Her yıl bir milyar ton gıda israf ediliyor! BM'de Sıfır Atık Vakfı Başkanı Ağırbaş'tan dikkat çeken konuşma

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Merkezi'nde, Türkiye'nin BM Daimi Temsilciliği organizatörlüğünde 30 Mart Uluslararası Sıfır Atık Günü anma toplantısı düzenlendi. Toplantıda, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum ve Sıfır Atık Vakfı Başkanı Samed Ağırbaş konuştu. Ağırbaş yaptığı konuşmayla dikkat çekti.

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Merkezi 30 Mart Uluslararası Sıfır Atık Günü anma toplantısı ile dünya mücadele etmesi gereken çevre ve insanlık krizini gündeme aldı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın eşi Emine Erdoğan kayıtlı video mesajla salona hitap ederken Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum da konuşma yaptı.

Bakan Kurum'la birlikte toplantıya katılan Sıfır Atık Vakfı Başkanı Samed Ağırbaş da önemli bir konuşma gerçekleştirdi.

"HER YIL YAKLAŞIK 1 MİLYAR TON GIDA İSRAF EDİLİYOR"

Bugün sadece çevre meselesini konuşmak değil, insanlığın ortak vicdan muhasebesini yapmak için bir araya geldiklerini ifade eden Ağırbaş şöyle konuştu:

"Bizler dünyayı emanet bilen insanlarız; aynı gök kubbe altında tek bir aile gibi yaşayan bir medeniyetin temsilcileriyiz.

Bugün zamanımızın en acil ve çelişkili meselelerinden birini ele almak için bir aradayız.

Gıda kaybı ve israfı, küresel sera gazı emisyonlarının önemli bir kısmını oluşturmakta; toprağımız, suyumuz ve biyoçeşitliliğimiz üzerinde de büyük bir baskı kurmaktadır.

Bu yılın teması olan gıda israfı, ilerleme kaydedebileceğimiz en somut alanlardan biridir. Çünkü gıda israfı tarladan sofraya kadar tüm süreçlerde gerçekleşmektedir.

"YERYÜZÜNDEKİ AÇLIĞI TAMAMEN BİTİREBİLECEK GÜCE SAHİBİZ"

"Değerli katılımcılar, bugün dünyadaki gıda israfını sadece yüzde yirmi oranında azaltabilirsek, yeryüzündeki açlığı tamamen bitirebilecek güce sahibiz.

İşte bu potansiyel nedeniyle sıfır atık, sadece atığı yönetmek değil, üretimden tüketime kaynakları kullanma biçimimizi, kökten değiştirmektir.

Bu yaklaşım, israfı daha oluşmadan önlemek, süreçlerde verimliliği artırmak ve her kaynağı ekonomiye geri kazandıran bir döngüsellik kurmaktır. Sürdürülebilir bir gelecek için elimizdeki en pratik ve en güçlü anahtar budur.

COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu olarak sıfır atık ile iklim eylemi arasındaki bağı çok net görüyorum. Bununla beraber emisyonları düşürmek, dayanıklılığı artırmak ve kaynak verimliliğini sağlamak gibi birçok başlıkta Paris Anlaşması’na ve sürdürülebilir kalkınma amaçlarına hep birlikte hizmet edelim.

Fakat bugün Afrika’da ve diğer birçok bölgede bir bardak suya ve yeterli gıdaya erişemediği için hayata veda eden insanları asla unutmayalım.

İklim hedeflerimiz ile insani sorumluluklarımız arasındaki önem sırasını gelin hep birlikte vicdanımızla belirleyelim.

Saygıdeğer katılımcılar, unutmayalım ki okyanusun sırrı damlada gizlidir. Bizim bireysel olarak attığımız her sıfır atık adımı, küresel bir adaletin inşasına hizmet eder.

COP31 yolunda bu gündem iklim hedeflerimizi gerçeğe dönüştürecek en somut ve en insani köprüdür.

Gelin yan yana duralım ve gelecek nesillere israfı yendiğimiz, açlığı bitirdiğimiz, dünyayı koruduğumuz o büyük başarı hikâyesini miras bırakalım.

Normalde bu programda Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi de bizimle beraber olmayı arzuluyordu. Kendisinin de selamlarını sizlere iletmek isterim.

Bu vesileyle 5-7 Haziran tarihleri arasında İstanbul’da düzenleyecek olduğumuz Sıfır Atık Forumu’na sizleri davet etmekten mutluluk duyarım."

RAKAMLARLA GIDA İSRAFI

Birleşmiş Milletler Dünya Gıda Programı'nın (WFP) verilerine göre, her yıl 3 milyondan fazla çocuk açlıkla bağlantılı nedenlerle hayatını kaybederken, dünyada üretilen gıdanın üçte birine denk gelecek şekilde 1,3 milyar ton gıda israf ediliyor.

Bu yıl dördüncüsü kutlanacak 30 Mart Uluslararası Sıfır Atık Günü'nün teması "gıda atığı" olarak belirlendi. Bu kapsamda Birleşmiş Milletler Habitat Programı (UN-Habitat) ve Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP), hükümetler, işletmeler ve bireylerin yanı sıra sivil toplum kuruluşları, akademi, yerel topluluklar, kadınlar ve gençleri ulusal, bölgesel ve yerel düzeyde sıfır atık girişimlerine katılmaya çağırıyor.

Dünyada milyarlarca insan açlıkla mücadele ederken, her yıl milyarlarca ton gıda israf ediliyor.

Küresel "Gıda Krizleri Raporu"ndan derlenen bilgilere göre, 2024'te 53 ülke ve bölgede 295 milyondan fazla insan akut açlığın çeşitli seviyeleriyle karşı karşıya kaldı. Bu sayı, 2023'e kıyasla 13,7 milyon artış gösterdi.

