Kötü zandan ve fitneden sakınmak...
Zanla hüküm vermek, araştırmadan duyulan sözleri yaymak ve delilsiz ithamlarla insanları karalamak; fitneye sebep olan büyük günahlardandır.
İslâmiyet, insanın şerefini, haysiyetini ve kardeşlik hukukunu korumayı emreder. Mümin, başkasının aleyhinde duyduğu her sözü hemen doğru kabul etmez; doğruluğunu araştırır ve adaletle hükmeder. Çünkü zanla hareket etmek, insanların itibarını zedelemek ve fitne ateşini körüklemek büyük günahlardandır.
Doğruluğu araştırılmadan söylenen bir söz; dostlukları bozabilir, ailelerin huzurunu kaçırabilir ve hayırlı hizmetlere zarar verebilir. Nice insanlar asılsız iddialar sebebiyle incinmiş, nice kalplere kin, kırgınlık ve ayrılık düşmüştür. Bu sebeple mümin, duyduğu sözü hemen nakletmemeli; onun doğru olup olmadığını ve bir kimsenin hakkına zarar verip vermeyeceğini düşünmelidir. Zira düşünmeden söylenen veya yayılan bir söz, telafisi güç zararlara ve kul hakkına sebep olabilir.
Kur’ân-ı kerimde Hucurât sûresinde, insanlarla alay etmek, kötü lakap takmak, kusur araştırmak, kötü zan beslemek ve gıybet etmek yasaklanmıştır. Aynı sûrede müminlere; edep, saygı, kardeşlik, adalet ve takvâ ölçüleri içinde yaşamaları tavsiye edilmiş; gerçek üstünlüğün takvâ ile, yani Allahü teâlânın emirlerine uyup haramlardan sakınmakla kazanılacağı bildirilmiştir...
Peygamber Efendimiz “Kötü zandan sakınınız. Çünkü kötü zan, sözün en yalanıdır. Birbirinizin gizli şeylerini araştırmayınız, birbirinize haset etmeyiniz, birbirinize kin ve düşmanlık beslemeyin ve birbirinize sırt çevirmeyiniz. Ey Allah'ın kulları! Kardeş olun." [Müslim] buyurmuştur.
Mümin, kesin bir delil bulunmadıkça hiç kimse hakkında kötü hüküm vermemeli; din kardeşinin söz ve davranışlarını hayra yormalıdır.
Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî hazretleri de, “Duyduğun her sözü doğru sanma; nice söz vardır ki fitne çıkarmak için söylenmiştir” diyerek bu tehlikeye dikkat çekmiştir. Fitne, bazen küçük bir sözle başlar; yayıldıkça büyür ve insanların arasını bozar. Bu sebeple fayda vermeyen, gönül kıran ve ayrılığı artıran sözlerden sakınmak gerekir.
Bugün bir dedikodu, mesaj, ses kaydı, fotoğraf veya doğruluğu araştırılmamış bir paylaşım binlerce insana ulaşabilmektedir. Bu sebeple mümin; dilini, kalemini, telefonunu ve sosyal medya paylaşımlarını muhafaza etmelidir. Doğruluğu araştırılmadan yayılan söz ve görüntüler, iftira ve fitnenin yayılmasına sebep olabilir.
Mümin; ayrılık çıkaran değil, gönülleri birleştiren; zanla değil, delille konuşan; öfkeyle değil, adaletle hareket eden kimsedir. Her haberi tahkik etmek, aceleyle hüküm vermemek, kusur araştırmamak ve kardeşliğe zarar verecek sözlerden uzak durmak müminin vazifesidir.
Allahü teâlâ bizleri kötü zandan, iftiradan, yalandan, gıybetten ve fitneden muhafaza eylesin. Kalplerimizi hüsnüzan, doğruluk, merhamet ve adaletle süslesin; dilimizi ve kalemimizi daima hayra vesile eylesin. Âmin.
