Felâketin boyutları

Felâketin boyutlarını vurgulamak gerekiyor. Bu, en yüksek şiddette bir depremdir. 20 milyon nüfusla meskûn bir sanayi bölgesinde cereyan etmiştir. 20.000 kilometre kare geniş bir alanda vahim derecede tahribat yapmıştır. Arada deniz, körfez gibi engeller mevcuttur. Zelzele, Boğaz''ı batıya doğru aşıp, Avrupa kıt''asına atlamıştır. İzmit, Gölcük, Adapazarı şehirlerini yerle bir etmiştir.

Maddî kayıp hakkında şimdiden yapılan tahminlerin hepsi asgarîde tutulmuş, birçok faktör hesap dışı bırakılmıştır. İleride yapılacak gerçekçi tahminler, bizi ürkütmemelidir.

Dış yardımlara müteşekkiriz. İnsanî boyutunu takdir ediyouz. Fakat sorunu çözmez. Bölgenin imarı ve iskânı için Birleşik Amerika ve Avrupa devletleri bir plan yapıp maddî külfetleri üzerlerine almalıdırlar. Petrol zengini Körfez ülkelerinden böyle bir plana katılmalarını istemek ise, her halde hayâl olur.

Yaklaşan kış içinde evlerinden mahrum kalmış vatandaşlarımızın yerleştirilmeleri, geçici iskânları, bir başka sorundur. Fakat çaresi vardır. Türkiye''nin bilhassa Batı kesimi, kamu kuruluşlarının yazlıklarıyla doludur. Bunların hemen tahliyesine galiba başlandı. Yüzbinlerce şehirlinin yazlıkları da kış aylarında boştur. Buralara kolaylıkla yerleştirme yapılabilir. Tatillerini yarıda kesip dönebilirler. Dönerken eşyaları için tertibat almaları gerekir. Turistik tesislerimizden yardım istenebilir. Turizmi bozmayacak ve otelleri tahrib etmeyecek tedbirler düşünülerek gerçekleştirilmek gerekir.

Yıkılan şehirlerin imarı herhalde bu defa akıl ve ilim ihmal edilmeksizin yapılacaktır. Vurgun ve soygun, yasalara ve düzenlemelere riayetsizlik, gecekonduculuk, arazi yağması ve hırsızlığı önlenecektir. Müteahhit ve belediye, gayri meşru kazançlardan vazgeçirilecektir. Prefabrik meskenler, öncelik alabilir. Gecekonduların ihyası düşünülemez.

Her hâl-ü kârda en fazla birkaç yıl içinde maddî kaybımızı eskisinden sağlıklı şekilde telâfi için potansiyelimiz vardır. Çarpık kentleşmeyi önleyebilen hükûmet, tarihe geçer. Milyarlarca dolarlık tesisler ise çağdaş şekilde donatılır ve adam gibi adamlara teslim edilip hızla özelleştirilir...