Dünya genelinde ortalama 1,4 milyon kişi ise akut gıda güvensizliğinin en ağır seviyesi olan "kıtlık"la mücadele ediyor. Kıtlıkla mücadele eden bölgelerin başında 640 bin 600 kişi ile Gazze gelirken, Gazze'yi 637 bin 200 kişi ile Sudan, 83 bin 500 kişi ile Güney Sudan, 41 bin 200 kişi ile Yemen, 8 bin 400 kişi ile Haiti ve 2 bin 600 kişi ile Mali takip ediyor.

Bunun yanı sıra, dünya üzerinde 30 milyonu aşkın kişi de 4. seviye akut gıda kriziyle mücadele ediyor. Bunların başında 8,1 milyon kişinin 4. seviye açlık yaşadığı Sudan gelirken, Yemen'de 5,5 milyon, Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde 3,9 milyon, Afganistan'da 3,1 milyon, Myanmar'da 2,8 milyon, Güney Sudan’da 2,4 milyon, Haiti'de 2,1 milyon, Pakistan'da 1,7 milyon, Nijerya'da 1,2 milyon, Filistin'in Gazze bölgesindeyse 1,1 milyon kişi 4. seviye akut açlıkla karşı karşıya.

Çocuklar bu krizin en savunmasız grupları arasında yer alıyor. WFP verilerine göre ise her yıl 3 milyondan fazla çocuk açlıkla bağlantılı nedenlerle hayatını kaybediyor. Dünya genelinde 43 milyon çocuk aşırı açlıkla mücadele ediyor ve 5 yaş altı çocuk ölümlerinin yaklaşık yüzde 45'i açlık ve yetersiz beslenmeden kaynaklanıyor.

KÜRESEL GIDA İSRAFI MİLYON TONLARI AŞIYOR

Dünyada insanlar için üretilen gıdanın yaklaşık üçte biri, yani 1,3 milyar tonu her yıl ya kayboluyor ya da israf ediliyor. Gıda israfının en çok yapıldığı ülkelerin başında ise Çin geliyor.

Çin'de, 2024 verilerine göre yıllık toplam gıda israfı 108 milyon tonu aşıyor. Dünyanın en kalabalık ülkelerinden biri olan Çin'de kişi başına her yıl yaklaşık 76 kilogram gıda israf ediliyor.

Hindistan’da ise yıllık toplam gıda israfı 78 milyon tonu aşıyor ve kişi başına yılda yaklaşık 54 kilogram gıda israf edildiği hesaplandı. Pakistan'da, yıllık yaklaşık 31 milyon ton gıda israf ediliyor. Kişi başına düşen miktar yılda 122 kilogram ile neredeyse Çin ve Hindistan'ın kişi başı israfının toplamına ulaşıyor.

Nijerya'da, 2024'te 24,8 milyon ton gıda israf edildi ve bu kişi başına yaklaşık 106 kilograma denk geliyor. Ülkedeki gıda israfının başlıca nedenleri yetersiz depolama olanakları, verimsiz nakliye ve sınırlı pazar erişimi olup, hasadın büyük bir kısmının tüketiciye ulaşmadan bozulmasına yol açıyor.

Amerika Birleşik Devletleri'nde, yıllık toplam gıda israfı 24 milyon tonu aşıyor ve kişi başına yaklaşık 71 kilogram düşüyor. Diğer ülkelerde nüfus büyüklüğü gıda israfının temel nedeni olarak gösterilirken, ABD için bu geçerli değil, dünyanın en büyük gıda tüketicisi olması, israfın başlıca nedeni olarak öne çıkıyor.

Brezilya'da yıllık toplam gıda israfı 20 milyon tonu aşıyor, kişi başına yaklaşık 95 kilogram düşüyor. Ülkede gıda israfının çoğu hasat, depolama ve taşıma süreçlerinde yaşanıyor. Altyapı eksiklikleri ve yanlış ürün yönetimi ürünlerin mağaza raflarına ulaşmadan büyük oranda bozulmasına neden oluyor.

Mısır'da, yıllık toplam gıda israfı 18 milyon tonu aşıyor. Kişi başına düşen miktar yaklaşık 155 kilogram ile Mısır, dünya çapında en fazla kişi başı gıda israfı yapan ülkeler arasında yer alıyor.

Endonezya'da, yıllık toplam gıda israfı yaklaşık 15 milyon ton seviyesinde ve kişi başına düşen miktar yaklaşık 52 kilogram. Ülkede gıda israfının temel nedenleri verimsiz tedarik zincirleri, yetersiz depolama uygulamaları ve tüketici alışkanlıkları, özellikle aşırı alışveriş ve evde hatalı gıda yönetimi israfı artırıyor.

Bangladeş'te, yıllık toplam gıda israfı 14 milyon tonu biraz aşıyor ve kişi başına yaklaşık 82 kilogram düşüyor. Ülkede gıda israfının başlıca nedenleri, geleneksel tarım yöntemleri, soğuk hava depolarının yetersizliği ve yoğun şehir pazarlarına taşınma sırasında ürünlerin bozulması olarak öne çıkıyor.

Meksika'da, yıllık toplam gıda israfı yaklaşık 13,4 milyon ton seviyesinde ve kişi başına yılda 102 kilogram gıda israf ediliyor. Ülkede gıda israfının başlıca nedenleri, verimsiz dağıtım ağları, tedarik zincirindeki kayıplar ve yenebilir durumda olan gıdaların tüketiciler tarafından atılması olarak gösteriliyor.