Yunanistan'da kritik zirve! Türk heyeti neler söyledi?

Ege'de diplomasi, Türkiye'nin diyalog ve karşılıklı güveni esas alan girişimleriyle yeni bir ivme kazanıyor.

Ankara, bölgedeki hak ve menfaatlerini koruma konusundaki kararlılığını sürdürürken Yunanistan ile ilişkilerde ortak anlayışın geliştirilmesine yönelik adımlar atmaya devam ediyor.

Diplomasi trafiğinin son adresi ise Girit oldu.

Türk ve Yunan heyetleri, Hanya kentinde bir araya gelerek güven artırıcı önlemleri ve 2027 yılına ilişkin faaliyet takvimini görüştü. Olumlu atmosferde geçen toplantının ardından bir sonraki buluşmanın Türkiye'de yapılması kararlaştırıldı.

EGE'DE DİYALOG KANALLARI AÇIK

Görüşmelere Türkiye adına Dışişleri Bakan Yardımcısı Mehmet Kemal Bozay, Yunanistan adına ise Büyükelçi Theocharis Lalakos başkanlık etti.

Toplantıda 2026 yılı boyunca uygulanan güven artırıcı önlemler değerlendirilirken iki ülkenin silahlı kuvvetleri arasındaki iletişimin sürdürülmesi üzerinde duruldu.

Geriye dönüp baktığımızda, Girit'teki buluşmanın Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis'in öncülüğünde başlayan diplomatik sürecin önemli bir devamı olduğunu görmüş oluyoruz.

Aralık 2023'te imzalanan Atina Deklarasyonu ve Şubat 2026'da Ankara'da gerçekleştirilen Yüksek Düzeyli İşbirliği Konseyi toplantısı, ilişkilerde diyaloğun kurumsal zeminde sürdürülmesini sağladı.

ANKARA'NIN DİPLOMASİ YAKLAŞIMI

Türkiye'nin Ege politikasında iki önemli unsur öne çıkıyor: Millî hak ve menfaatlerin korunması ve anlaşmazlıkların diplomatik yollarla ele alınması.

Nitekim Ege'deki görüş ayrılıkları henüz çözüme kavuşmuş değil. Ancak Türkiye'nin diplomasiye verdiği öncelik, mevcut anlaşmazlıklara rağmen iki ülke arasındaki iletişimin sürdürülmesine ve bölgede gerilim yerine diyaloğun öne çıkmasına katkı sağlıyor.

Girit'ten Türkiye'ye uzanacak yeni görüşme takvimi, Ankara ile Atina arasındaki temasların sürekliliği açısından oldukça mühim.

Elbette Ege'deki bütün meselelerin kısa sürede çözüme kavuşmasını beklemek gerçekçi değil. Üstelik diplomasi masasının açık tutulması, Yunanistan'ın yıllardır sürdürdüğü tartışmalı iddiaların kabul edildiği anlamına da gelmiyor.

Tam tersine, Türkiye'nin diyalog konusundaki kararlılığını, Ege'deki hak ve menfaatlerini koruma iradesiyle birlikte değerlendirmek gerekiyor.

ATİNA'NIN HUKUKSUZ "İHLAL" OYUNU

Bu noktada, iki ülke arasındaki en önemli anlaşmazlıklardan biri olan hava sahası meselesine ayrıca değinmekte fayda var.

Atina'nın Türk savaş uçaklarına yönelik sık sık gündeme getirdiği sözde "ihlal" suçlamalarının temelinde, FIR hattı ile ulusal hava sahasını birbirine karıştıran yaklaşımı bulunuyor.

Oysa 1944 Chicago Sözleşmesi’ne göre, askeri uçaklar uluslararası hava sahasında uçtukları ve bir ülkenin ulusal hava sahasına girmedikleri sürece uçuş planı sunmak zorunda değil.

"FIR BİR EGEMENLİK SAHASI DEĞİL"

Uçuş Bilgi Bölgesi (FIR), sadece sivil uçuşların güvenliği ve trafiği için haritalandırılmış bir sorumluluk alan olarak kabul edilmekte.

Siyasi bir sınır teşkil etmeyen bu sorumluluk sahaları, hiçbir devletin ulusal hava sahası veya egemenlik alanı olarak görülmüyor. Bu doğrultuda, uluslararası hukuk kuralları gereği askeri uçaklar için "FIR ihlali" gibi bir kavram hukuken tamamen geçersiz sayılıyor.

6 MİL İHLALİ

Karasuları 6 mil olan Yunanistan, uluslararası hukuka aykırı şekilde hava sahasını 10 mil olarak dayatmayı sürdürüyor. Dünyada hiçbir ülkenin tanımadığı bu haksız iddiaya dayanan Atina yönetimi, uluslararası hava sahasında görev yapan Türk jetlerini "hava sahası ihlali" iddiasıyla hedef alarak algı operasyonu yürütüyor.

ATİNA'NIN İDDİALARI ABD'DE DE KARŞILIK BULMUYOR

Üstelik Yunanistan'ın 10 deniz millik hava sahası iddiasını en yakın müttefiklerinden ABD de tanımıyor. Washington, Yunan hava sahasını 6 deniz miliyle sınırlı kabul ediyor.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun Atina temaslarında da benzer bir diplomatik hassasiyet söz konusuydu. Türkiye'nin itirazlarına konu olan Great Sea Interconnector projesine ilişkin değerlendirmelerinde Ankara'yı hedef alan açıklamalardan kaçındı.

Hava sahası anlaşmazlığı ile enerji projesi mahiyet itibarıyla farklı meseleler olsa da her iki başlıkta Ankara'nın itirazlarını göz ardı etmek mümkün değil. Ege ve Doğu Akdeniz'de diplomatik dengeler, yalnızca Atina'nın talepleri üzerinden şekillenmiyor. Türkiye de millî hak ve menfaatlerini muhafaza ederken diplomatik temaslarını kesintisiz sürdürüyor.

TÜRK DİPLOMASİSİNİN ASIRLIK GELENEĞİ

Girit'teki buluşmanın asıl ehemmiyeti de burada. Ege'de mazisi derin ihtilaflar, Atina'nın ısrarlı iddiaları ve yılların biriktirdiği meseleler var. Buna rağmen Ankara, diplomatik nezaketi millî menfaatlerinden taviz vermekle karıştırmıyor. Türkiye, komşuluk hukukunu gözetirken Ege'deki haklarından da feragat etmiyor. Zira diplomasi, her talebe rıza göstermek değil; gerektiğinde itirazını en güçlü şekilde dile getirirken dahi müzakere masasını terk etmemek demek.

Türk diplomasisinin köklü devlet geleneğinden aldığı kudret de burada saklı. Dışişleri Bakanlığımızın uhdesinde yürütülen temaslar, Ankara'nın komşuluk hukukuna verdiği ehemmiyet kadar milli hak ve menfaatlerini müdafaa hususundaki kararlılığını da yansıtıyor.