Yaş günü kutlamak

Dün bir yakınımın yaş günü idi. Yaş gününü tebrik ettiğimi ve sembolik de olsa bir hediye aldığımı gören bazı kimseler, yaş günü ve evlilik yıldönümü günlerinin bid''at olduğunu söylediler. Bilmemek bir eksikliktir. Fakat bir bilene sormamak, doğrusunu araştırmamak daha büyük eksiklik değil midir? Doğum gününe önem vermeyi hıristiyanlar, müslümanlardan öğrenip, almışlardır. Yaş günü kutlamak ibâdet değil âdettir. Bu âdet hıristiyanlardan gelmiş olsa bile, ibâdet olmadığı için müslümanların, doğum günü, evlilik yıldönümü, anneler, babalar günü gibi günler tertip etmesinde mahzur yoktur. Anneler babalar günü de âdettir. Yani "Âdette bid''at"tır. Âdette bid''at olduğu ve zararlı olmadığı, çirkin ve dine aykırı yönü bulunmadığı için, anneler günü, babalar günü yaş günü tertip etmekte ve hediye vermekte mahzur yoktur. Fakat gayri müslimlerin ibâdet olarak yaptıkları şeyleri, mesela bayramlarını kutlamak caiz olmaz. Doğum günü, evlilik yıldönümü gibi günler de böyledir. Günah olmayan böyle âdetleri taklit etmek caiz olur. Ancak faydası olmayan âdetleri almak, Batıyı körü körüne taklit etmek, onlara özenmek uygun sayılmaz.

Fenni buluşları gayri müslimlerden almak ise, dinimizin emridir. Çünkü (İlim Çin''de de olsa alın) ve (Hikmet, fen ve sanat, müminin kaybettiği malıdır. Nerede bulursa alsın) hadis-i şerifleri, gayri müslimlere uymayı değil, ilmi, fenni onlarda bile olsa, arayıp bulmayı ve onlardan üstün olmaya çalışmayı bildirmektedir. Bid''at, sonradan çıkarılan şey demektir. Sonradan çıkan şeyler ya âdette veya ibâdette olur. Âdette bid''at, sevap beklenilmeden, dünya menfaati için yapılan şeylerdir. Âdette bid''at, bir ibâdeti bozmazsa veya dinin yasak ettiği birşey değilse günah olmaz. Âdette olan bid''at, uçağa binmek, ceket giymek, çay ve kahve içmek, analar, babalar günü tertip etmek gibi dinin yasak etmediği bir şey ise, günah değildir.

İbni Abidin hazretleri, (Yemek, içmek ve giyinmek gibi âdetlerde, değişik şekillerden çirkin, zararlı olanlarını kâfirlere benzemek niyetiyle yapmak tahrimen mekruhtur. Zararlı olmayanları, onlara benzemeye özenmeden yapmak, kullanmak mekruh olmaz. Resulullah efendimiz papaz ayakkabısı giymiştir) buyurdu. Peygamber efendimizin kolları dar bir Rum cübbesi giydiği Tirmizi''de de yazılıdır. Resulullah efendimizin ibâdet olarak yaptığı, ezan okumak, cemaatle namaz kılmak gibi dinimizin şiarı olan sünnetlere Sünnet-i hüda denir.

İbadet olarak değil, âdet olarak yaptığı şeylere ise, Sünnet-i zaide denir. Bina yapmakta, yiyip içmekte, elbisede, yaptığı ve kullandığı şeyler böyledir. Bunları yapmamak ve âdette bid''at olan, yani sonradan ortaya çıkan yenilikleri yapmak günah olmaz. (Hadika)

İbadette bid''at, Peygamber efendimiz ve dört halife zamanında bulunmayıp da, dinde, sonradan meydana çıkarılan, uydurulan inanışlara, sözlere, işlere, şekillere ve âdetlere denir. İbadetlere bid''at karıştırmak büyük günahtır. Hadis-i şerifte, (Her bid''at sapıklıktır ve her sapık da Cehennemdedir.) buyuruldu. İbadete bid''at karıştırmak, Allahü teâlânın bildirdiği dinde noksanlık bulmak, koyduğu hükümleri beğenmemek, dini değiştirmek olur. İslâm âlimleri, bid''ati, Bid''at-i hasene ve Bid''at-i seyyie diye ikiye ayırmışlar, mektep, kitap gibi sonradan yapılan şeylere Bid''at-i hasene demişlerdir. Hadikada, (Böyle bir bid''at, bir ibâdetin yapılmasına yardımcı olduğu için, dinimiz izin verir) buyuruldu. İmam-ı Rabbanî hazretleri ise, dinin izin verdiği böyle faydalı şeylere, bid''at kelimesini bulaştırmamak ve bunlara Sünnet-i hasene [iyi iş] demek gerektiğini bildirir. Sünnet, burada yol, iş demektir. Yolun, işin iyisi de, kötüsü de olur. Hadis-i şerifte, Sünnet-i hasene [iyi çığır] açanlar övülmekte, Sünnet-i seyyie [kötü çığır] açanlar ise kötülenmektedir.

Kâfirlerin ibâdet olarak yaptıkları şeyleri müslümanların yapması caiz olmaz. Mesela papazlar, ibâdet için zünnar kuşanır, haç takar. Müslümanların, böyle yapması küfür olur. Fakat yaş günü, anneler günü tertip etmek günah olmaz. Yaş gününde mum yakmak lüzumsuz ve israftır. Yemek vermek, pasta yemek gibi işlerde mahzur yoktur.