Dijital ikizlerimiz olacak! NASA'nın uzay teknolojisi sağlığın hizmetinde

İlk defa NASA’nın uzayda arızalanan Apollo 13 uzay aracını dünyaya döndürebilmek için kullandığı eşleştirme teknolojisi, sağlıkta, tedavinin kişiselleştirilmesi, hastalıkların erken teşhisi, riskli operasyonların provasının yapılabilmesi için kullanılabilecek.

ZİYNETİ KOCABIYIK'IN HABERİ - Veri depolama sistemlerinin gelişmesi ve yapay zekâ alanında gerçekleşen baş döndürücü gelişmeler sayesinde artık sağlığımızı dijital ikizlerimiz üzerinden takip edebileceğiz.

İlk olarak NASA da kullanıldığı bilinen dijital ikiz teknolojisi, gerçekte var olan bir cismin, sistemin ya da canlının sahip olduğu güncel verilerden faydalanılarak dijital ortamda oluşturulan sanal bir varlık olarak tanımlanıyor.

Dünyada farklı endüstrilerde bir süredir kullanılmakta olan dijital ikiz teknolojisi, son yıllarda sağlık alanında da konuşulmaya başladı. Sağlıkta Dijital İkiz, kişinin kaydedilmiş kişisel sağlık ve hayat tarzı verilerinden faydalanarak, sanal ortamda hastalıklarını önceden tahmin etmek, yapılacak cerrahi operasyonlarının planlamasını ve provasını yapmak, tedavi planlarını çıkarmak ve kişisel sağlık önerileri sunmayı amaçlıyor.

DİJİTAL ORTAMDA HASTALIK TEŞHİSİ

Dijital ikiz projeleri oluşturmak, büyük sağlık teknolojileri şirketlerinin en önemli hedefleri arasında yer alıyor. Bu alana öncülük eden teknoloji firmalarından biri de bu yıl kuruluşunun 135. yılını kutlayan Siemens.

Yakın bir gelecekte herkesin dijital bir ikizinin olabileceğini söyleyen Siemens Healthineers Türkiye Genel Müdürü ve Yönetim Kurulu Başkanı Enis Sonemel “Bugün eskiden olmayan teknolojiye sahibiz, vücudun her tarafı ile ilgili tabiri caizse radyo sinyali gibi veri toplayabiliyoruz. Geçmiş yıllarda fiziksel olarak tutulan sağlık kayıtları, yapılan görüntülemeler, laboratuvar tetkikleri, teşhis ve tedaviler artık dijital ortamda saklanmaya başladı. Bu topladığımız verilerden anlamlı bir bütün oluşturabiliyoruz. Bugün beynimizden ayaklarımızın ucuna kadar her noktamızdan toplanabilen laboratuvar sonuçları, radyolojik görüntüyü bir araya getirip insanın vücudunu dijital ortamda konsülte edebiliyoruz” dedi.

NAVİGASYON SİSTEMLERİNDE KULLANIYORUZ

Hepimizin günlük hayatımızda kullandığımız navigasyon sistemlerinin dijital ikiz kavramının harita formunda kullanılması olduğunu belirten Sonemel “Kullandığımız navigasyon sistemi aslında coğrafi bir dijital ikiz. Sürekli olarak dijital bir veriyle besliyoruz. Bu veriler bizlere mevcut trafik şartlarının dijital bir gölgesini verebiliyor. Dijital ikizler bu tür kullanımlar ile fiziksel nesnelerin gerçek zamanlı sanal replikaları oluşturularak, sıkıntıların önceden tespit edilmesine, daha doğru sonuçların tahmin edilmesine ve daha iyi ürünlerin tasarımına ve inşasına yardımcı oluyor. Günümüzde sağlık sektörü de bu güçlü modelden faydalanmaya başladı. Şu anda bu teknolojinin veri toplama aşamasındayız. Temelinde nesnelerin interneti, simülasyon, yapay zekâ teknolojileri yer alıyor. Bu alt yapı ile araştırma merkezlerinde geliştirilmeye devam ediyor” şeklinde açıkladı.

Enis Sonemel sağlık teknolojilerindeki gelişmeleri gazetemize anlattı.

AVATARLARIMIZ GELİYOR

2015 yılından bu yana ülkemizde kullanılmakta olan e-Nabız sisteminin dijital ikiz için veri depolama sisteminin en güzel örneği olduğunu aktaran Enis Sonemel “Türkiye’nin büyük bir başarı göstererek bütün dünyadan önce başladığı ve bu kadar geniş alanda kullandığı e-Nabız’a bütün sağlık verilerimiz kaydediliyor. Hekimler bu veri sistemine girerek hastanın geçmiş MR, tomografi, laboratuvar sonuçlarını, konulan teşhisleri yapılan tedavileri görebiliyor. Bu bilgileri yapay zekâ ile işleyerek sağlık risklerini, gelişebilecek hastalıkları, alınabilecek tedbirleri belirlemek için kullanmak mümkün. Bütün bu bilgiler aslında bizim sağlık haritamızı oluşturuyor. Sürekli yüklenen yeni verilerle de bu haritayı mükemmelleştirmek mümkün. Bütün bu veriler bütünü, sürekli güncellenebilen, orijinali ile aynı avatar gibi kişinin sanal bir ikizini meydana getiriyor” dedi.

SAĞLIK SİSTEMİNİN YÜKÜ AZALACAK

Dünyada sağlık harcamalarının giderek artması, personel sayısının yetersizliği sağlık hizmetlerinin sürdürülebilirliğini tehdit ediyor. Dijital ikiz projesinin hem kişiye hem de sağlık sistemine önemli avantajlar kazandırdığını aktaran Sonemel “Bazı testlerin online olarak sanal ortamda yapılabilmesi, hastane kullanım oranının azaltılmasına yardımcı olacak. Doktor istediği yerde, istediği zamanda bunları değerlendirebilecek. Uzaktan görüntülemeler yapılabilecek. Kişinin verileri çocukluğundan itibaren toplandığı için genetik hastalıkları, hayat tarzına bağlı olarak ortaya çıkabilecek hastalıkları önceden belirlenebileceği için gerekli tetkiklere yönlendirilebilecek. Erken teşhis ve kişiye özel tedaviler planlanabilecek. Vücudunun haritası bilgisayara yüklü olduğu için verilecek ilaçlar, ciddi ameliyatların simülasyonları önceden yapılabilecek; gelişebilecek komplikasyonlar önceden görülebilecek” diye konuştu.

SAĞLIĞA ERİŞİM TEKNOLOJİYLE ARTACAK

Günümüzdeki artan nüfus ve hasta sayısı, yüksek sağlık sistemi maliyetleri, personel yetersizliği gibi baskıya yol açan şartların dijital teknolojilerle aşılabileceğini söyleyen Enis Sonemel “Globalde tıbbi teknoloji alanında 15 binden fazla patente sahip Siemens Healthineers, yapay zekâ çalışmalarına 90’lı yılların sonlarında başladı. Şirketimiz bugün gelinen noktada 80’den fazla yapay zekâ destekli ürüne sahip. Hedefimiz 2025’e dek sağlık hizmetlerine erişimi “dijitalle” artırmak. Öte yandan bir hastanın dijital ikizini oluşturma, hassas ve kişiselleştirilmiş tıp, dijital çözümlerle sağlık verilerinin kullanımı ve yapay zekâ alanlarında sunduğumuz çözümlerle sağlık kurumlarına ve sağlık profesyonellerine karşılaştıkları sorunların üstesinden gelmeleri için destek oluyoruz” dedi.