Hadis, usul ve Hanbelî mezhebi fıkıh âlimi, kadı. Künyesi, Ebu Ya'lâ Sagîr olup ismi Muhammed bin Muhammed bin Hüseyin bin Halef bin Ahmed bin Ferra'dır. İmadüddin ibni Kadı Ebu Hazim ibni Kadı el-Kebir Ebu Ya'lâ ismiyle de tanınır. 494 (m. 1101) yılında Bağdat'ta doğdu. Kadı Ebu Ya'lâ Sagîr diye meşhur ve tanınır oldu. 560 (m. 1165) yılında Bağdat'ta vefat etti. Kasr Camii'nde oğlu Ebu Mansur'un kıldırdığı cenaze namazından sonra, Bab-ı Harb Kabristanı'nda, babası ve dedesinin yanına defnedildi.
Baba ve dedeleri de zamanlarının büyük âlim ve kadılarından olan Ebu Ya'lâ Sagîr, ilim tahsiline aile çevresinden öğrendikleri ile başladı. Babasından başka, amcası Kadı Ebü'l-Hüseyin, Ebü'l-Hasan bin Allaf, Ebü'l-Berekat Talha Akulî, Ebü'l-Ganaim Nersî, İbn-i Nebhan, İbn-i Beyan ve daha birçok âlimden ilim öğrendi. İbn-i Cevalikî ve Harirî'den icazet aldı.
Babası Ebu Hazım ile amcası Kadı Ebü'l-Hüseyin'den Hanbelî mezhebi fıkıh bilgilerini öğrendi. Genç yaşta âlim olup ders verdi. Hanbelî mezhebine göre fetva verirdi. Mezhepler arasındaki içtihat farklılıklarını çok iyi bilir, meseleleri ilmî delille açık olarak hâllederdi. Üstün zekası, parlak hafızası, güzel ahlâkı, üstün hitabet gücü ile, din düşmanlarına inandırıcı cevaplar, Müslümanlara tatlı nasihatlar verirdi. İlk önce Bağdat'ın Babü'l-Ezc bölgesine, daha sonra Vasıt şehrine kadı tayin edildi. Otuz yedi sene orada kaldı. Basra'ya gitti. Daha sonra Bağdat'a döndü. Ömrünün sonuna kadar talebe yetiştirmek ve kitap yazmakla meşgul oldu. Zamanında, Hanbelî mezhebi âlimlerinin en önde gelenlerindendi. İlmi şöhreti, her tarafa yayıldı. Hayatta iken, fetva veren ve ders okutan talebelerini gördü, ömrü boyunca ilim öğrenmek, öğretmek ve Allahü tealanın kullarına faydalı olmak için çalıştı. O'nun rızasını kazanmaya gayret etti. Resulullah'ın güzel ahlâkını çok iyi bilir, O'na harfiyen uymaya çalışırdı. Tatlı dilli, güler yüzlü olup; cömertliği, merhameti, vera, takva ve zühtü çoktu.
Âlimlerden birçoğu ondan fıkıh ve hadis ilimlerini öğrendi. Ebu İshak Sakkal, Ebü'l-Abbas Kati'î, Ebü'l-Hasan bin Verhaz, Ebü'l-Beka el-Ukberî gibi âlimler bunlardandır. Nizamiye Medresesi hocalarından Yahya bin er-Rebî eş-Şafiî ondan Vasıt'ta hılaf ilmine ait bilgileri öğrendi. Birçok âlim de kendisinden hadis-i şerif dinledi. Ebü'l-Abbas el-Kati'î, Ebu İshak es-Sakkal, Ebu Bekr Muhammed bin Mübarek, Ahmed bin Sırma ve daha birçok âlim kendisinden hadis-i şerif dinleyenler arasındaydı.
Eserleri: Pek kıymetli eserleri vardı. Hılaf meselelerine dair, Et-Ta'lika, El-Müfredat, Mühezzeb şerhi ve En-Nüket ve'l-işarat fî mesaili'l-müfredat adlı kitabı bilinen eserleri arasındadır.
