz, Bahreyn, Basra, Vasıt, Bağdat'ta ve başka yerlerdeki âlimlerin arasında, kıraat ilminde en önde olan idi. Ez-Zehebî Tabakat'ında onun hakkında; “İbnü'l-Vecih el-Vasıtî kıraat ilmine çok önem verdi. Kendisinden; El-İzz Hasan el-Askerî ve başka birçok âlim kıraat ilmini öğrendi. Onun kıraati aşere hakkında yazmış olduğu El-Kifaye isimli kitabını büyük âlim El-Burhan el-Ca'burî çok meth ve sena etti.” demektedir.
İbn-i Rafi' ise onun hakkında; “İbnü'l-Vecih el-Vasıtî bizim yanımıza geldi. El-Vanî ve Ed-Debbusî'den hadis-i şerif dinledi. Birçok zattan hadis-i şerif rivayet etti.” demektedir. El-Birzalî de onun hakkında şöyle demektedir: “İbnü'l-Vecih el-Vasıtî, kıraat ilminin bir kısmını Hureym diye tanınan Ali bin Abdülkerim'den, En-Necm bin Gazal ve kardeşi El-İmad Ahmed bin el-Mahruk'tan okudu. Nahiv (gramer) ilmini Basra'da İbni Muallim'den öğrendi. 720 (m. 1320) senesinde hacca gitti. Kıraat ilmine dair birçok eser yazdı.”
İbnü'l-Vecih el-Vasıtî'nin bir kitabının önsözüne yazdığı kıraat hususundaki kasidenin manası özetle şöyledir: “Eserimi yazmaya Allahü Teâlâya hamd ve sena ederek başladım. Bütün varlıkların yaratıcısı, yoktan var edicisi yalnız Allahü Teâlâdır. O büyüktür. Birdir. Samed'dir. (Her mahlu kun muhtaç bulunduğu eksiksiz bir yaratıcıdır.) Semi'dir. (Allahü Teâlâ işitir. Vasıtasız, ortamsız olarak işitir. İşitmesi kulların işitmesine benzemez.) Basir'dir. (Allahü Teâlâ görür. Aletsiz ve şartsız olarak, gizli ve aşikâr olan her şeyi görür.) Bakidir. (Allahü Teâlâ hiç yok olmaz. Ortağı olmak muhâl olduğu gibi zat ve sıfatları için de yokluk muhâldir.) Mütekellim'dir. (Allahü Teâlâ söyleyicidir. Söylemesi alet, sesler ve dil ile değildir. Kur'an-ı Kerim O'nun kelamıdır.) Âlim'dir. (Allahü Teâlâ her şeyi bilir. Bilmesi yarattığı varlıkların bilmesi gibi değildir. Bilmesinde değişiklik olmaz.) Ezelî ve ebedîdir. Mürid'dir. (Allahü Teâlânın dilemesi vardır. Dilediğini yaratır. Her şey O'nun dilemesi ile olur. İradesine engel olacak hiçbir kuvvet yoktur.) Kâdir'dir. (Allahü Teâlânın gücü her şeye yeticidir. Hiçbir şey O'na güç gelmez.)”
İbnü'l-Vecih'in yazdığı El-Kenz fî'l-kıraati'l-aşr adlı eserin yazma nüshasının ilk iki sayfası. Eser Mısır Evkaf Bakanlığı Yazmalar Kısmı No: 1226'da kayıtlıdır.
Birçok eser yazdı. Bazıları şunlardır:
1- El-Kenz fi'l-kıraati'l-aşr: Birçok kütüphanede yazma nüshası vardır. 1958'de Beyrut'ta yayınlanmıştır.
2- El-Kifaye: Bir önceki eserin manzum hâle getirilmiş hâlidir. 1273 beyitten oluşur.
3- Ravdatü'l-ezhar fî kıraati'l-aşere eimmeti'l-emsar: Manzum bir kıraat eseridir. 1153 beyittir.
4- Tuhfetü'l-ihvan fî rivayeti Hafs bin Süleyman,
5- El-Lüm'atü'l-celiyye: Nahiv ilmi ile ilgilidir.
