Hürmüz krizi Körfez’i sarsıyor: Milyarlarca dolarlık planlar masada
İran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünü artırma ve geçişleri ücretlendirme planı, Körfez ülkelerini enerji ihracatı için alternatif yollar aramaya zorluyor. Maliyeti 15–20 milyar doları bulabilecek yeni boru hattı projeleri yeniden gündeme gelirken, yüksek risklere rağmen bağımlılığı azaltmanın tek yolu olarak görülüyor.
- İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçişlerde para isteme ihtimali, Körfez ülkelerini başka çözümler aramaya itmektedir.
- Mevcut kriz, Suudi Arabistan'ın Doğu-Batı petrol boru hattının stratejik önemini ortaya koymuş olup, bu hat günlük 7 milyon varil petrol taşımaktadır.
- Daha önce maliyet ve siyasi engeller nedeniyle rafa kaldırılan boru hattı projeleri yeniden değerlendirilmektedir.
- Kısa vadede en gerçekçi seçenekler arasında mevcut altyapının genişletilmesi bulunmaktadır.
- Uzun vadede, bölgeyi kapsayan entegre bir enerji ve ticaret koridoru ağının daha dayanıklı bir çözüm olacağı düşünülmektedir.
- İngiltere öncülüğünde, Hürmüz Boğazı'nın açık tutulmasına yönelik 35 ülkenin katılacağı bir konferans düzenlenecektir.
İran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünü süresiz olarak artırabileceği ve ABD’nin muhtemel kara harekatı halinde Bab el-Mendeb Boğazı’nın hedef alınabileceğini tehditleri Körfez ülkelerini petrol ve doğalgaz ihracatını sürdürebilmek için alternatif boru hattı projelerini yeniden gündeme almaya zorluyor.
İABD-İsrail-İran savaşının sona ermesi durumunda bile İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçişlerde para istemesi Körfez ülkelerini başka çözüm yolu aramaya itiyor.
Financial Times'ın haberine göre yetkililer ve sektör temsilcileri, bu projelerin yüksek maliyetli ve siyasi açıdan karmaşık olmasına rağmen, bölgenin boğaza bağımlılığını azaltmanın en etkili yolu olabileceğini belirtiyor.
DOĞU-BATI HATTI GÜNDE 7 MİLYON VARİLE ULAŞTI
Mevcut kriz, Suudi Arabistan’ın Doğu-Batı petrol boru hattının stratejik önemini bir kez daha ortaya koydu. 1980’lerde inşa edilen ve Hürmüz Boğazı’nı bypass ederek Kızıldeniz’deki Yanbu limanına günlük 7 milyon varil petrol taşıyan hat, bugün kritik bir ihracat rotası olarak öne çıkıyor. Suudi Arabistan, üretiminin daha büyük bir kısmını bu hat üzerinden sevk edebilmek için kapasite artırımı ve yeni güzergahları değerlendiriyor.
YENİ BORU HATTI PROJELERİ MASADA
Uzmanlara göre bölgede daha önce maliyet ve siyasi engeller nedeniyle rafa kaldırılan boru hattı projeleri yeniden masaya yatırılıyor. Ancak çok uluslu hatların inşası hem güvenlik riskleri hem de yüksek maliyetler nedeniyle zor görünüyor. Irak üzerinden geçecek hatların 15–20 milyar dolara mal olabileceği, ayrıca güvenlik tehditlerinin sürdüğü belirtiliyor.
Petrol yükselişe geçti! Piyasada ‘Hürmüz’ umudu azaldı
Kısa vadede ise en gerçekçi seçenekler, mevcut altyapının genişletilmesi olarak öne çıkıyor. Suudi Arabistan’ın Doğu-Batı hattını büyütmesi ve Abu Dabi’nin Fujairah’a uzanan mevcut hattına ek kapasite eklemesi, sınır ötesi siyasi riskler olmadan ihracatı artırabilir.
Uzun vadede ise uzmanlar, tek bir boru hattı yerine bölgeyi kapsayan entegre bir enerji ve ticaret koridoru ağının daha dayanıklı bir çözüm olacağı görüşünde. Ancak bunun hayata geçirilmesi, Körfez ülkeleri arasında daha fazla iş birliği gerektiriyor.
35 ÜLKEDEN HÜRMÜZ KONFERANSI
Öte yandan, Hürmüz Boğazı’ndaki krizin nasıl sonuçlanacağı belirsizliğini korurken, İngiltere’nin öncülüğünde boğazın açık tutulmasına yönelik uluslararası girişimler sürüyor. İngiltere Başbakanı Keir Starmer, 35 ülkenin katılacağı konferansta deniz güvenliği ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına yönelik adımların ele alınacağını açıkladı. Enerji uzmanları, mevcut krizin bölgedeki enerji taşımacılığı stratejilerinde kalıcı değişimlere yol açabileceği görüşünde.
