Matematik ve Malikî mezhebi fıkıh âlimi. İsmi, Ali bin Muhammed bin Ali bin Kureşî olup, künyesi Ebü'l-Abbas, lakabı Nureddin'dir. Tutile (Tudela) yakınlarındaki Kalesade şehrinden dolayı Kalesadî diye nisbet almış ve bu nisbetle meşhur olmuştur. Bu yerin bugün Santa Dominigo de la Calzada olabileceği söylenmektedir. Kalesadî, 815 (m. 1412) senesinde Endülüs'ün Besta (Baza) şehrinde doğdu. Becaye şehrinde 891 (m. 1486) senesinin Zilhicce ayında vefat etti.
Orada Kur'an-ı Kerim'i, meşhur kıraat imamlarından İmam-ı Nafî'nin kıraatini; İmam-ı Verş rivayetine göre, fıkıh âlimi Aziz'den öğrendi. Daha sonra Muhammed Kusturli ve Fakih Ca'fer'den matematik, feraiz ve fıkıh ilmi tahsil etti. Menekeb şehrine giderek buranın hatibi Ebu Abdullah Becelî'den ve Ebü'l-Hasen Amirî'den nahiv ve fıkıh ilimlerini öğrendi. 840 (m. 1436) senesinde Temsan'a giderek Şeyh Ahmed bin Zagi'nin derslerine devam etti. Uzun zaman ilim tahsili ile meşgul olan Kalesadî, özellikle feraiz ve matematik ilimlerinde yüksek bir mertebeye ulaştı.
846 (m. 1443) senesinde ilim öğrenmek için Tunus'a gitti. Tunus'ta birçok âlimin derslerini takip etti. 850 (m. 1446) senesinde hacca gitmek üzere yola çıktı. İlim aşkıyla yanan Kalesadî, bu seferi sırasında rastladığı birçok âlimin ilim meclislerinde bulundu. Hac farizasını yerine getirdikten sonra Kahire'ye döndü. Burada ilim taliblerine hem ders veriyor, hem de başka âlimlerin bilgilerinden istifade edebilmek için onların derslerine devam ediyordu. Daha sonra Gırnata'ya döndü ise de, çıkan savaşlar yüzünden Kuzey Afrika'ya gitti ve vefatına kadar Becaye şehrinde yaşadı.
Kalesadî, matematik ilminde yüksek derecelere kavuştu. Günümüze kadar kullanılan cebirle alâkalı rumuz ve işaretleri ilk defa o kullandı. Cebire ait işaretler ve rümuzların, batı bilim dünyasında 1540 ile 1603 seneleri arasında yaşayan Fransız François Viete tarafından bulunduğu iddia edilse de, Kalesadî'nin eserleri incelendiğinde bu iddianın doğru olmadığı görülür. Kalesadî, Fransız matematikçiden yaklaşık bir buçuk asır önce yazdığı eserlerinde cebire ait işaretler kullanmıştır. Ayrıca İbn-i Benna'nın matematiğe dair çalışmalarını açıklayıp genişletmiştir. Kesirler teorisi, pozitif ve negatif sayılar üzerine çalışmış, bunlara önemli ilaveler yapmıştır. Sayıların yaklaşık karekökünü bulma metodu ile ilgili hassas formüller geliştirmiştir. Bugünkü şekliyle kesirleri ilk kullanan âlim de Kalesadî'dir.
Kalesadî, din ve fen ilimlerine dair birçok eser yazmıştır. Bunların en meşhuru matematik ilmine dair olan Keşfü'l-esrar an ilmi hurufi'l-gubar adlı eseridir. Bu eser dört bölüm ve bir hatimeden meydana gelmiştir. Birinci bölümde toplama, çıkarma, çarpma ve bölmeye dair bilgiler; ikinci bölümde kesirlerin toplaması, çıkarması, çarpması ve bölmesi; üçüncü bölümde karekök işlemleri; dördüncü bölümde çeşitli cebir formülleri ele alınmıştır. Hatime kısmında ise tam ve eksik sayının bulunması ve çeşitli formüller açıklanmıştır. Kalesadî bu eserini yazarken Harezmî, Sabit bin Kurre ve Ömer Hayyam gibi âlimlerin eserlerinden faydalanmıştır. Bu eser uzun yıllar Avrupa ve dünya üniversitelerinde ders kitabı olarak okutulmuş, cebirin bugünkü seviyeye ulaşmasında büyük rol oynamıştır. Eser en son 1988'de Tunus'ta basılmıştır.
