Fıkıh, tefsir, hadis, lügat ve tarih âlimi. İsmi Ali bin Enceb bin Osman bin Abdullah bin Ubeydullah bin Abdürrahim el-Bağdadî olup künyesi Ebü'l-Hasan ve Ebu Talib'dir. Lakabı Taceddin'dir. "İbnü's-Saî" diye meşhur oldu. 593 (m. 1197) senesinde Bağdat'ta doğdu. 674 (m. 1276) senesi Ramazan-ı şerifin sonunda Bağdat'ta vefat etti.
İbnü's-Saî, **"İbnü'n-Neccar"**dan tarih ilmini öğrendi. Ebu Abdullah bin Ebü'l-Mealî, "İbnü'd-Debisî", Bedreddin Ebü'l-Kasım Ali bin Abdurrahman ibni Cevzî, Muhyiddin Yusuf "İbnü'l-Cevzî", Cemaleddin "İbnü'l-Akulî", Abdüsselam bin Ebu Zekeriyya et-Tikritî, Ebu Talib Hüseyin bin Ahmed, Ebü'l-Hasan Muhammed bin el-Kati'î, Şihabeddin Ömer es-Sühreverdî, Nasrullah bin el-Esir, Ebü'l-Hasan Ali bin Muhammed el-Musulî, Ebü'l-Kasım Sa'id bin Mealî ve birçok âlimden hadis-i şerif dinledi ve rivayette bulundu. **"Sahih-i Buharî"**yi, Mübarek bin ez-Zebidî'nin iki oğlu olan Hasan ve Hüseyin'den dinledi. **"Ebü'l-Yümn el-Kindî"**den icazet aldı.
Kendisinden de; Hafız Ebu Muhammed Abdülmümin bin Halef ed-Dimyatî, "Ebü'l-Fadl bin el-Futî", Mahmud ed-Dükukî ve birçok âlim hadis-i şerif dinleyip ilim öğrendi. İbnü's-Saî, ahlâkı güzel, yüzü nurlu, cömert huylu, anlayışı kuvvetli bir zattı. Birçok âlim ve salih kimse ile görüştü. Tasavvuf erbabının sohbetinde bulundu. Tasavvuf yolunu, Şihabeddin Ömer es-Sühreverdî hazretlerinden öğrendi ve insanlara ilim ve edep öğretmeye başladı. Bilhassa tarih ilminde üstün derecedeydi. Herkesin takdirini kazandı.
İbnü's-Saî'nin yazdığı "El-Camiu'l-muhtasar fi ünvani't-tevarih ve uyuni's-siyer" adlı eserin kapak sayfası. "Cihatü'l-eimmeti'l-hulefa mine'l-harair ve'l-İma" adlı eserinin kapak sayfası.
Moğol istilasında Bağdat'ta idi. Moğolların çoluk çocuk, genç-ihtiyar demeden herkesi kılıçtan geçirdikleri bir zamanda, bu katliamdan kurtulan birkaç kişiden biri de İbnü's-Saî idi.
İbn-i Zehebî onun hakkında; "İbnü's-Saî, imam, hafız bir zattı. Fıkıh ilminin inceliklerine vâkıftı. Hadis âlimi ve tarihçi idi. Tarih ilminde söz sahibiydi. Aynı zamanda şair olup güzel şiirleri vardır. Şafiî mezhebindeydi. Arkadaşı olan Muhammed bin Sa'id; “Tarih ilmine dair çok kitaplar yazmıştır.” dedi."buyurmuştur.
Es-Safdî ise onun için; "İbnü's-Saî, edip, fazilet sahibi bir zattı. Tarih ilmiyle çok meşgul oldu. Birçok eser yazdı." demektedir.
İbn-i Şühbe de; "İbnü's-Saî bütün kitaplarını Nizamiye Medresesi'ne vakfetti." diye bildirmektedir.
Eserleri: İbnü's-Saî; fıkıh, tefsir, hadis ve tarih ilimlerine dair birçok eser yazdı. Bu eserlerin yüz otuz üç cilt olduğu nakledildi. "El-Kazerunî", bunlardan çoğunu bildirdi. Yazmış olduğu eserlerin bazıları şunlardır:
1- "El-Camiu'l-muhtasar fi ünvani't-tevarih ve uyuni's-siyer": Kronolojik sıraya göre düzenlenen hacimli bir eser olup sadece 595-606 (m. 1199-1209) yıllarını ihtiva eden 9. cildi günümüze ulaşmış ve 1934'te Bağdat'ta basılmıştır. Kitaba "İbnü'l-Fuvatî" bir zeyil yazmıştır.
2- "Cihatü'l-eimmeti'l-hulefa mine'l-harair ve'l-İma": Abbasî halifelerinin meşhur eşlerine ve cariyelerine dair olup bazı emir ve Selçuklu sultanlarının hanımlarına da yer verilmiştir. 1993'te Kahire'de "Nisau'l-hulefa" adıyla basılmıştır.
3- "El-Ma'lemü'l-Atabekî": Zengîler'le ilgilidir. 4- "Ahbarü'l-hulefa": **"İbnü's-Sai"**ye nisbet edilerek Mısır'da, Hicri 1309'da yayınlanan bu eserin müellife ait olmadığı anlaşılmıştır.
İbnü's-Saî, bunlardan başka Nasır li-dinillah'tan Müstasım Billah'a kadar son dört Abbasî halifesine dair biyografiler kaleme almış, **"İbnü'n-Neccar"**ın Hatib el-Bağdadî'nin **"Tarih-i Bağdad"**ına yaptığı zeyle ve İzzeddin **"İbnü'l-Esir"**in **"El-Kamil"**ine birer zeyil yazmış, Harirî'nin **"El-Makamat"**ını şerh etmiştir. Onun kaynaklarda adı geçen diğer bazı eserleri de şunlardır: "El-inas bi-menakıbi'l-hulefa min Benî Abbas", "Ahbarü'l-vüzera", "Ahbarü'l-üdeba", "Ahbaru kudati Bağdad", "El-İzah ani'l-ehadisi's-sıhah", "El-Ehadisü's-semaniyetü'l-galiye fi's-sümaniyeti'l-aliye", "El-Meşyeha", "El-Menakıbü'l-aliyye li-müderrisi'l-medreseti'n-Nizamiyye", "Letaifü'l-meani fi şuarai zamanî", "Muhtasaru Tefsiri'l-Begavî", "Ahbarü'l-Hüseyn bin Mansur el-Hallac", "Tabakatü'l-fukaha", "El-Muhib ve'l-mahbub", "Kitabü'z-zühhad" vb.
İbnü's-Saî'nin yazdığı "Ahbaru'l-Hallac" adlı eserin kapak sayfası (sağda) ve "Ed-Dürrü's-semin" adlı eserinin kapak sayfası (solda).
