Eşyalara ismini verip ürünün önüne geçtiler

Jilet aslında bir tıraş bıçağı markası, uhu yapıştırıcı, nescafe kahve, selpak kağıt ise mendil markası.

Çoğumuz bunları marka değil isim olarak biliyoruz. Çünkü aradığımız ürünün çarşı pazarda başka tanımları yok. Dilimize öyle yerleştiler ki, bunda ilk veya tekel olmaları kadar o firmanın reklam ve pazarlama başarısı da etkili. Eminim örnekleri okuyunca siz de çok şaşıracak, "Öylemiymiş ya..." diyeceksiniz.


Bankamatik: İngilizce kısaltması ATM olan bu makinelerin ilk kâşifi, Osmanlı Ermenisi Luther George Simjian. 1930'larda piyasaya çıktığında ilgi görmedi ama sonra dünyaya yayıldı. Türkiye'ye ilk defa 1982'de İş Bankası tarafından bankamatik ismiyle kuruldu. O günden bu yana böyle anılıyor.


Cif: Türk tüketicisi bu markayla ilk 1985'te tanıştı. Yıllar içinde 'Ciflemek' sözcüğüyle hayatımızın parçası haline geldi. Markayla ürün öyle özdeşleşmiş ki bir yer temizleneceği zaman "cifi getirsene" demeniz yeterli.



Jeep (Cip): Aslında 1941'de ABD ordusu için yapılmış hafif arazi aracı ve onu üretmek için kurulan bir firmanın adı. Jeep, Turkiye'de bir marka olarak algılanmaktan çıktı ve halk arasinda bu tür arazi tipi arabaların ismi haline geldi.



Kolonya: 1709'da İtalyan Giovanni Maria Farina tarafından ilk kez üretilen etil alkol, o zamanlar kozmetik değil tıbbi amaçlı kullanılıyordu. Kolonya markası Köln kökenli. Zamanla özellikle bayramlarda en önemli ikramlardan oldu.


Permatik: Türk erkeği bakkala uğrayıp "Abi, bana bir permatik verir misin?" dedi senelerce. Evet bir markaydı ama bakkal aslında istenenin herhangi bir tıraş bıçağı olduğunu bilirdi.



Oralet: 1960'larda Eczacıbaşı'nın piyasaya sunduğu bir üründü. Türk halkı için kısa sürede vazgeçilmez oldu. 1980'li yıllarda rakipleri arttı ancak oralet ismi değişmedi.



Muhteşem Kot
Kot dilimize 1960'lı yıllarda girdi ama marka olarak. Türkiye'deki ilk kot üretimini Muhteşem Kot yaptı. Şirket battı ama ismi kaldı.
Kot, İngilizce'deki 'denim' kelimesinin Türkçe'deki karşılığı. Sözlük anlamı; giysi yapılan bir tür mavi, kaba pamuklu kumaş... Kot dilimize 1960'lı yıllarda girdi ama marka olarak. Türkiye'deki ilk kot üretimini yapan Muhteşem Kot, 1940'da Fransa'ya yaptığı bir gezide blucinle karşılaşır. Sağlamlığına ve dikim tarzına hayran kalan Muhteşem Kot, bu kumaşı Türkiye'de üretmeye karar verir. Vatanına döndüğünde kumaşı üretmeyi başarır. 1960'a gelindiğinde günde 200 adeti yakalamıştır. Bu kumaş o dönemde özellikle gençler tarafından çok tutulur. 1960'ta KOT adı markalaşır. 1980'li yıllara gelindiğinde kapılar yabancı markalara açılır piyasaya aynı türde onlarca ürün girer ancak Kot ismi değişmez. Muhteşem Kot firması ise 1992'de batar.



UFO: Elektrikli ısıtıcı markası olan ufo, diğerlerinin arasından sıyrılarak ismini ürünle özdeşleştirdi. Başka markanın ısıtıcısı da olsa artık ufo senince akla ısıtıcı geliyor.


SELPAK: İsmi, kağıdın temel hammaddesi selülozun "Sel"i ile temizliği çağrıştıran "Pak"ın birleşiminden geliyor. Kağıt mendil demek yerine selpak demek yeterli.



walkman: Sony, 1979'da ürettiğinde müzik dünyasını bile değiştireceğini tahmin etmemişti. Bir anda salgın haline dönüştü. Zamanla boyutu küçüldü. 2000'lerde ise teknolojiye ayak uyduramayınca nostaljik bir cihaza dönüştü fakat sektördeki ismi kaldı yadigâr...


ATARİ: 1972 yılında Japon atari firması tarafından piyasaya sürüldüğünde kimse bu kadar popüler olacağını düşünmemiştir herhalde. Zamanla dönemin en çok satan oyun konsolu haline geldi. Rakipleri bile bu isimle anıldı.


Marka deyince…

Tam İlmihal
Piyasada o kadar çok din kitabı var ki… Ama "İlmihâl" deyince hemen herkesin aklına aynı kitap geliyor; Tam İlmihâl Saâdet-i Ebediyye… Din, fen, astronomi, kimya bilimleri, ansiklopedik bilgiler… Tam ve doğru bilginin kaynağı Tam İlmihâl…