BİR ZAMANLAR TÜRKİYE — Eski bir yılsonu geleneği: Fiş topla, para kazan! (8 Aralık 1983)

Türkiye’yi serbest ekonomiye geçirip dünyaya açan merhum Turgut Özal, farklı ekonomik uygulamalar miras bıraktı.

🔴 BİR ZAMANLAR TÜRKİYE — Gençler hatırlamaz ama bir zamanlar memur ve işçiler durmadan fiş, fatura toplardı. Böylece sene sonunda belli bir miktar vergi iadesi alırlardı.

Uygulamanın başka faydaları da vardı; mesela insanlar yıl boyunca topladıkları fişlere bakıp “Ne gereksiz şeyler almışım” diye tasarrufa yönelirlerdi.

Kimileri ise durmadan sağdan soldan fiş toplardı; tabii işin kalpazanlığını yapanlar da olurdu.

2007 yılında son verilen ve yeniden başlaması istenen bu uygulama, Özal tarafından 1984 yılında çıkarılmış, çalışanlara ek gelir sağlayacak müjdeli haber ise Türkiye gazetesinin 28 Aralık 1983 tarihli nüshasında şöyle yer bulmuştu:

VERGİ KAÇIRMA ÖNLENECEK

Memur ve işçiler, şimdiden fatura biriktirmeye başlayın, zira faturalı hayat, resmi tabiri ile fatura karşılığında vergi iadesi sisteminin tatbikatı yılbaşından itibaren başlayacak. Üzerindeki çalışmalar hızla devam eden fatura karşılığında vergi iadesi sistemi ile maaşlı ve ücretlilerin gelirlerinde yüzde 9 nispetinde bir artış sağlanması düşünülüyor. Faturalı hayal sistemine göre, maaş ve ücretlerin yüzde 90'ına kadar olan fatu­ra tutarından yüzde 9 nispetinde gelir vergisi tenzilatı (indirimi) yapılacak. Böylece işçi ve memurun gelirlerinde nispi bir artış sağlanacak.

Öte yandan iktisat ve maliye çevreleri, fatura karşılığında vergi iadesi sistemi ile devletin vergi gelirle­rinde artış sağlanacağını, en küçük alışverişte bile fatura veya perakende satış fişi kesilmesi sebebiyle vergi kaçakçılığının büyük ölçüde önlenebileceğini belirtiyorlar. Aynı çevreler, bu sistemin başarılı olabilmesi için kuvvetli ve geniş teftiş kadrosuna ihtiyaç bulunduğunu, vergi ve fatura kontrollerinin gerektiği şekilde yapılamaması halinde naylon fatura kesen hayalî firmaların türeyebileceğini ifade ediyorlar.