Dünyanın gözü Semerkant’ta

İki gün sürecek zirvede Ukrayna savaşı, global kriz, Çin-Tayvan gerilimi ve tahıl koridoru gündeme gelecek. Liderler ikili görüşmelere katılacak.

Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) 22’nci Devlet Başkanları Zirvesi, Özbekistan’ın başkenti Semerkant’ta başladı. İki gün sürecek zirveye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın yanı sıra Rusya, Azerbaycan, Hindistan, Pakistan, İran ve diğer birçok ülkenin liderleri de katılıyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan, ikili temasları kapsamında Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aliyev ile bir araya geldi. Basına kapalı olan ve yaklaşık 40 dakika süren görüşmede, ikili ilişkilerin yanı sıra son günlerde Azerbaycan-Ermenistan arasında yaşanan çatışmalar ele alındı.

BATI’YA MEYDAN OKUMA

Zirve kapsamında Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Çin Devlet Başkanı Xi Jinping de Ukrayna’daki savaşı ve diğer ‘uluslararası ve bölgesel konuları’ içeren ikili bir görüşme yaptı. İki lider, Batı’nın küresel etkisine bir meydan okuma olarak lanse edilen bölgesel bir zirve için diğer Asyalı liderlerle de bir araya geldi.

Ana zirve ise bugün yapılacak ancak toplantılara Rus ve Çinli liderlerin görüşmesinin damga vurması bekleniyor. Zirve, Putin’in Ukrayna savaşı sebebiyle baskı altında olduğu bir dönemde Rusya’nın uluslararası alanda izole edilemeyeceğini göstermek için bir şans olarak değerlendiriliyor.

Xi için ise koronavirüs pandemisinin ilk günlerinden bu yana ilk yurt dışı gezisinde iktidardaki Komünist Parti’nin ekim ayında yapılacak kongresi öncesinde global bir devlet adamı olarak itibarını güçlendirmek için bir fırsat olarak görülüyor.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Özbekistan’da Hazreti Hızır Türbesi’ni ziyaret etti, Semerkant Kongre Merkezindeki ağaç dikim törenine katılarak “Ebedi Şehir” kompleksini gezdi. Erdoğan burada, aralarında Putin ve Aliyev’in de olduğu liderlerle sohbet etti.

ŞİÖ ALTERNATİF SUNUYOR

Her iki lider için de zirve, Batı’ya, özellikle de Rusya’ya karşı müeyyide uygulama sorumluluğunu üstlenen ve son zamanlarda Tayvan’a verdiği destek gösterileriyle Pekin’i kızdıran ABD’ye karşı bir gövde gösterisi anlamı taşıyor.

Kremlin’in dış politika danışmanı Yuri Ushakov bu hafta Moskova’da gazetecilere verdiği demeçte “ŞİÖ, Batı merkezli örgütlere gerçek bir alternatif sunuyor” dedi.
Zirvenin “büyük ölçekli jeopolitik değişimlerin arka planına karşı” gerçekleştiğini belirten Ushakov,”ŞİÖ’nün bütün üyeleri adil bir dünya düzenini savunuyor” ifadesini kullandı.

ERDOĞAN İLE PUTİN GÖRÜŞECEK

Bugünkü Zirve Oturumu’na hitap etmesi beklenen Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Putin ile biraya geleceği, görüşmede Rusya ile Ukrayna arasındaki tahıl sevkiyatı gibi konuların ele alınacağı kaydediliyor.

Çin, Rusya, Hindistan, Pakistan ve eski Sovyet Orta Asya ülkeleri olan Kazakistan, Özbekistan, Kırgızistan ve Tacikistan’dan oluşan ŞİÖ, Batılı kurumlara rakip olacak bir siyasi, ekonomik ve güvenlik örgütü olarak 2001 yılında kuruldu. Örgüte üye ülkelerin nüfusu dünyanın yarısını oluşturuyor.

MISIR, DİYALOG ORTAĞI OLDU

Mısır’a, Şanghay İşbirliği Örgütünde (ŞİÖ) diyalog ortağı statüsü verildi. Mısır, Özbekistan’ın başkenti Taşkent’te ŞİÖ’ye diyalog ortağı olarak katılmak için bir mutabakat zaptı imzaladı. Söz konusu mutabakat, örgütün üye ülkeleriyle ticaret, yatırım, enerji, ulaştırma ve turizm gibi birçok alanda ilişkilerini güçlendirmenin yanı sıra bölgesel güvenlik ve istikrarı destekleme yolunda önemli bir adım olarak nitelendirildi.

ŞİÖ'NÜN DOKUZUNCU ÜYESİ İRAN

İran’a ŞİÖ’ye tam üyelik verilmesine ilişkin mutabakat zaptı imzalandı. Üyelik sözleşmesinin İran Dışişleri Bakanı Hüseyin Emir Abdullahiyan ve ŞİÖ Genel Sekreteri Zhang Ming tarafından Semerkant’ta imzalandığı açıklandı. Abdullahiyan “Bundan sonra çeşitli ekonomik, ticari, transit, enerji gibi iş birliklerinde yeni bir aşamaya girmiş bulunuyoruz” ifadelerini kullandı. İran, ŞİÖ’nün dokuzuncu üyesi oldu.