Bekarın ev dönüşümü: Geniş aileye dönüş trendi başladı

Son bir yılda fatura ve kira fiyatlarındaki astronomik yükselişle geçim sıkıntısı çeken milyonlarca genç ya ailelerinin yanına dönmeye başladı ya da paylaşımlı evlere yöneldi. Türkiye’de 15 bin kişi ev arkadaşı ararken, ebeveynlerinin yanına taşınanların yüzde 80'den fazlasını Z kuşağı oluşturuyor.

Osman SAĞIRLI

Küresel salgın ile başlayan ekonomik kriz insanlar arasındaki servet açığını daha da büyüttü. Milyonlarca insanın uzun süreli işsiz kalması gündemde. İşsizlik yardımları ise devlet bütçelerini zorluyor. Para ve iş kaybı yüzünden gençler ya ebeveynlerinin evine dönmeye başladı ya da paylaşımlı evlere yöneliyor. Geçtiğimiz yüzyılda olduğu gibi iki üç kuşağın tek bir çatı altında birlikte yaşadığı evlerin sayısında bir hayli artış var.

ABD'DE HER 3 GENÇTEN 1’İ

Pew Research'ün yakın tarihli bir anketine göre, giderek artan sayıda genç Amerikalı yetişkin, kendilerine ait bir ev almak için mücadele etmek yerine ebeveynleri veya diğer yaşlı akrabalarının yanına taşınmayı seçti. Bu oran son 50 yılda ikiye katlandı.

25 ila 29 yaş arasındaki tüm erkek ve kadınların yaklaşık üçte biri (%31) ebeveynleri ile birlikte yaşıyor. 30-34 yaşları arasındakilerin beşte birden fazlası (%22) genellikle ebeveynleri olmak üzere başka bir nesille birlikte yaşıyor.

Uzmanlara göre giderek artan sayıda kişinin ebeveynleriyle yaşamayı tercih etmelerinin en önemli gerekçesi finansal sıkıntılar. Genellikle evlenmek ve aile kurmakta zorlanıldıkça ebeveynlerinin yanında kalanların sayısında artışlar yaşanmaya başladı. Amerikan Zillow Araştırma grubuna göre, salgının sadece ilk birkaç ayında, 3 milyon Amerikalı yetişkin, aile büyüklerinin yanına taşınmış. 3 kuşağın bir arada yaşamasıyla oluşan halk kitlesinin ise 32 milyon kişiyi bulduğu belirtiliyor. Yeniden ebeveynlerinin yanına taşınan gençlerin yüzde 80'den fazlasının, her ay tahmini olarak 726 milyon dolar kira ödeyen Z kuşağından oluştuğu belirtiliyor.

MASRAFLAR ANORMAL ARTTI

Türkiye’de ise son bir yılda gayrimenkul fiyatlarındaki anormal artışlar, evlenecek çiftleri kara kara düşündürüyor. Düğün masrafları ve mobilya, beyaz eşya, kiralardaki fahiş fiyatlar aileleriyle birlikte yaşamayı planlayanların sayısını artırdı. Gayrimenkul Danışmanı Gülcan Altınay, son bir yılda Türkiye genelinde konut fiyatlarının yüzde 40-50 oranında yükseldiğini bazı büyükşehirlerde bu oranın yüzde 100’e kadar çıktığına dikkat çekti. Yüksek kiralara çözüm olarak ev arkadaşı arayanların sayısında artış olduğunu kaydeden Altınay, insanların masraftan kurtulmak için alternatif çözümler aradığını söyledi.

