Yunanistan'ın korktuğu başına geldi! Fransız araştırma gemisine Ankara'dan onay verildi: Şimdi ne olacak?
Yunanistanın korktuğu başına geldi! Fransız araştırma gemisine Ankaradan onay verildi: Şimdi ne olacak
Doğu Akdeniz'de Girit ile Güney Kıbrıs Rum Yönetimi arasında kurulması planlanan elektrik bağlantısı için çalışacak Fransız araştırma gemisine Türkiye'den onay verildi. Ankara'nın yayımladığı NAVTEX ile Abeille Marengo gemisinin Türk kıta sahanlığındaki belirlenen koordinatlarda 19 Mart 2027'ye kadar araştırma yapmasına izin çıktı. Gelişme Yunanistan'da tartışma başlatırken, muhalefet lideri Nikos Androulakis, "Türkiye'ye neden bilgi verildi? Üstelik üçüncü bir ülke tarafından" sözleriyle hükümete tepki gösterdi.
Türkiye, Girit ile Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) arasında deniz altından elektrik bağlantısı kurulmasını amaçlayan proje kapsamında görev yapacak Fransız bayraklı Abeille Marengo araştırma gemisine onay verdi.
Ankara'nın yayımladığı NAVTEX ile geminin Türk kıta sahanlığında belirlenen koordinatlarda araştırma yapmasının önü açıldı.
ANKARA'DAN FRANSIZ GEMİSİNE ONAY
Türkiye tarafından yayımlanan 1127/26 sayılı NAVTEX kapsamında, Fransız araştırma gemisinin 10 Kasım 2026 ile 19 Mart 2027 tarihleri arasında belirlenen koordinatlarda su altı kablosu projesine yönelik araştırma faaliyetleri gerçekleştirmesine izin verildi.
Söz konusu çalışma, Girit ile GKRY arasında elektrik bağlantısı kurulmasını hedefleyen projenin bir parçasını oluşturuyor.
Dışişleri Bakanlığı, 6 Kasım'da yaptığı açıklamada, Fransız gemisinin Türkiye'nin kıta sahanlığında izinsiz faaliyet gerçekleştirme niyetinde olduğunu ve gerekli izin sürecinin henüz tamamlanmadığını duyurmuştu.
Son NAVTEX ile Ankara, Türk kıta sahanlığındaki araştırma faaliyetleri için gerekli onayın verildiğini bildirdi.
YUNANİSTAN'DAN KARŞI NAVTEX
Türkiye'nin açıklamasının ardından Yunanistan da 1441/26 sayılı karşı-NAVTEX yayımladı.
Atina yönetimi, Türkiye'nin 1127/26 sayılı bildirimini ve araştırma faaliyetlerine izin verme yetkisini geçersiz saydığını ilan etti.
Yunanistan, araştırma güzergahının önemli bölümlerinin kendi kıta sahanlığı ve münhasır ekonomik bölgesi içinde bulunduğunu ileri sürdü.
YUNANİSTAN NEDEN KORKUYORDU? MUHALEFET ANLATTI
Fransız tarafının Türkiye'yi elektrik bağlantısı projesi hakkında bilgilendirdiğine ilişkin gelişmeler, Yunanistan'da egemenlik tartışmasına evrildi.
Ana muhalefet partisi PASOK'un Genel Başkanı Nikos Androulakis, Fransa'nın Türkiye ile temasına tepki göstererek Başbakan Kiryakos Miçotakis hükümetinden açıklama istedi.
Androulakis, "Herkes için açık ki, Türkiye 2024'te Kasos'ta bir talepte bulundu ve Fransa 2026'da bu talebi Yunanistan adına yerine getirdi" dedi.
Yunan muhalefet lideri, Fransa'nın Ankara'yı bilgilendirmesinin gerekçesini sorguladı.
"TÜRKİYE'YE NEDEN BİLGİ VERİLDİ?"
