100 yıl geçti tartışması hâlâ bitmedi: Lozan zafer mi, hezimet mi?

Lozan Antlaşması’nın 100’üncü yıl dönümü… Kimine göre Sevr sonrası ortamdan elde edilen büyük bir zafer olarak kimine göre Misak’ı Millî’den tavizler veren bir ‘masabaşı yenilgisi’ olarak görülüyor.

HABER MERKEZİ ANKARA - Lozan Antlaşması’nın 100’üncü yılı geride kalırken, 24 Temmuz 1923’te imzalanan Lozan Antlaşması, “Türkiye için bir zafer mi yoksa hezimet miydi?” ekseninde tartışılıyor. Millî Mücadele sonrası Batılı devletler ile müzakere masasına oturan Ankara hükûmetinin, bu antlaşmayla birlikte Hatay hariç şu anki Türkiye’nin sınırlarının uluslararası çapta kabul edilmesini sağlaması, kimilerine göre elde edilen kazanımlar nedeniyle ‘zafer’ olarak değerlendirilirken, kimilerine göre de verilen tavizler dolayısıyla hezimet olarak yorumlanıyor.

“TÜRKİYE'NİN TAPUSUDUR”

Lozan Antlaşmasına yönelik farklı uzman görüşleri var. İstanbul Aydın Üniversitesi Öğretim Üyesi ve Emekli Tuğgeneral Dr. Naim Babüroğlu, Lozan Antlaşması’na gelinen süreci değerlendirerek, Lozan Barış Antlaşmasının, askerî zaferi taçlandıran muhteşem bir diplomatik başarı olduğunu ifade etti. Babüroğlu “Sevr son Türk devletinin sonuydu, Lozan ise yeni bir Türk devletinin doğuşu oldu. ABD, İngiltere, Fransa, İtalya, Yunanistan; Sevr çöpe atıldığı için yaşadıkları hayal kırıklığını unutmazlar; bu yüzden Lozan’ı sevmezler. PKK bölücü terör örgütü, bir Kürt devletinin kuruluşunu engellediği için Lozan Barış Antlaşması’na düşmandır. Lozan’ın tartışmaya açılması, PKK’nın hedefleri arasındadır. Terörist başının, ‘Toplumsal Lozan’a ihtiyaç olduğunu belirterek, Lozan’ın güncellenmesinde hem Kürtler hem de Türkler kazanacaktır’ sözleri, Lozan Barış Antlaşması’nın ortadan kaldırılmasını amaçladığını göstermektedir. Türklerin idam fermanı Sevr Antlaşması’nın hayalini kuranlar, Lozan’dan rahatsızdır. Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin tapusudur. Lozan, Türk milletinin yeniden ayağa kalkışını, uluslararası hukuka kaydettiren bir belge” dedi.

"BİLEN İSİMLER GİTMELİYDİ"

Tarihçi-Yazar Ahmet Anapalı ise Lozan’ın çapsızlık içerisinde kazanılan bir anlaşma olduğunu savundu. Lozan’ın, Kurtuluş Savaşının gölgesinde bir ülke bıraktığını ifade eden Anapalı “Lozan’a zafer ya da hezimet demeyelim, çapsızlık içerisinde kazanılan bir antlaşma. ‘Türkiye’yi vatan yaptı’ diyelim. Diyelim ki; 50 milyon lira biriktirdik, babamıza verdik. Ona dedik ki ‘Biz kiradayız, bize ev al.’ Alınır mı, şahane ev alınır. ‘Tamam’ dedi, gitti, iki gün sonra ‘Ev aldım’ dedi. Biz Bebek’te yalı beklerken, Bağcılar’da bodrum katta 2+1 evle karşılaştık. Babamı kandırmışlar. Netice itibariyle evimiz var, tapumuz var, kimse bize ‘Bu evden çık’ diyemez. Ancak, bu ev 50 milyon liraya alınacak bir ev mi? Aslanlar gibi 7 düvelle, 4 yıl boyunca, bu milletin kan, ter dökerek, bütün dünyaya kafa tutarak almış olduğu kahramanca zaferden sonra bu anlaşma mı? Ne Boğazlar bizim, ne Hatay bizim... Zaten topraklar bizimdi” dedi. Anapalı, Lozan Antlaşması görüşmelerine dış politikadan anlayan isimlerin gitmemesini de eleştirdi.

KARARLILIKLA SAVUNACAĞIZ

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Lozan Barış Antlaşması’nın imzalanmasının 100. yılı dolayısıyla mesaj yayımladı. Erdoğan, aziz milletin tam bağımsızlık iradesinin, Lozan Barış Antlaşması’nın müzakere ve imza sürecinde de kendisini çok güçlü şekilde gösterdiğini belirtti. Erdoğan “Binl erce yıllık şanlı mazisinde nice saldırıları püskürtmüş, nice engelleri aşmış, nice ihanetin üstesinden gelmiş bir milletin mensupları olarak inşallah Türkiye Yüzyılı’nı da hep birlikte gerçeğe dönüştüreceğiz. Bölgemizde barışın, istikrarın, güvenliğin tesisi için sahada ve masada güçlü Türkiye hedefiyle çalışmalarımızı sürdüreceğiz. Lozan Antlaşması’yla elde ettiğimiz hakları kararlılıkla savunurken, yeni hamlelerle ülkemizin kazanımlarını tahkim edeceğiz. Lozan Barış Antlaşması’nın 100’üncü yıl dönümünde, Cumhuriyetimizin banisi Gazi Mustafa Kemal’i, silah arkadaşlarını, istiklal ve istikbalimiz uğrunda hayatlarını feda eden tüm şehitlerimizi rahmetle yad ediyorum. Gazilikle müşerref olan kahramanları hürmetle anıyor, Rabb’im Türkiye’yi ilelebet payidar eylesin diyorum” dedi.

TAVİZ VERİLMEYECEK

MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli “Lozan Barış Antlaşması’nı orasından burasından kurcalayanlar, millî hakikatlerden ve tarihî vesikalardan kopuk yorumlayanlar Türkiye Cumhuriyeti’ni kundaklamaya azmeden sömürge bakiyeleridir. Bu şuursuz ve gayri millî güruhun dayatmalarına müsaade edilmeyecek, Lozan Barış Antlaşması’nın millî mücadeleyle sınırları çizilmiş ilke ve esaslarından taviz verilmeyecektir” ifadelerini kullandı. ‘Lozan Antlaşması’nın 100’üncü Yıldönümü’ mesajında Bahçeli “Lozan Barış Antlaşması’yla hesaplaşmak için bir plan dahilinde yalan ve fitne kuyruğuna girenlerin asıl gayesi Türkiye’nin taciz ve tahribine hizmettir. “Türkiye Cumhuriyeti Lozan’da kuruldu, Lozan’da yıkılacak” sloganı atan alçakların elbette çabaları beyhude, hevesleri boşunadır” dedi.