Kalesadî'nin ilim için yaptığı yolculukları anlatan Rihletü'l-Kalesadî adlı eserin kapak sayfası (sağda) Lübbü'l-ezhar fi şerhi'l-envar li'l-Kalesadî adlı eserinin yazma nüshasının ilk sayfası (solda).
Medhalü't-talibin adlı eserinin kapak sayfası (sağda) Şerhu'r-risale li ibni Ebu Zeyd El-Kayrevanî adlı eserinin yazma nüshasının ilk sayfası (solda). Yazma nüsha Meclis-i Şuray-i İslamî Kütüphanesi No: 18396'da kayıtlıdır.
Kalesadî'nin yazdığı Keşfü'l-esrar an ilmi hurufi'l-gubar adlı eserin Melik Suud Üniversitesi Kütüphanesi No: 4623'de kayıtlı yazma nüshasının ilk sayfası (sağda) ve Kalesadî'nin Şerhu'l-Ercuze li ibn-i Yasmin adlı eserinin müellif hattı nüshasının ilk sayfası (solda).
Eserleri:
Kalesadî'nin yazmış olduğu eserlerden bazıları şunlardır:
1- Keşfü'l-esrar an ilmi hurufi'l-gubar
2- Keşfü'l-cilbab an ilmi'l-hisab (1859'da Paris'te neşredilmiştir)
3- İbnü'l-Benna El-Merrakuşî'nin Telhisu a'mali'l-hisab adlı eserine yapılmış biri büyük, diğeri küçük iki şerh
4- Tebsıratü'l-mübtedî bi'l-kalemi'l-Hindî
5- Et-Tebsıratü'l-vazıha fî mesaili'l-a'dadi'l-laiha
6- Gunyetü zevi'l-elbab fî şerhi Keşfi'l-cilbab
7- İnkişafü'l-cilbab an fünuni'l-hisab ve gunyetü zevi'l-elbab
8- Risale fî meani'l-kesr ve'l-bast
9- Risale fî ma'rifeti istihraci'l-mürekkeb ve'l-basît
10- Şerhu'l-Urcuzeti'l-Yaseminiyye (1310'da Fas'ta basılmıştır)
11- Şerhu Zevati'l-esma
12- Bugyetü'l-mübtedî ve gunyetü'l-müntehi (feraizle ilgilidir, 1315'te Fas'ta basılmıştır)
13- Lübabü Takribi'l-mevaris ve münteha'l-ukuli'l-bevahis
14- El-Külliyyat fi'l-feraiz
15- Şerhu feraizi Muhtasarı Halil (1293'de Fas'ta basılmıştır)
16- Şerhu'l-Feraiz li İbni'ş-Şat
17- Et-Tılimsaniyye üzerine yapılmış iki şerh
18- Rihletü'l-Kalesadî (1985'de Tunus'ta basılmıştır)
19- Şerhu'l-Envari's-Seniyye (1347'de Kahire'de basılmıştır)
Kalesadî'nin kaynaklarda adı geçen diğer eserleri de şunlardır: Eşrefü'l-mesalik ila mezhebi Malik, Hidayetü'l-enam şerhi, Muhtasarı Kavaidi'l-İslâm, Şerhü'l-Bürde, Şerhü'l-Hikemi'l-Ataiyye, Şerhu Recezi İbn-i Cemea, Şerhu Recezi'l-Kurtubî, Şerhu'r-risale li İbni Ebu Zeyd El-Kayrevanî, Şerhu Gunyeti'n-nühat, Şerhu'l-Ecrumiyye, Şerhu'l-Elfiyye li'bni Malik, Şerhu'l-Cümeli li'z-Zeccacî, Mülhatü'l-i'rab, Muhtasar fi'l-aruz, Şerhu'l-Hazreciyye, Şerhu İsagucî, Şerhu Urcuzeti İbn-i Fütuh, En-Nasiha fi's-siyaseti'l-amme ve'l-hassa, Hidayetü'n-nüzzar li tuhfeti'l-ahkam ve'l-esrar, Tenbihü'l-insan ila ilmi'l-mizan, Takribü'l-mevaris ve tenbihü'l-bevais, El-Müstevfî mesaili'l-Havfi, Lübbü'l-ezhar fi şerhi'l-envar li'l-Kalesadî, Medhalü't-talibin.
