Dünya'da bir ilk: Türk bilim insanları fizikte yeni bir çağın kapasını araladı

Bir grup Türk araştırmacı, geliştirdikleri yapay zekayla çalışan modül ile milyonlarca lira harcanarak yapılan deneyleri maliyetsiz bir şekilde gerçekleştirmenin yolunu buldu. 

Sivas Cumhuriyet Üniversitesi (SCÜ) Fen Fakültesi Fizik Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Serkan Akkoyun, Karadeniz Teknik Üniversitesi Fen Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Tuncay Bayram ile Artvin Çoruh Üniversitesi Eğitim Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Cafer Mert Yeşilkanat 'dünyada bir ilk' niteliği taşıyan önemli bir çalışmaya imza attı. Akkoyun, Bayram ve Yeşilkanat, makine öğrenmesi yöntemini kullanarak tesir kesitlerini çevrim içi hesaplamaya imkan sağlayan bir hesaplama modülü oluşturdu. Modül, gerçekleştirilen çalışmalar arasında dünyada bir ilk oldu.

İHA'nın haberine göre, Prof. Dr. Serkan Akkoyun ve Doç. Dr. Cafer Mert Yeşilkanat, Web of Science (WOS) dergi sıralamasında nükleer fizik alanında dünyada 5. sırada bulunan Journal of Physics G: Nuclear and Particle Physics dergisinde ilgili makaleyi, "Estimation of fission barrier heights for even-even superheavy nuclei using machine learning approaches” başlığıyla yayımladı.

Araştırmacılar, çalışmayla ilgili alanda öncü sonuçlar elde ettiklerini açıkladı. Söz konusu çalışmayla, doğada bulunmayan ve henüz sentezlenmemiş süper-ağır atom çekirdekleri için makine öğrenmesi algoritmaları kullanarak atomların yaşam süreleri ile ilişkili bir kavram olan fisyon bariyer seviyeleri başarılı bir şekilde tespit edildi.

Araştırmacılar, yaptıkları sistemin dünyada bir ilk olduğunu söylüyor

10 YILLIK ÇABANIN KARŞILIĞINI ALDILAR

Fen Fakültesi Fizik Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Serkan Akkoyun, geliştirdikleri projenin üzerinde 10 yıldır çalıştıklarını belirterek şu şekilde bir değerlendirme yaptı:

"Biz çalışma arkadaşlarımızla yaklaşık 10 yıl önce yapay zekanın fizikteki problemlere uygulanıp uygulanamayacağını merak ederek yola çıktık. O günden beri pek çok çalışma yaptık. Atomların özelliklerini, içerilerinde neler olduklarını ve temel birleşenlerini yapay zekânın da yardımıyla belirleyebiliyoruz. Biz bu programın üzerinde 10 yıldır çalışıyoruz, zorluklarımız problemleri ele alıp çözebileceğimiz bir problemi alabilmek. Ele aldığımız problemi yapay zekanın desteği ile çözüm üretebilmek. Yapay zekâyı kullanabilmek için bizim bilgisayarlara ve algoritmalara ihtiyacımız var. Yeri geliyor bilgisayarlar bu karmaşık algoritmayı çözemiyor ve daha güçlü bilgisayar ağlarına bağlanmamız gerekiyor."

DÜNYADA İLK NİTELİĞİNDE

Prof. Dr. Serkan Akkoyun, projenin dünyada bir ilk olduğunu belirterek sözlerini şöyle sürdürdü:

"Siz elinizdeki büyük veriyi kullanarak bilgisayarınıza bir eğitim yapıyorsunuz. Bugüne kadar yapılmış, deneyle gözlenip insan gözünün gördüğü verileri biz bilgisayara öğretiyoruz. Daha sonrasında bu öğrettiklerimizden yeni problemlerin sorularına cevap vermesini istiyoruz. Dünyada bir ilk olarak modül yetiştirdik. Fizik açısından yüksek bütçeli reaksiyonları gerçekleştirmek çok zaman ve güç gerektiren deneylerdir. Yaptığımız proje ile biz deneylerin tasarım aşamasında, yapacağımız deneylerin gerçekleşme ihtimalini hesaplayan bir modül geliştirdik. Dünya üzerinde herhangi bir araştırmacı burada bulunan modüle ulaşarak gerçekleştirmeyi planladığı reaksiyonun olma ihtimalini kestirebilecek. Fizik alanında yapay zeka ile kol kola girdik, artık yanımızda bir yoldaş."