Androulakis, hükümete yönelttiği soruları şöyle sıraladı:
"Türkiye'ye neden bilgi verildi? Üstelik üçüncü bir ülke tarafından. Yunan hükümetinin bundan haberi var mıydı? Bu Yunanistan adına mı yapıldı? İçeriği onaylandı mı? Son saatlerde soru işaretleri bırakan ve tehlikeli açıklamalar duymayı kabul edemiyorum."
Androulakis, Türkiye'ye yapılan bilgilendirmenin deniz güvenliği gerekçesiyle açıklandığını ifade ederek şu soruyu yöneltti:
"Her şeyin deniz güvenliği için yapıldığını iddia ediyorlar. Madem böyle yapılacaktı, o zaman bizim NAVTEX'imizin anlamı neydi?"
YUNAN BAKAN YARDIMCISI: HABERİM YOK
Yunanistan Dışişleri Bakan Yardımcısı Yiannis Loverdos da Fransa'nın Türkiye'ye yönelik diplomatik bildirimine ilişkin soruları cevapladı.
Loverdos, Fransız tarafının Ankara'ya ilettiği notanın içeriğinden haberdar olmadığını söyledi.
"Böyle bir şeyden haberim yok, tek bildiğim Yunanistan'ın kimseye bilgilendirme yapmadığı" diyen Loverdos, hükümetin gerekli adımları attığını savundu.
Yunan Bakan Yardımcısı, "Hükümet görevini yaptı. Her zaman hazır olmak için farklı senaryolar üzerinde çalışıyoruz" ifadelerini kullandı.
ATİNA'DAKİ ASIL ENDİŞE: BUNDAN SONRA TÜRKİYE'YE Mİ BAŞVURULACAK?
Yunanistan'daki tartışmaların merkezinde, Fransa'nın Türk makamlarıyla kurduğu temasın gelecekteki araştırma faaliyetleri açısından emsal oluşturma ihtimali bulunuyor.
Atina'da dile getirilen endişeye göre bir Avrupa ülkesinin tartışmalı deniz alanlarında Türkiye ile doğrudan resmî yazışma yapması, Ankara'nın bu bölgelerde söz sahibi olduğu yönündeki tezini güçlendirebilir.
Böyle bir uygulamanın tekrarlanması hâlinde Türkiye'nin ileride aynı güzergâhta çalışacak yabancı araştırma gemilerinden de yazılı bildirim ve onay talep etmesi gündeme gelebilir.
Fransa'nın notası Türkiye'nin kıta sahanlığı sınırlarını veya Türkiye-Libya Deniz Yetki Alanları Mutabakatı'nı hukuken tanıdığı anlamına gelmiyor. Bunun için Fransız tarafının resmi yazışmasının içeriği ve hukuki niteliğinin açıklığa kavuşması gerekiyor.
YUNAN BASININDA "FRANSIZ TARZI İHANET" TARTIŞMASI
Yunan basınındaki eleştirilerde Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un Ankara ile kurduğu diplomatik temas da hedef alındı.
Paylaşılan Yunan basını değerlendirmesinde, "Dost Macron'un Yunanistan'a karşı komplosu" ve "Fransız tarzı ihanet" ifadeleri kullanıldı.
Aynı değerlendirmede, Fransız tarafının girişiminin neden önemli görüldüğü şöyle anlatıldı:
"Söz konusu eylemin değeri, Ankara'nın tam olarak istediği gibi, 'devletler arası' bir anlaşma olmasında yatmaktadır. İletişim, özel Nexans şirketi tarafından bir Türk yetkilisine değil, Fransız devleti tarafından Türk yetkilisine gönderilmiştir."
