Deprem sonrası psikolojik ilk yardım nasıl yapılmalı?

Depremzedeye psikolojik ilk yardım için, onun hazır olduğu zamanın beklenmesi gerektiğini vurgulayan uzmanlar, yaşananları hafife alan yaklaşımlar yerine kayıpları olan kişinin acılarını paylaşan yaklaşımların tercih edilmesini tavsiye ediyor.

ZİYNETİ KOCABIYIK'IN HABERİ - Ülkemizi derinden sarsan Kahramanmaraş depreminde fiziksel yaralar sarılmaya çalışılırken, yıkımın afetzedelerin ruhunda açtığı yaralar da ortaya çıkmaya başlıyor. Depremde ailesini, yakınlarını, başını sokacak evini kaybedenler bir yandan hayatta kalmanın buruk sevincini yaşarken diğer taraftan yaşama yeniden tutunabilmenin yollarını arıyor. Uzmanlar, kayıplarla sonuçlanan büyük olayların ardından yapılacak psikolojik yardımın, kişilerin eski hâline dönebilmesi için büyük önem taşıdığını söylüyor.

Deprem gibi büyük doğal afetlerin ardından kişilerde kabullenememe ve inkâr etme süreçlerinin yaşandığını ifade eden Üsküdar Üniversitesi NP Feneryolu Tıp Merkezi Uzman Klinik Psikolog Cemre Ece Gökpınar, afet süreci hâlâ yaşanıyorken kişiye psikolojik bir tedavi ya da müdahale girişiminde bulunmanın kişiyi rahatlatmayacağına, aksine negatif reaksiyona yol açabileceğine dikkat çekiyor. Psikolojik müdahalenin inkâr ve öfke sürecinden sonra yapılmasını tavsiye eden Gökpınar, telkin etmek yerine onların acılarını paylaşmanın afetzedeyle empati kurabildiğini hissettirmenin daha önemli olduğunu ifade ediyor.

KABULLENEMEME VE İNKÂR

Olayın ilk günlerinde kişinin ilk önce içerisinde bulunduğu fiziksel durumla ilgilendiğini ancak kısa süre içinde psikolojik etkilerinin çıktığını belirten Gökpınar “En önemli duygu kayıplar ve belirsizlik duygusudur. Gelecek duygusunu kaybetmek, hayat sevincini de kaybetmesine sebep olur. Kişi önce bir kabullenmeme ve inkâr etme süreci yaşar. Daha sonra tanık olunan afetin psikolojik etkileri kişisel hayatına fiziksel olarak yansıyabilir. Mesela uyku düzensizlikleri, iştah kaybı gibi belirtiler fiziksel olarak görülen ilk belirtiler olarak tanımlanabilir. Kişinin yaptıklarından keyif almamaya başlaması, geleceğe dair umutsuzluk, kaygı, en ufak bir seste irkilme, korkma gibi birtakım travmatik belirtiler yaşayabilir” uyarısında bulundu.

TERAPİYE NE ZAMAN BAŞLANMALI?

Bir afet sırasında fiziksel olarak bir hasar yoksa ve şok yaşanıyorsa afetzedeyi psikolojik olarak rahatlatmak amacıyla onun acısını anladığını ve paylaştığını ifade eden cümleler kurulması gerektiğini söyleyen Gökpınar “Depremzede konuşmak istemediği takdirde, buna zorlanmamalıdır. Kendisinin arzu ettiği bir zamanda duygu ve deneyimini paylaşabileceğini bildirmek, kişinin rahatlamasını sağlayacaktır. Konuşulduğunda, kişinin yaşadıklarını önemsizleştiren, tecrübelerini anlatmasına ve yaşamasına izin vermeyen, duyguları bastırmaya teşvik eden yorumlardan kaçınılmalıdır. Psikolojik desteğe, inkâr ve öfke evresi atlatıldıktan sonra başlanmalıdır. Çünkü kişinin inkâr ettiği bir şey ona yardımcı olamaz. Kabulleniş gereklidir” diye konuştu.