Şanlıurfa’da yer alan Göbeklitepe 1963 yılında bulundu

Şanlıurfa'da bulunan ve dünyanın en eski kült merkezlerinden biri olarak kabul edilen Göbeklitepe, 12 bin yıllık geçmişiyle insanlık tarihinin önemli sırlarını barındırıyor. Arkeolojik buluntuları, tarihin sıfır noktası olarak adlandırılan bu antik alan, yalnızca Türkiye’nin değil, tüm dünyanın dikkatini çekiyor.

Göbeklitepe, 2018 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alınmasıyla birlikte küresel anlamda büyük bir üne kavuştu.

GÖBEKLİTEPE NE ZAMAN BULUNDU?

Göbeklitepe, ilk kez 1963 yılında bir yüzey araştırması sırasında keşfedilmiştir. Bu araştırma, Türk ve Amerikan bilim insanlarının iş birliğiyle gerçekleştirilmiştir.

Fakat bölgenin tarihi önemi, 1995 yılında başlatılan kazı çalışmalarıyla daha net bir şekilde ortaya çıkmıştır.

Alman arkeolog Klaus Schmidt'in önderliğinde yürütülen bu kazılar, Göbeklitepe'nin dünya arkeoloji tarihindeki yerini sağlamlaştırmış ve insanlık tarihine ışık tutan önemli bulgular sunmuştur.

GÖBEKLİTEPE NEREDE VE NASIL KEŞFEDİLDİ?

Tarihin sıfır noktası olarak adlandırılan Göbeklitepe, Şanlıurfa'da yer alan ve dünya tarihinin en eski tapınakları arasında gösterilen önemli bir kült merkezidir. 12 bin yıllık geçmişe sahip olan Göbeklitepe, ilk kez 1963 yılında yapılan yüzey araştırmaları sırasında keşfedilmiştir.

Türk ve Amerikan bilim insanlarının ortak çalışması sonucu tespit edilen bu arkeolojik alan, daha sonra 1995 yılında başlatılan kazı çalışmaları ile dünyaya tanıtıldı.

Alman arkeolog Klaus Schmidt'in öncülüğünde sürdürülen kazılarla Göbeklitepe’nin tarihsel önemi ortaya çıkarıldı.

GÖBEKLİTEPE’NİN TARİHİ NEDİR?

Göbeklitepe'nin tarihi, insanlığın avcı-toplayıcı yaşama biçiminden yerleşik hayata geçiş sürecine ışık tutuyor. 12 bin yıl önce inşa edilen bu yapı, Çanak Çömleksiz Neolitik Çağ’a kadar uzanıyor ve MÖ 9600 ila MÖ 7300 yılları arasında kullanıldığı biliniyor.

Yapı, dairesel formda dizilmiş T şeklindeki dikilitaşlar ve taş duvarlarla çevrili anıtsal yapıları içeriyor. Dikilitaşlar üzerindeki insan figürleri, hayvan motifleri ve semboller, Göbeklitepe’nin avcı-toplayıcı topluluklar için bir ritüel merkezi olduğunu gösteriyor.

GÖBEKLİTEPE NE ZAMAN UNESCO LİSTESİNE ALINDI?

Göbeklitepe, 2011 yılında UNESCO Dünya Miras Geçici Listesi'ne alınmış ve 1 Temmuz 2018'de Bahreyn'de düzenlenen 42. Dünya Miras Komitesi Toplantısı'nda UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne dahil edilmiştir.

Bu önemli gelişme, Göbeklitepe’nin uluslararası alanda tanınırlığını artırmış ve Türkiye, 2019 yılını “Göbeklitepe Yılı” olarak ilan etmiştir. Bu sayede bölge, turistik ve akademik açıdan büyük bir ilgi odağı haline gelmiştir.

GÖBEKLİTEPE NEDEN ÖNEMLİ?

Göbeklitepe’nin önemi, dünyanın en eski anıtsal yapılarından biri olmasından kaynaklanıyor. Arkeologlar, bu yapıların inşa edildiği dönemde henüz tarım ve hayvancılığa geçilmediğini, ancak karmaşık bir inanç sisteminin var olduğunu belirtiyor.

Göbeklitepe, yerleşim alanı olmaktan ziyade, inanç ve ritüeller için kullanılan bir kült merkezi olarak kabul ediliyor. Dikilitaşlar üzerindeki figürler arasında boğa, tilki, yılan ve yaban ördekleri gibi çeşitli hayvanlar dikkat çekiyor.

GÖBEKLİTEPE'Yİ KİM BULDU?

Göbeklitepe'yi dünya çapında üne kavuşturan kişi Alman arkeolog Klaus Schmidt oldu.

Schmidt, 1995 yılında bölgede başlattığı kazılarla birlikte Göbeklitepe'nin insanlık tarihindeki önemli yerini ortaya çıkarmıştır.

Kazılar sonucunda, bölgenin bilinen en eski tapınaklardan biri olduğu ve avcı-toplayıcı toplulukların inşa ettiği bu yapının, dünya tarihine dair pek çok varsayımı değiştirdiği anlaşılmıştır.