İslâm Konferansı

İslâm Konferansı Örgütü Dışişleri Bakanları toplantısı geçen hafta Malezya''nın başkenti Kuala Lumpur''da yapıldı. Bizi, Dışişleri Bakanı İsmail Cem ile Devlet Bakanı Mehmet Keçeciler temsil etti. İlk defa bir Türk diplomatı, İslâm Konferansı Örgütü''nün 4 yıl için seçilen genel sekreterliğine adaylığını koydu. Seçilemedi. Eski genel sekreter Faslı idi. Gene bir Faslı seçildi.

Türkiye''nin milletlerarası örgütlerdeki faaliyeti her dönemde yetersiz kalmıştır. Meselâ kurucuları arasında bulunduğumuz Birleşmiş Milletler''in Güvenlik Konseyi''nin seçimle gelinen üyeliklerine (veto hakkına sahip 5 devletin üyelikleri süreklidir), yarım yüzyıl içinde hiçbir Türk ulaşamadı.

Bu gibi seçimlerde, bazan uzun vadeli çalışmalar ve temaslar gereklidir. Türk diplomasisi bu tip bir mekanizmaya girmez. Ankara''nın teşvik, destek ve isteği yeterli olmamıştır.

Ama Türkiye''nin, Osmanlı devrinde de, cumhuriyette de, her gruptan devletler için çekinilen bir ülke durumunda bulunduğunu eklemek doğru olur. Bu durumumuz, tarihten kaynaklanır.

56 Müslüman devlet, İslâm Konferansı Örgütü üyesidir. 4 de müşahit ülke mevcuttur. Araplar büyük grubu oluştururlar. Siyah Afrika devletleri üzerinde de etkileri fazladır. Suudi Arabistan tarafından kurulan ve finanse edilen İslâm Konferansı''nın merkezi Cidde''dedir. Bakan düzeyinde bir genel sekreter ve büyükelçi düzeyinde 3 genel sekreter yardımcısı örgütü yönetir.

İslâm Konferansı Örgütü, güzel ümitlerle başladı. Din birliği üzerine kurulmuş tek devletler topluluğudur. Bu bakımdan dünya politikasında ağırlığı olamadı. Kıbrıs, Keşmir, Afganistan, Bosna-Hersek, Kosova, Karabağ, Çeçenistan trajedilerinde ciddi bir şey yapamadığı için prestiji sarsıldı. Ağırlıklı şekilde İsrail ve Filistin''le uğraştı. Yeni Türk Cumhuriyetleri''nin ortaya çıkmasına sevinmedi. Halkı çoğunlukla Müslüman üye devletler arasında işbirliği mümkündü. Bu da gerçekleşmedi. En az 5 üyesi, Birleşik Amerika''nın terörist devletler listesine girdi. Arap Birliği ve Afrika Birliği gibi teşkilâtlar seviyesinde kaldı.

İKÖ''yü, 21. yüzyılın şartları içinde yeniden düzenlemek gerekir. Nitekim bu hususu Kuala Lumpur konferansında Malezya Başbakanı açış konuşmasında şiddetle vurguladı.