"Muhteşem Süleyman" ve Gazi Bâli Bey...

Kânûnî Sultan Süleyman Han''ın 1526 senesinde kazanmış olduğu Mohaç Meydan Muharebesi''nde, Macar ordusunu arkadan çevirerek onu tamamen mahveden Semendire Sancak Beyi halazadesi Gâzi Bâli Bey, Mohaç harbinden yıllar sonra kendinde mevcut olan ve sancak beylerinin alâmeti bulunan iki ''tuğ''un üçe çıkarılmasını ricâ etmişti... Terfi ve terakkinin muayyen yaş, kıdem ve hizmet mukâbilinde olduğunu bilen Kânûnî, Gâzi Bâli Bey''e şu cevabı vermiştir:

"Yüzün ak olsun!" "Yâdiğarım ve muhterem Lalam Gâzi Bâli Bey! Berhudar olasın, yüzün ak olsun. Bizden bir tuğ dahi arzu eylemişsin. Henüz bir tuğ zamanı değildir. Sana Hazret-i Muhammed Mustafâ''nın fetih tuğunu verdik. Bu ihsân üzerine iyilik olmaz. Bunun şükrünü bilip, yerine getiresin. Bilesin ki Bey olmak iki kefeli terâzidir. Bir kefesi Cennet ve bir kefesi Cehennem''dir. Bir an adaletle hükmetmek, yetmiş yıllık ibâdetten efdaldir. Ahireti hatırdan çıkarmayasın. Serasker olduğun yerlerde ve hükmün geçtiği mahalde, zulüm ve düşmanlık etmekten şiddetle sakınasın. Ahirette bize hitap olunursa, senin yakana yapışırım. ''Ol vilayetleri kılıcımla fetheyledim'' demeyesin. Memleket, Allahü teâlânındır. Sakın, nefsine gurur getirmeyesin. Fetholunan kalenin mal ve erzâkını hep Beytülmâl için almışsın. Buna rızâ-yı hümayunum yoktur. Beşte birini alıp, geri kalanını İslam askerlerine dağıtasın. İslâm askerinin ihtiyarlarını baba, orta yaşlılarını kardeş ve gençlerini oğul bilesin...

Halkın fakirlerini, büyük vazifelerle rencide ettirmekten şiddetle kaçınasın ki, bizim halkımızı rahat görüp, küffar halkı imrensinler. Meyl ve muhabbetleri bizim tarafa olsun. Bir kimseyi hizmetinde kullandığın zaman da sakın evvelki haline itimat etmeyesin. Çok kimseler vardır, elinde fırsat olmadığı zamanda zâhidlik ve iyilik yüzü gösterip, eline fırsat geçtiği zaman Firavun ve Nemrut olur. Ol kimseleri tecrübe edip göresin. Eğer evvelki hâli son hâline uygunsa hizmetinde kullanasın.

"Sana nasihatim odur ki!" Ey Gâzi Bâli Bey! Sana dahî nasihatim odur ki; atın yürüğünü, kılıcın keskinini ve beyin bahadırını saklayasın. Allahü teâlâ hazretleri yolunu açık ve kılıcını keskin eyleye ve seni küffârı haksâr üzerine mansur ve muzaffer eyleye..." Kanuni Sultan Süleyman''ın Gâzi Bâli Bey''e yazdığı bu ibretli mektubu bütün devlet adamları okumalı değil mi?..