Libya Parlamentosu'ndan Türkiye kararı! Deniz yetki alanı anlaşması onaylandı
Libya Parlamentosu, Türkiye ile deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin anlaşmayı onayladı. Reuters'ın haberine göre 2020 yılında alınan boykot kararı da iptal edildi.
Yunanistan'ın Doğu Akdeniz'de Türkiye'yi devre dışı bırakmaya yönelik girişimleri sürerken Libya'dan Ankara lehine yeni bir karar geldi.
Girit'in güneyindeki petrol ve doğal gaz arama faaliyetleri nedeniyle Atina'yı uyaran Libya, bu kez Türkiye ile deniz yetki alanları anlaşmasını onayladı.
Reuters'ın haberine göre Libya Parlamentosu, 2020 yılında alınan boykot kararını da iptal etti.
Libya Parlamentosu'ndan yapılan açıklamada şu ifadelere yer verildi:
"Temsilciler Meclisi ayrıca, Ulusal Mutabakat Hükümeti ile Türk hükümeti arasında imzalanan iki mutabakat zaptının onaylanmasının reddine ilişkin 2020 tarihli (1) sayılı Temsilciler Meclisi Kararını oy birliğiyle iptal etti."
ANLAŞMA 2019'DA İMZALANDI, PARLAMENTO NEDEN ŞİMDİ ONAYLADI?
Türkiye ile Libya, 2019 yılında Akdeniz'de Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılmasına İlişkin Mutabakat Muhtırası'nı imzalamış, daha sonra hidrokarbon alanında iş birliği anlaşmasına da imza atmıştı.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile dönemin Libya Başbakanı Fayiz es-Serrac'ın görüşmesinin ardından 27 Kasım 2019'da imzalanan deniz yetki alanları mutabakatı, 2020 yılında Birleşmiş Milletler (BM) Şartı'nın 102. maddesi kapsamında BM nezdinde tescil edilmişti.
Ancak Libya'da Trablus ve Tobruk merkezli yönetimler arasında yaşanan siyasi bölünme nedeniyle mutabakat, ülkenin doğusundaki Temsilciler Meclisinin onayını alamamıştı.
Halife Hafter ile bağlantılı doğu merkezli parlamento, daha önce anlaşmayı geçersiz ve hükümsüz ilan etmişti.
Reuters'ın aktardığı son kararla birlikte Libya Parlamentosu, 2019'da imzalanan mutabakata onay verirken 2020 yılında alınan boykot kararını da iptal etti.
ATİNA ETKİSİ
Libya'nın kararı, Yunanistan ile Girit'in güneyindeki deniz yetki alanları konusunda yaşanan anlaşmazlığın ardından geldi.
Yunan gazetesi Proto Thema'nın aktardığına göre Libya, ağustos ayında Atina'ya gönderdiği diplomatik notada, deniz sınırları henüz belirlenmemiş bölgelerde yürütülen petrol ve doğal gaz arama faaliyetlerine itiraz etmişti.
Libya yönetimi, Yunanistan'ın faaliyetlerinin 27 Mayıs 2025'te Birleşmiş Milletler'e sunduğu kıta sahanlığı iddialarıyla çeliştiğini savunmuştu.
Öte yandan Libya, Girit'in güneyindeki arama faaliyetlerinin iki ülke arasında devam eden deniz sınırı müzakerelerini tehlikeye atabileceğini bildirmişti.
Diplomatik notada, tek taraflı faaliyetlerin görüşmelerin askıya alınmasına kadar varabilecek sonuçlar doğurabileceği belirtilmişti.
TÜRKİYE İLE ANLAŞMAYA KARŞI ÇIKAN BAŞKAN GÖREVDEN ALINDI
Libya'da 2014 yılından bu yana doğu ve batıda rakip yönetimler bulunuyor.
Doğu merkezli Temsilciler Meclisinin Başkanı Akile Salih, Aralık 2019'da Türkiye ile imzalanan deniz yetki alanları mutabakatını geçersiz saymıştı. Parlamento da Ocak 2020'de Türkiye ile imzalanan deniz yetki alanları ve güvenlik anlaşmalarının onaylanmasını reddetmişti.
Salih, Aralık 2025'te de anlaşmanın Libya devleti açısından bağlayıcı olmadığını savunmuştu.
Ancak 6 Ekim 2026'da yapılan oylamada, yaklaşık 12 yıldır Meclis Başkanlığı görevini yürüten Akile Salih'in yerine Salihin Abdünnebi el-Ubeydi seçildi.
Tobruk milletvekili olan Ubeydi, daha önce Libya-Türkiye Parlamentolararası Dostluk Komitesinin başkanlığını yürütmüştü.
Akile Salih ise görevden alınmasına ilişkin sürecin hukuki geçerliliğine itiraz etti.
Yeni Meclis Başkanı'nın seçilmesinden iki hafta sonra Türkiye ile 2019 yılında imzalanan deniz yetki alanları anlaşmasının onaylanması ve 2020'deki boykot kararının kaldırılması kararlaştırıldı.
2019'DA NELER OLDU?
Türkiye ile Libya arasındaki Akdeniz'de Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılmasına İlişkin Mutabakat Muhtırası, 27 Kasım 2019'da İstanbul'da Trablus merkezli hükümetle imzalanmış, ardından TBMM tarafından onaylanmıştı.
Mutabakatla iki ülkenin kıta sahanlığı ve münhasır ekonomik bölge sınırları yaklaşık 18,6 deniz mili uzunluğundaki hat üzerinden belirlenmişti. Anlaşma, 30 Eylül 2020'de Birleşmiş Milletler (BM) nezdinde tescil edilmişti.
Türkiye ile Libya, 3 Ekim 2022'de hidrokarbon alanında iş birliğine yönelik ayrı bir mutabakat da imzalamıştı. Söz konusu mutabakat, Libya'nın kara ve deniz alanlarında petrol ve doğal gaz arama faaliyetlerinde iş birliğinin geliştirilmesini öngörüyordu.
YUNANİSTAN VE MISIR ANLAŞMAYA KARŞI ÇIKMIŞTI
Türkiye ile Libya arasındaki deniz yetki alanları mutabakatı, imzalandığı tarihten itibaren Yunanistan, Mısır ve Avrupa Birliğinin itirazlarına da konu olmuştu.
Yunanistan Dışişleri Bakanı Yorgo Yerapetritis'in ekim ayında Bingazi'de Halife Hafter ile gerçekleştirdiği görüşme de Türkiye-Libya mutabakatına yönelik diplomatik temaslar kapsamında gündeme geldi.
Yunan basınında ziyaretin, anlaşmanın doğu merkezli parlamentoda onaylanmasını önleme veya erteleme girişimiyle bağlantılı olduğu öne sürülmüştü.
Mısır ise mutabakatı tanımadığını açıklamış, Ağustos 2020'de Yunanistan ile ayrı bir deniz yetki alanları sınırlandırma anlaşması imzalamıştı.
