Hanefî mezhebi fıkıh, hadis, edebiyat ve usul âlimi. İsmi Celal (Resul) bin Ahmed bin Yusuf er-Rumî es-Sirî el-Kahirî et-Türkmanî olup lakabı Celaleddin'dir. Aslen Anadolu'da bulunan Sire isimli bir beldeden olup sonraları Kahire'ye gelerek, Kahire dışında bulunan Tebban mahallesinde yerleşti. Buraya nisbetle kendisine et-Tebbanî denilmiş ve daha çok bu isimle tanınmıştır. Kaynak eserlerde doğum tarihi tespit edilemeyen Tebbanî, 793 (m. 1391) senesi Recep ayının 23. günü Kahire'de vefat etti.
750 (m. 1349) senesinden önce Kahire'ye gelen Tebbanî ilim tahsiline başladı. Alaeddin-i Türkmanî'den Buharî-i şerif'i dinledi ve ders aldı. Ayrıca Lütfullah İtkanî, İbn-i Akil, İbn-i Ümmü Kasım, İbn-i Hişam en-Nahvî ve başka âlimlerin sohbetlerinde bulunup onlardan ilim öğrendi. Başta fıkıh ve hadis olmak üzere, çeşitli ilimlerde yükselip zamanında bulunan Hanefî mezhebindeki âlimlerin en üstünlerinden oldu. Oğlu Şerefeddin, İzzeddin el-Hadirî el-Halebî ve başka zatlar da ondan ilim öğrendiler.
İlim öğrenmek ve öğretmek hususunda çok gayretli, akidesi güzel (itikadı düzgün), Ehl-i Sünnet'e ve bu yola sarılanlara muhabbeti çok fazla olan, çok kıymetli bir zattı. Bidat ve dalalet fırkalarında bulunanlara, İslamiyete düşmanlık etmek isteyenlere karşı çok şiddetliydi. Kendisine birçok defa kadı olması teklif edildi ise de bu vazifeyi kabul etmemekte ısrar etti ve; “Bu kadılık öyle bir iştir ki bu vazifeyi yapabilmek için geniş ilim sahibi olmak yetmez. Ayrıca kadılığa ait ıstılahları bilmek, bu hususta tecrübe ve maharet sahibi olmak da lazımdır.” buyurdu. Sargıtmişiyye Medresesinde ders verdi.
Eserleri: Yazmış olduğu kıymetli kitaplardan bazılarının isimleri şunlardır:
-
1Manzumetün fi'l-fıkh ve şerhuha (4 cilt)
-
2Şerhu Menari'l-envar
-
3İhtisaru şerhi Sahihi'l-Buharî li Moğoltay
-
4Şerhu muhtasarı İbn-i Hacib
-
5Tercihu mezhebi Ebu Hanife
-
6El-İnaye bişe'ni'l-Hidaye
-
7Fetvalarının toplandığı 4 ciltlik fetva kitabı.
