Bu böcekler bilim için çalışıyor! Morgda kemikten doku temizliyorlar

Şüpheli ölümlerin otopsileri ile kemikleşmiş insan kalıntılarının kimliklendirilmesine kadar birçok alanda hizmet veren Morg İhtisas Dairesi'nde, 'dermestes maculatus' böceklerine birimin kadrolu çalışanları gözüyle bakılıyor. Yeni doğan bebek kuvözünde muhafaza edilen böceklere, doğal ortamlarına uygun bir yaşam alanı sunuluyor.

İnsan kemiğindeki deri ve doku parçalarını yiyerek temizleyen 'dermestes maculatus' böcekleri, şüpheli ölümlerin otopsileri ve kemikleşmiş insan kalıntılarının kimliklendirilmesi gibi birçok alanda hizmet veren Adli Tıp Kurumu (ATK) Morg İhtisas Dairesi'nin en büyük yardımcılarından biri olarak biliniyor.

Adli Tıp Kurumu Başkanlığının toplumca tanınan birimlerinin başında gelen Morg İhtisas Dairesi'nde toprak altında iskeletleşmeye yüz tutmuş halde bulunan cesetlerin kime ait olduğundan, bir kişinin görünen ve bilinenin aksine aslında nasıl öldüğü konularına kadar her gün çok sayıda otopsi ve kimliklendirme işlemi yapılıyor.

İLK ÖNCE ÖLÜ MUAYENESİ YAPILIYOR

Adli vaka olarak gelen cesedin ilk önce ölü muayenesi yapılarak, elde edilen sonuçlara göre gerekirse otopsi işlemine geçiliyor. Otopsi odalarında teknisyenlerle yapılan işlemlerde ölümün neye bağlı olarak gerçekleştiğinin tespiti için her organ dikkatle inceleniyor. Buradan alınan numuneler ilgili laboratuvarlara gönderildikten sonra cenaze yakınlarına teslim ediliyor.

TANINMAYACAK HALDE OLANLAR KİMLİKLENDİRME İÇİN GÖNDERİLİYOR

Bir arazide gömülü bulunan çürümüş ve tanınmayacak haldeki cesetler veya bir kazı sırasında ele geçen iskeletler, adli makamların kararıyla kimliklendirme için daireye gönderiliyor.

CESEDİN ANATOMİK YAPISINA GÖRE KEMİK DİZİMİ YAPILIYOR

Burada adli tıp uzmanı, antropoloji uzmanı ve asistan doktorların görev aldığını aktaran Morg İhtisas Dairesi Başkanı Murat Nihat Arslan, şunları söyledi:

"Buraya, buluntu kemikler veya mezar açma sonrası kemikleşmiş bir ceset gelebiliyor. Otopside bazen kemik incelemesine ihtiyaç duyduğumuz durumlar olabiliyor. O kemikler incelenmek üzere buraya gelir. Önümüzdeki buluntu, kemik vakası. Bize gelen sorular: 'Bu kemikler kaç kişiye ait? İnsana mı hayvana mı ait? Vaka kaç yaşında, cinsiyeti ne? Neden ve ne zaman ölmüştür?' Kemikler geldiğinde ilk yapılan işlem tasniftir. Tıpkı otopsideki gibi cesedin anatomik yapısına göre kemik dizimi yapılır. Kaç tane ceset olduğu incelenir. İncelememizde kemiklerin yapısına bakarız. Cesedin pelvis kemiğinin pubis birleşim noktasındaki açıklık darsa erkek, genişse kadındır. Kafatası yere konduğunda kulak arkası çıkıntıları yere oturuyorsa erkek, havada kalıyorsa kadındır. Burun üstü çıkıntılı mı, düz mü diye bakıyoruz."

DOKU YİYEN BÖCEKLER İÇİN DOĞAL YAŞAM ALANI OLUŞTURULDU

Dünyada iskelet temizlemede yaygın olan 'dermestes maculatus' böcekleri, ATK tarafından uzun yıllardır kullanılıyor. Üzerinde insan doku kalıntısı bulunan kemiklerin, mikroskop altında incelenebilmesi için bu dokuların kemikten temizlenmesi gerekiyor. Bu noktada, söz konusu böcekler devreye giriyor.

Kurumun ilgili birimindeki laboratuvarında bulunan yeni doğan bebek kuvözünde muhafaza edilen böceklere, doğal ortamlarına uygun bir yaşam alanı sunuluyor. Belirli sıcaklık derecesiyle uygun nemlendirilmiş bir ortamda koloni halinde yaşayan minik canlılarda gece ve gündüz algısı oluşturmak için planlanan saatlerde ışık da veriliyor.

Morg İhtisas Dairesi Başkanı Arslan, bu böceklerin çok hassas canlılar olduğunu, çürümüş yumuşak dokularını yediklerini söyledi.

BÖCEKLERİ 'KADROLU ÇALIŞANLARI' OLARAK GÖRÜYORLAR

Arslan, böcekleri 'kadrolu çalışanları' olarak gördüklerine dikkati çekerek, "Hem üreyebilmeleri hem de normal yaşam döngülerini sürdürebilmeleri için sıcaklığın ve nemin belirli standartlarda tutulması lazım. Bunu yapabileceğimiz en iyi ortam bebek kuvözüydü. Hem ışıklandırmanın günlük düzenini kurabileceğimiz hem de nemini ve sıcaklığını sürekli kontrol edebileceğimiz ortamı bu şekilde sağlayabildik. Son derece başarılı olarak yaşam döngülerini devam ettirebiliyoruz. Gece karanlık, gündüz aydınlık düzen sağlamaya çalışıyoruz, kırmızı ışık kullanıyoruz. Kuvözün içine talaş koyduk, evleri için strafor koyduk. Doğada nasıl yaşıyorlarsa onu sağlamaya çalıştık." değerlendirmesini yaptı.

"ADALET İÇİN ÇALIŞIYORLAR"

Travma analizlerinde hassas kemiklerde bulunan yumuşak dokuları kendileri ayırdığında kemiğin zarar görebileceğinin, bunun adli sonucu olumsuz etkileyebileceğinin altını çizen Arslan, şöyle devam etti:

"En temizi, kemiği olduğu şekliyle açığa çıkarabileceğimiz yöntem bu. Otopsiden, özellikle boyun iskelet yapılarından alınan küçük kemik parçalarını kuvöze koyuyoruz. 'Elle boğma gibi travmalar var mı?' diye bakmamız gerekebiliyor. 'Kırık var mı, yok mu?' Bakabilmemiz için kemiği yumuşak dokusundan ayırıp mikroskop altında incelememiz gerekiyor. Bazen de hassas nokta kemikleri var, onu da bu yöntemle inceleyebiliyoruz. Böcekler günlük düzenlerine, keyiflerine ve yumuşak dokunun miktarına göre kemiği temizliyorlar. Bir haftayı bulmuyor, 1-2 güne temizliyorlar. Adalet için çalışıyorlar. Burası onların yaşam alanı."