Kathimerini geçtiğimiz gün "Fransa'nın Ankara ile kurduğu diplomatik temaslarda kullandığı ifadelerin yeniden düzenlenmesi için Atina ile Paris arasında yoğun görüşmeler yürütülüyor. Hafta sonu boyunca devam eden temaslara rağmen kablo projesinin önündeki engelleri kaldıracak ve çalışmaların derhal başlamasını sağlayacak somut bir karar alınamadı. Fransız tarafı, Ankara'ya gönderdiği diplomatik notada Türkiye ile Yunanistan arasındaki Doğu Akdeniz anlaşmazlıklarında taraf tutmadığını, yalnızca Avrupa Komisyonu tarafından finanse edilen Girit-Kıbrıs elektrik bağlantısı için deniz tabanı araştırmaları yapmayı planladığını bildirdi. Fransa'nın tarafsız tutumu Ankara tarafından da değerlendiriliyor. Atina ise ABD'yi sürece dahil etmeye çalışıyor. Ancak Washington'dan henüz kesinleşmiş bir cevap gelmediği gibi muhtemel mesajın kime ve nasıl iletileceği de netleşmedi" ifadelerini kullanmıştı.
ULUSLARARASI HUKUKTA TÜRKİYE'NİN ELİNİ GÜÇLENDİREN EMSALLER
Doğu Akdeniz'deki anlaşmazlığın hukuki boyutunda, kıta sahanlığının belirlenmesine ilişkin geçmiş uluslararası yargı kararları da önem taşıyor.
Uluslararası Adalet Divanı'nın 1969 tarihli Kuzey Denizi Kıta Sahanlığı kararında, kıta sahanlığının sınırlandırılmasında hakkaniyet ilkeleri ve kara ülkesinin deniz altındaki doğal uzantısı ele alındı.
1982 tarihli Tunus-Libya kararında da ilgili kıyıların coğrafi özellikleri ve hakkaniyete uygun sınırlandırma üzerinde duruldu.
Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki tezleri bakımından bu kararların önemi, deniz yetki alanlarının yalnızca adaların varlığına göre değil, ilgili kıyıların konumu ve coğrafi koşullar dikkate alınarak değerlendirilmesinde yatıyor.
1977 KARARI: ADALARIN ETKİSİ SINIRLANDIRILDI
Deniz yetki alanları tartışmalarında öne çıkan örneklerden biri de 1977 tarihli İngiltere-Fransa Kıta Sahanlığı Tahkim Kararı.
Kararda, Fransa kıyılarına yakın konumdaki İngiliz Kanal Adaları'nın kıta sahanlığı sınırlandırmasındaki etkisi sınırlandırıldı.
Adalar, Fransa kıyıları karşısında tam etkiyle geniş bir kıta sahanlığı oluşturacak şekilde değerlendirilmedi; çevrelerinde sınırlı deniz alanları bırakıldı.
Bu karar, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'de adalara verilecek etkinin coğrafi koşullara göre sınırlandırılması gerektiği yönündeki tezlerinde başvurabileceği emsaller arasında bulunuyor.
Bununla birlikte karar, bütün adaların kıta sahanlığı hakkından yoksun olduğu anlamına gelmiyor. Her sınırlandırma uyuşmazlığında ilgili coğrafi koşullar ayrı değerlendiriliyor.
TÜRKİYE KABLOYA DEĞİL, İZİNSİZ ARAŞTIRMAYA İTİRAZ EDİYOR
Türkiye'nin itirazı, elektrik kablosunun döşenmesine değil, Türk kıta sahanlığı içerisinde kaldığını bildirdiği bölgelerde Ankara'nın izni olmadan araştırma yapılmasına yönelik.
Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi'nin 79. maddesi, kıta sahanlığında denizaltı kablolarının döşenmesi ve bakımına ilişkin serbestiyi düzenliyor.
Sözleşmenin 246. maddesi ise münhasır ekonomik bölge ve kıta sahanlığında gerçekleştirilen deniz bilimsel araştırmaların kıyı devletinin rızasına tabi olduğunu öngörüyor.
Ayrıntılar geliyor...
