İkinci Hasan

Fas Kralı İkinci Hasan 38.5 yıl tahtta kaldıktan sonra 70 yaşında vefat etti. Fas hanedanı, en köklü Müslüman Hanedanlardandır. Ailenin atası, Hazreti Hasan''ın 17. kuşak torunu olduğunu söyleyerek 1363''te Hicaz''dan Fas''a göçen bir şeriftir. Aile 1509''da Fas tahtına yükseldi. Fakat Filâlî Şerifleri denen bugünkü hanedan, aynı ailenin 1640''ta iktidara gelen başka bir dalındandır. İkinci Hasan, bu dalın 16.''sı idi. Hanedan, bütün Fas ve Kuzey Afrika gibi Sünni-Maliki''dir.

İkinci Hasan, atası Sultan İsmail''in 55 yıllık hükümdarlığı (1672-1727) dışında, Orta Çağ''dan bu yana en fazla tahtta kalan Fas hükümdarı oldu.

Fas, 16. asırda Osmanlı nüfuzuna girdi ve bu nüfuzdan ancak Sultan İsmail döneminde uzaklaştı. 4 Ağustos 1578''de Osmanlı amirali Ramazan Paşa''nın Türk ordusu ve donanması, Fas''a çıkan Portekiz-İspanyol ordusunu ve donanmasını -kralları dahil- Kuzey Fas''ta Vâdi''s-Seyl''de imha ederek, Kuzey Afrika''yı, Latin ve Katolik Afrika olmaktan kurtardı. Tarihin seyri değişti. Fas sultanları ülkelerini Osmanlı usulü teşkilatlandırdılar.

Fas, bütün Batı Afrika''ya egemen, 1727''ye kadar büyük devletler arasında sayılan bir imparatorluktur. Böyle bir devleti Fransa, 44 yıl (1912-1956) himaye adı altında sömürgeleştirdi. İkinci Hasan''ın babası Sultan Muhammed, Fransa ile çok akıllı şekilde bir mücadele yürüterek istiklalini kazandı. 1957''de sultan (imparator) ünvanını bırakarak melik (kral) sanını aldı.

İkinci Hasan, büyük tecrübe ve bilgisine, zeka ve yeteneğine rağmen ülkesinde demokrasi kuramadı. Zaten buna Türkiye dışında hiçbir Müslüman devlet muvaffak olamadı. Böyle bir hükümdara, ülkesinin birliğini hakkıyla savunmasına ve temsil etmesine rağmen, sert muhalefet, hatta ciddi suikasdler yapıldı. Zira başta Fransa olmak üzere Batı ile samimi ilişkiler kurmuştu. Dünkü cenazesine Süleyman Demirel, Birleşik Amerika Başkanı, İngiltere Veliahdı, Fransa, Almanya, İtalya, İsrail, Güney Afrika cumhurbaşkanları, İspanya, Belçika, Ürdün kralları ve emsali katıldı. İkinci Hasan bu saygıya layık bir hükümdar sıfatıyle tarihe geçti. Yerine Fas tahtına 36 yaşındaki oğlu Melik Muhammed oturdu.