Dünyaca tanınmış Türk dijital sanatçı Refik Anadol: En büyük hayalim şifalı bir sanat
Dünyaca tanınmış Türk dijital sanatçı Refik Anadol: En büyük hayalim şifalı bir sanat
Sanatçı Refik Anadol “Acaba sanat bir şifa vasıtası olabilir mi? En büyük hayalim bu” diyor ve sözlerine şöyle devam ediyor: Terapik bir formda ve insanlığa iyi gelen, şifa veren bir sanatı üretebilmek muazzam bir şey olur herhâlde.
Dünya yapay zekânın tehditlerini ve çevreye olan zararlarını konuşurken dünyaca tanınmış Türk dijital sanatçı Refik Anadol, tabiata dost bir yapay zekâ dil modeli geliştirdiğini söylüyor. ABD’de yaşayan Anadol’un “Büyük Doğa Modeli”, büyük veri ile sanatı bir araya getiriyor.
Modelin Türkiye ayağı ise Türkiye İş Bankası sponsorluğunda, 33 millî parktan toplanan datalarla meydana getirildi. Anadol, birçok sanatçıya da ilham olmasını umduğu modelini, Antalya’da devam eden COP31 çerçevesinde tanıttı. Sanatçı, Türkiye İş Bankası pavilyonunda yaptığı konuşmada “Yapay zekâyı doğayı taklit etmek veya onun yerini almak için değil, doğayı anlamak için kullanmalıyız” dedi. Biz de bu vesileyle yakın zamanda dünyanın ilk yapay zeka sanatları müzesi Dataland’i açan Refik Anadol’la bir araya gelerek, yapay zekâ ve sanatı konuştuk…
İNSANLIK YENİ BİR YOLA GİRDİ
COP31’de çevre ve iklim meselesi tartışılıyor. Teknolojinin çevreye etkileri ve yapay zekâ melesi öne çıkıyor. Sizin “Büyük Doğa Modeli”niz bu noktada nerede duruyor?
Belki 3 sene önce büyük dil modellerinin ortaya çıkmasıyla beraber aslında insanlığın yeni bir yola girdiğini görüyoruz. Yani bir nevi yeni bir iletişim, zekâ ve mantık biçimi ortaya çıkmaya başladı. Fakat yapay zekâ modelleri o kadar hızlı büyüdüler, milyarlarca insana ulaştılar ki, çok ciddi miktarda enerji kullanıyorlar.
Dünyaca tanınmış Türk dijital sanatçı Refik Anadol: En büyük hayalim şifalı bir sanat
Kaçırılan eserler yurda dönüyor! Bakan Ersoy'dan çağrı
Ben de dünyanın yaşayan bir zekâsı olarak doğasını daha iyi anlamak, daha iyi ifade edebilmek, ölçebilmek, düşünebilmek ve ondan ilham alabilmek adına bir “Büyük Doğa Modeli” hayal ettim. Daha sonra “Acaba ülkemizdeki tüm bilgileri kullanarak, Türkçe kaynaklı ve özellikle millî parklarımızdan alınan verilerle bunu üretebilir miyiz?” diye düşündüm. “Acaba bu doğa modelini, etik veriyle ve aynı zamanda doğaya zarar vermeden dönüşebilir enerjiyle üretebilir miyiz?” sorusu da hep aklımdaydı. Bunu gerçekleştirdik, bir yıl sürdü.
YAPAY ZEKÂ AĞLARI TABİATA ZARAR VERİYOR
Yapay zekânın çevreye etkilerini konuşacak olursak, sizin bu konuda öngörüleriniz neler? Pozitif bakabiliyor musunuz tabloya?
Asla pozitif bakmıyorum. Yapay zekâ ağları doğaya zarar verecekler, veriyorlar da zaten. Ama burada şu an asıl soru: Nasıl bu zararı minimuma indirebiliriz? Şu an uzaya taşınması hayal ediliyor. Birçok dünya devinin hayali bu… Acaba uzayda bu bilişim gücünü kullanabilirsek doğaya zarar vermeden çalışabilir miyiz? Bu çok önemli. İkincisi, acaba dönüşebilir enerjiyle yapay zekâlar çalışabilir mi?
