Malikî mezhebi fıkıh âlimlerinden. İsmi İsa bin Mes'ud bin Mansur bin Yahya bin Yunus bin el-Malikî el-Himyerî ez-Zevavî'dir. Künyesi Ebu Ruh olup Şerefeddin lakabı ile tanınırdı. 664 (m. 1266)'da Fas'ta bulunan Zevave'de doğdu. 743 (m. 1342) senesi Recep ayının başlarında Kahire'de vefat etti.
Daha küçük yaşta ilim ile meşgul olmaya başladı. İlk tahsilinden sonra Becaye'ye gidip Ebu Yusuf, Ya'kub-i Zevavî'den fıkıh ilmini öğrendi. Oradan İskenderiyye've gelip fıkıh ilmini okudu. Sonra Kabis'e gitti. Bir müddet orada kaldı ve kadılık vazifesini de yürüttü. Daha sonra Sugrü'l-İskenderiyye'ye geçti. Az bir zaman kalıp Kahire'ye geldi. Uzun zaman orada kalıp Camiu'l-Ezher Medresesi'nde insanlara ilim öğretmekle meşgul oldu. Kütüb-i Sitte diye meşhur olan hadis kitaplarını dinleyip okudu. Şerefeddin-i Dimyatî'den hadis-i şerif rivayet etti. Şam'da iki sene kadar kadı yardımcılığında bulundu. Sonra Diyar-ı Mısır'a dönüp orada kadı yardımcılığına tayin edildi. Onun zamanında kadılkudatlık vazifesinde Zeyneddin bin Mahluf el-Malikî ve ondan sonra da Takıyyüddin el-Ahnaî el-Malikî bulunmuştu. Sonra Mısır'da, Malikiyye Zaviyesi'nde Malikî tedrisatını yürütmek vazifesi kendisine verildi. Bunun üzerine kadılık (hâkimlik) ile ilgili vazifelerini bırakıp bu işle meşgul oldu. Bundan sonra ilim öğretmek ve eser yazma işleri ile uğraştı. Çok kıymetli eserleri şerh etti.
Fıkıh, usul, hadis, feraiz, Arap dili ve edebiyatı ilimlerinde büyük ve derin bir âlim olan Zevavî, üç ay gibi kısa bir zamanda İbn-i Hacib'in Muhtasar'ını ezberlemişti. Ayrıca İmam-ı Malik hazretlerinin Muvatta'ını da ezberledi. Fıkıh ilminde, zamanındaki âlimlerin imamı, en büyüğü sayıldı. Talâk (boşanma) meselesinde, İbn-i Teymiyye'nin yanlış, bozuk fikirlerini reddetti. Mısır ve Şam diyarında, Malikî mezhebindeki fetva riyaseti onunla sona erdi.
Eserleri:
1- Şerhu Sahih-i Müslim: Oniki cilt olup İkmalü'l-İkmal adını verdi. Bu eserinde, Mazerî'nin Kadı Iyad'ın ve Nevevî'nin açıklamalarını topladı. Ayrıca İbn-i Abdilberr'den nakledilen, yüksek, faydalı bilgileri de bildirdi.
2- Şerhu Muhtasar: Ebu Amr bin Hacib'in fıkıh ilmine dair olan eserinin şerhidir. Yedi cilttir.
3- Muhtasar-ı Cami'-i İbn-i Yunus,
4- Şerhü'l-Müdevvene: Malikî fıkhına dair bir eserdir.
5- Menakıb-ı Malik,
6- Er-Reddü alâ İbn-i Teymiyye fî meseleti't-talâk.
Ayrıca 20 ciltlik bir Tarih kitabı vardır. Müsvedde hâlinde hazırladığı bu eserinin yarısını temize çekmişti. Bu eserinde önce dünyanın başlangıcını, Peygamberlerin kıssalarını, Âdem Aleyhisselam'dan zamanına kadarki ümmetlerin hâllerini yazdı. Zevavî'nin Sahih-i Müslim üzerine yazdığı İkmalü'l İkmal adlı şerhin yedinci cüzünün ünvan sayfası (sağda) ve ilk iki sayfası (solda).
