UNUTULAN GÜN

Bugün Dünya Tüketiciler Günü''ymüş. Müşle bitmesi şuradan kaynaklanıyor, "bugün", anneler günü, sevgililer günü, babalar günü gibi tüketimi çağrıştırmadığı için akılda kalmıyor. Kırk yılın başında birileri birşeyleri dert eder -o da niye ederlerse- tüketiciye nasihat etme ihtiyacı duyarsa , "haa, bugün böyle bir günmüş" diye hatırlıyoruz. TEMA Vakfı bu işi de dert etmiş. Derledikleri rakamlardan bazılarını aktaracağım ama önce nutuk faslına bir gözatalım: "Tüketim, son yıllarda ihtiyaçları karşılamanın, hatta hayalleri gerçekleştirmenin çok ötesinde başlı başına bir amaç haline geldi. Oysa sınırsız tüketim gayretinin ağır bir bedeli var ve günümüzde bu bedel de tüketimin kendisi gibi hızla büyüyor. 50 yıl içinde dünya genelindeki içme suyu tüketimi üç kat, fosil yakıt tüketimi beş kat arttı. Asıl zorluk bundan sonra başlayacak. Fosil yakıt tüketimindeki artıştan dolayı atmosferde biriken milyarlarca ton karbondioksit, iklim değişimi haline dönüşerek bu bedeli bütün dünyaya ödetiyor." Ve sayılar: * Evler düzeyinde mal ve hizmetler için harcanan miktar 1960''ta 4.8 trilyon dolar iken 2000 yılında 20 trilyon dolara ulaşmış. Bu dört katlık artışın az bir kısmı nüfus artışından büyük bir kısmı ise refahın artmasından kaynaklanıyormuş. * Tüketim patlamasın altında yatan sebep verimlilikmiş. Modern endüstri işçileri, 18. yüzyılda meslektaşlarının dört yılda ürettiğini bugün bir haftada üretebiliyormuş. * Yarı iletken sanayiinde üretim verimliliği sayesinde bir megabaytlık işlem gücünün bedeli 1970''lerde 20.000 dolar iken 2001''de iki sente düşmüş. * 2002''de reklam harcamaları 446 milyar dolara ulaşmış, 1950''dekinin dokuz kartı artmış. Bu harcamaların yarıdan fazlası ABD''de gerçekleşiyormuş. ..... Yapılan bir diğer araştırmada gelir ve mutluluğun yıllık 13.000 dolar seviyesine ulaşıncaya kadar uyum içinde olduğunu, 13.000 doları aşınca gelirin kişisel mutluluğa katkı sağlamadığı görülmüş.

... Ve geldik klasik muhabbete: Deniyor ki, dünya makyaj malzemesi için 18 milyar dolar harcıyor. Oysa bu kadar para ile açlık ve kötü beslenme ortadan kaldırılabilir. (Bunun için 19 milyar dolar lazımmış), her kadın için sağlık hizmeti verdirilebilir, herkese temiz su sağlanabilir( 10 milyar dolar), her çocuk aşılanabilir (1.3 milyar dolar) Okyanus gezileri için 14 milyar dolar harcanıyormuş. Parfüm için 15 milyar dolar harcanıyormuş. Dondurma için 11 milyar dolar harcanıyormuş. Evcil hayvan maması için 17 milyar dolar harcanıyormuş. Düz mantıkla doğru gibi görünüyor. Oysa okyanus gezilerine harcanan 14 milyarın Afrika''daki açlar için nasıl ekmeğe dönüştürüleceğinin formülü yok. Böyle bir düzenek kursanız, zaruri olmayan ihtiyaçlar için harcanmak istenen paraları bir merkezde toplasanız, açlar için bir gram ekmeğe dönüşmez, hatta bugün şikayet edilen gelir dağılımındaki uçurum daha da derinleşir. Bu tip rakamlardan genel hatlarıyla haberdar olmanın sakıncası yok.. Ama, hadi bu lüzumsuz harcamaları ekmeğe dönüştürelim muhabbeti günün şartlarında boş iş.