Hazar''da kapışma

Haydar Aliyev bugün Türkiye''dedir. Kafkasya''daki hızlı gelişmeleri, önümüzdeki yüzyılın dengesini kuracak Hazar''daki çok büyük kapışmayı görüşecek. Bu arada Cumhurbaşkanımız Sayın Süleyman Demirel''in 75. doğum gününü kutlayacak. Biz de kutluyoruz. Nice senelere!

Çeçenler''in Dağıstan''a girmesiyle başlayan ve Çeçen kırımına müncer olan savaş devam ediyor. Ermenistan''da kanlı meclis baskını, Ermeniler''in yakalarını hâlâ asırlık çetelerden kurtaramadıklarını gösteriyor.

Moskova, Mavi Akım adını verdiği bilim-kurgu projesini, Ankara''ya dayatmaya çalışıyor. Karadeniz''in altından, kuzeyden güneye doğalgaz boru hattı... Hem teknik, hem finans bakımından imkânsız bir şey. Danıştığımız mühendisler, 2.000 metre deniz altından zemine boru gömülemiyeceğini söylediler.

Ama mesele bu değil. Ankara, Türkmenistan ve Azerbaycan''ın ekonomik olarak Rusya''nın pençesine düşmesiyle neticelenecek böyle bir projeye katılmak gibi çılgınlığı göze alamaz. Kaldı ki, Türkmen gazı üzerinden Rusya''ya haraç vermeye gücümüz yetmez. Belki hepsinden önemlisi, 21. asır Türkiye enerjisi, Rusya''nın tekeline ve insafına bırakılamaz.

Sayın Başbakan''ın 4 gün sonraki Rusya ziyareti bu bakımdan son derece de ehemmiyet arz ediyor. Enerji meselemize kısa vadeli çıkarlar açısından değil, yüzyıl sürecek perspektiften bakmak, akıllı kararlar vermek lâzım.

Yoksa Rusya ile mümkün olabilen en iyi ilişkilere taraftarız. Nice asırlık Türk-Rus çekişmesinin sona ermesinde, her iki devletin büyük menfaati var. Önümüzde açılan yeni Binyıl, barış ve anlaşma çağıdır. Rusya''nın Karadeniz ve Hazar''daki etkinliğinin ve payının çok azalması, Sovyetler Birliği''nin dağılmasının, Rusya''nın imparatorluğunu kaybetmesinin tabii bir sonucudur.

Hazar havzasının Rus hegemonyasına bırakılması bahis konusu değildi. Almanya ve Fransa bile bölgeye sokulmak istiyor. İngiltere ile Hollanda, ağır basacağı muhakkak bulunan Birleşik Amerika''nın yanındadır. Washington''ın Bakü-Ceyhan hattını desteklediği âşikârdır.

Rusya, elbette Karadeniz ve Hazar''da belirli paya sahip olacaktır. Kuzey Kafkasya''da daha çağdaş bir tutuma girmesi beklenir. Türkiye ise, şu veya bu yolla enerji ihtiyacını karşılayacaktır. Ama milyarlarca dolar haraç vererek ve hele Türk cumhuriyetlerini ezmek pahasına değil. Böyle bir politika, Ankara''da bir değil, nice hükûmeti alıp götürür.