Malikî mezhebi fıkıh âlimi ve evliyanın büyüklerinden. İsmi Abdurrahman bin Muhammed bin Mahluf es-Se'alebî el Cezayirî'dir. Künyesi Ebu Zeyd olup “Se'alebî” nisbetiyle meşhur oldu. Aslen Cezayirlidir. 785 (m. 1383) senesinde doğdu. 875 (m. 1470)'te Cezayir'de vefat etti. Doğum yeri hakkında kaynak eserlerde bilgi yoktur.
Se'alebî, ilimde hüccet, senet olan bir âlimdi. İlminin üstünlüğünde ve hâllerinin iyiliğinde herkes ittifak hâlindeydi. İlim ve amelde yüksek derecede bulunan Veliyyüddin Irakî, Hafîd bin Merzuk gibi birçok âlim onu methettiler, övdüler. Kendisi şöyle anlatır:
“İlim tahsili için Cezayir beldesinden ayrılıp 802 (m. 1399) senesinde Bicaye'ye geldim. (Bicaye, Fas ile Cezayir arasında bulunan, deniz kenarında bir şehirdir.) Orada; ilim, amel ve vera sahibi olan, kendilerine uyulan yüksek âlimlerden birçoğu ile karşılaştım. Büyük fıkıh âlimi, züht ve vera sahibi Abdurrahman Vaglisî'nin ve Şeyh Ebü'l-Abbas Ahmed bin İdris'in talebeleri ile karşılaşıp onlardan çok istifade ettim. Emirler ve sultanlar, Ebü'l-Abbas Ahmed bin İdris'i tanımıyorlar, o da onların yanına yaklaşmıyordu. İlimde kendisine tâbi olanlar, tasavvuf yolunda da ona bağlanmışlardı. Mesela, Hafız Ebü'l-Hasan Ali bin Osman el Menkellatî, Fakih Ebu Rebî Süleyman bin Hasan, Ebü'l-Hasan Ali bin Muhammed el-Yelileti, Ali bin Musa, Ebü'l-Abbas en-Nekavesî gibi âlimler bunlardandır. Ben de bunların ilim meclisinde hazır bulundum.
809 veya 810 (m. 1407) senesinde Tunus'a geldim. Orada; zamanın bir tanesi Ebu Mehdi İsa el-Gabrinî, naklî ve aklî ilimleri kendinde toplayan Ebu Abdullah el-Ebu, Ebü'l-Kasım el-Bürzülî, Ebu Yusuf Ya'kub ez-Zagbî ve daha başkalarından ilim tahsil ettim. Sonra doğuya doğru gittim. Mısır'da, Bilalî'den Buharî'yi dinledim. Orada Şeyh-i Malikî Ebu Abdullah-ı Bisatî'nin meclisinde hazır bulundum. Şeyhü'l-muhaddisîn Veliyyüddin-i Irakî'nin derslerini çok takip ettim. Ondan birçok ilim tahsil ettim. Bunların en önemlisi hadis ilmi idi. Benim için çok şey anlattı ve bana icazet verdi. Sonra Tunus'a döndüm. Tunus'ta, hadis ilminde anlattıklarımın hepsini dinlediler ve ders okuduğum âlimlerden naklettiğim şeyleri, tevazu, insaf ve hakkı itiraf ederek kabul ettiler. Mağrib âlimlerinden birisi, doğu taraflarındaki ilim tahsilinden döndüğüm zaman, benim hakkımda; “Sen, hadis ilminde zamanımızın bir tanesisin.” diyordu. Üstadım Ebu Abdullah el Ebu'nun yanında hazır bulundum. O da bana icazet verdi. Sonra hocam İbn-i Merzuk da 819 (m. 1416) senesinde Tunus'a geldi ve bir sene kadar orada kaldı. Ondan da çok ilim öğrendim.”
Kendisinden birçok kimse ilim aldı. Bunlardan bazıları şunlardır: Muhammed bin Muhammed bin Merzuk el-Kefif, İmam-ı Senusî, annesinin kardeşi (dayısı) Ali Talutî, Muhammed bin Abdülkerim el-Mugulî.
Eserleri: Çeşitli ilimlerde söz sahibi olan Se'alebî'nin, yazmış olduğu eserlerden başlıcaları şunlardır:
1- Cevahirü'l-hısan fî tefsiri'l-Kur'an: Çok güzel bir tefsir olup İbn-i Atıyye tefsiri'ne yaptığı birçok ilaveyle birlikte muhtasar hâle getirmiştir. 2- Ravdatü'l-envar ve nüzhetü'l-ahyar, 3- El Envar fî mucizati'n-Nebiyyi'l-muhtar, 4- El Envarü'l-mudi el-Cami'u beyne'ş-şeriati ve'l hakikat (El-Envarü'l-mudiyye fi'ş-şeriati ve'l-hakikat), 5- Riyadü's-salihîn, 6- Tukatü'd dürer, 7- Ed-Dürrü'l-faikü'l-müstemilü alâ envai'l-hayrat ve'l-ezkâr ve'd-de'avat, 8- El-Ulumü'l-Fahire fî ahvali'l-ahire (El-Ulumü'l-fahire fi'n-nazari bi'l-umuri'l-ahire), 9- Şerhu muhtasar-ı İbni'l-Hacib, 10- El-İrşad fî mesalihi'l ibad, 11- Tuhfetü'l-ihvan fî i'rab-i bazı ayi'l Kur'an, 12- Camiu'l-mühimmat: Fıkıh ilmine dairdir. 13- Ez-Zehebü'l-ibriz fî garaibi'l Kur'ani'l-aziz, 14- Kutbü'l-arifîn: Tasavvuf hakkındadır. 15- Ganimetü'l-vafid ve bugyetü't talibi'l-macid, 16- Er-Rihle.