Dünyaca tanınmış Türk dijital sanatçı Refik Anadol: En büyük hayalim şifalı bir sanat
Başarılı olabilecek miyiz?
Benim umudum yüksek çünkü modeller küçüldükçe belki de bu daha hızlı olabilir.
SANATTA SINIRLANDIRILMA OLMAMALI
Son zamanlarda yapay zekânın sınırlandırılması da konuşuluyor. Yapay zekâ aynı zamanda sanat için de bir araç. Bu sınırlandırma olursa sanat dünyası bundan nasıl etkilenir? Sanatta da sınırlandırılmalı mı?
Bence sınırlandırılmamalı. Yapay zekâ ağlarını herkesin anlayabilmesi için kullanmaları gerekiyor. Yani kullanılmadan alışılabilecek bir alan değil. Bir sanatçı olarak kendi adıma en büyük kaygım etik veriler. Yani hiçbir sanatçı başka bir sanatçının eserini kullanmak istemez. Dolayısıyla ben doğayı hepimize ait olan bir ilham kaynağı gibi düşünüyorum. Eğer temeli doğa olan bir yapay zekâ varsa elimizde, bu yapay zekânın bir nevi düşünen bir fırça gibi gönül rahatlığıyla kullanılabileceğini düşünüyorum. Spesifik modellerin de ortaya çıkması önemli. Uzay, kültür ve doğa gibi konularda daha spesifik modeller çıkmalı ve bunlar çevreye saygılı olmalı.
Dünyaca tanınmış Türk dijital sanatçı Refik Anadol: En büyük hayalim şifalı bir sanat
YAPAY ZEKÂ SANATÇI İÇİN ARAÇ DEĞİL BİR GÜÇ
Peki artık herkesin yapay zekâyla görüntü üretebildiği bir çağda, dijital sanatçının işi zorlaşmıyor mu?
Yapay zekâyla demokratik olarak veriye ulaşabilmek çok değerli. Ancak ben hâlâ insanın özünde olmasını gerektirdiğini düşünüyorum. Asla yapay zekânın işimizi elimizden almadığı; sanatın, düşüncenin, insanın özünde olduğu bir hayal gücü ümit ediyorum. Ama insan makine arasındaki iş birliğinin 21. yüzyılın ikinci yarısında çok önemli olacağını düşünüyorum. Dolayısıyla duyguyu içinde barındıran ama yapay zekâ gibi bir gücü kullanabilen sanatçıların, eserleri çok daha farklı bir boyuta gidecektir.
Siz bu noktada kendinizi nasıl geliştiriyorsunuz?
10 yıldır yapay zekâ kullanıyorum ve her sabah yeniden başlıyorum. Asla bir önceki günkü bilgimin yeterli olmadığını düşünüyorum. Her sabah öğrenmeyi öğreniyorum. Böylelikle yeni bilgilerle aslında bu olayları ileri götürmeye çalışıyorum.
Dünyaca tanınmış Türk dijital sanatçı Refik Anadol: En büyük hayalim şifalı bir sanat
Yapay zekânın sanatta bir araç olarak kalmasını mı düşünüyorsunuz?
“Araç” tabiri biraz basite indirgeme olabilir. Onu bir güç olarak görmek sanki daha doğru. Bu gücü iyilikle birleştirirsek iyi bir güç olur.
Yapay zekâ teknolojisi hızla gelişiyor. Siz 10 sene sonra yapay zekâ üzerinden dijital sanatın nereye gideceğini tahmin ediyorsunuz?
Acaba sanat bir şifa vasıtası olabilir mi? En büyük hayalim bu. Bunu yapabilmek için önemli olan şey, bilim alanındaki yapay zekâ ile sanatı bir araya getirmek.
Acaba tıptaki dönüşümler sayesinde sanatın, yapay zekânın ve sinirbilimin bir araya geldiği yerlerde daha neler yapılabilir? Bu konuda çok heyecanlıyım... Yani terapik bir formda ve insanlığa iyi gelen, şifa veren bir sanatı üretebilmek muazzam bir şey olur herhâlde.