ODA PAYLAŞIMINA YOĞUN TALEP VAR
Kaan Zenginli
İnşaat maliyetlerindeki yükseliş, artan nüfus ve enflasyon kaynaklı zamlar, konut ve kira fiyatlarını uçurdu. Son 1 yılda İstanbul, Ankara ve İzmir’de konut ve kira fiyatları ortalama yüzde 70 yükseldi. Yaşanan bu durum oda ve ev paylaşımı modeline ilgili artırdı. Kira ve fatura giderlerini düşürmek isteyenler emlakçılar veya internet ortamından ‘ev arkadaşı’ bulma yoluna gitmeye başladı. İstanbul Bahçelievler’de emlakçılık yapan Sema Özen “Beşiktaş’ta ortalama bir dairenin kirası 8 bin lira civarında. Yine Mecidiyeköy’de 6 bin lira. Etiler Ulus’a giderseniz 20 bin liraya kadar çıkıyor. İstanbul’da düzgün bir daire bulmak 4 bin liradan başlıyor. Buna site aidatı, faturalar ve yeme içme masrafları da eklendiğinde rakamlar yükseliyor. Asgari ücretli bir kişi tek başına yaşasa bile aldığı maaş tamamen mutfak hariç ev kira ve faturalara gidiyor. Eve çıkmak isteyenler kredi çekiyor. Depozito emlak komisyonu ve peşin 2 kira istenildiğinde 20 bin lirayı buluyor. Özellikle genç kesim veya yalnız yaşayanlar oda ve ev paylaşımı modeline gitmeye başladı” dedi.

GENÇLER TALEP EDİYOR
Kiralık veya satılık ilanlarının yanına ‘ev paylaşımı’ ilanlarının da geldiğini söyleyen Özen “Ev sahipleri bu durumdan pek rahatsız olmuyor. Nihayetinde aldığı kiraya bakıyor. Birçok kiracı ya emlakçı ya da internet siteleri üzerinden ilan vermeye başladı. Kira, fatura ve mutfak masraflarını ikiye bölüyorlar. Herkesin kendi odası oluyor. Mutfak ve banyoyu ortak kullanıyorlar. Bir nevi otel gibi düşünün. Özellikle gençler bu tür girişimlerde bulunuyor” diye konuştu.

PROFİL İLE İLANA ÇIKILIYOR
Türkiye’de 15 bin 801 kişi ev arkadaşı arıyor. Evarkadasi.com sitesi verilerine göre Bunun 5.500’ü İstanbul’da, 1.009’u İzmir’de, 880’i ise Ankara’da bulunuyor. Kalacak yer arayan kişi sayısı ise 44 bin 400… Bazı ilanlarda evini paylaşacak kişi depozito da talep ediyor. Bazıları ise sadece ev kirası ve faturalara ortak olmanın yeterli olduğunu belirtiyor. Ev arkadaşı olunacak kişi ile ilgili sitede kriterler yer alıyor. Profil oluşturarak ilan verilebiliyor. ‘evcil hayvan’ ‘sigara veya alkol kullanımı’ ‘kadın-erkek’ gibi seçimler yapılabiliyor.

ARKADAŞ SAYISI ARTIYOR
Mahmut ÖZAY İSTANBUL
Artan fiyatların ardından zor günler geçiren öğrenciler ev arkadaşlarının sayısını artırarak kira ve fatura masraflarına çözüm bulmaya çalışıyor. Tüm Yurt İşverenleri Sendikası Yönetim Kurulu Üyesi Funda Gökgöl, artan kira ve faturalardan dolayı evde kalan öğrencilerin ev içi sayısında gözle görülür bir artış olduğunu belirterek “1+1’de tek başına kalma dönemi artık hayal gibi bir şey. Kızlarda ev arkadaşlığı 3 ve üzerine çıkmaya başladı. Odaları ikişer ikişer bölüşme yoluna gidiyorlar. Erkeklerde biraz daha durum farklı, 5 ve üzerine çıkmaya başladılar. Ailelerine de yük olmamak için mecburen katlanıyorlar. Faturaları ve kirayı böylelikle 4-5'e bölerek rahatlıyorlar. Ailesiyle aynı ilde eğitim gören öğrenciler ilçe arası mesafeler ne kadar uzak olursa olsun birlikte kalıyorlar artık. Bütün bunlar gelecek yıl yapılacak üniversite tercihlerini de etkileyecektir. Burada karşımıza ise başka durumlar çıkmaya başladı. Sırf geçinmek için ev arkadaşlığına gidiliyor ve artık kimin ne olduğuna pek bakılmıyor. Birbirleri ile iletişim kurmayan ev içinde konuşmayan odalarına girip çıkan bir ev modeli doğmaya başladı. Bu gidiş doğru değil” değerlendirmesini yaptı.